Bỏ qua điều hướng本文へ移動
Trí Lữ · EJU物理 · Vật lý

Điện thế và hiệu điện thế電位（でんい）と電位（でんい）差（さ）

Kiến thức要点

  • 電位（でんい）điện thế

    Đại lượng đặc trưng cho thế năng tĩnh điện của một đơn vị điện lượng tại điểm xét.

    単位（たんい）正（せい）電荷（でんか）がもつ位置（いち）エネルギーを表（あらわ）す物理（ぶつり）量（りょう）。

  • 電位（でんい）の基準（きじゅん）点（てん）điểm gốc điện thế

    Vị trí được quy ước có điện thế bằng 0 (thường ở vô cực hoặc đất).

    電位（でんい）をゼロと定（さだ）める基準（きじゅん）の位置（いち）（通常（つうじょう）は無限（むげん）遠（えん）点（てん）や地球（ちきゅう））。

  • アースnối đất

    Nối vật dẫn với Trái Đất để đưa điện thế của vật về 0 V.

    導体（どうたい）を地球（ちきゅう）に接続（せつぞく）し、その電位（でんい）をゼロボルトに保持（ほじ）すること。

  • 電位（でんい）差（さ）hiệu điện thế

    Độ chênh lệch điện thế giữa hai điểm trong điện trường.

    電場（でんじょう）の中（なか）の2点（てん）間（かん）における電位（でんい）の差（さ）。

  • 電圧（でんあつ）điện áp

    Tên gọi phổ biến của hiệu điện thế.

    電位（でんい）差（さ）の一般（いっぱん）的（てき）な呼称（こしょう）。

  • 点（てん）電荷（でんか）による電位（でんい）điện thế do điện tích điểm

    Điện thế tạo bởi điện tích điểm q cách khoảng r, tính bằng \(V = k_{0}\cdot q / r\).

    点（てん）電荷（でんか）qから距離（きょり）rの位置（いち）に生（しょう）じる電位（でんい）（\(V = k_{0}\cdot q / r\)）。

Cách làmしくみ

  1. 01
    静電（せいでん）気力（きりょく）の仕事（しごと）の特定（とくてい）

    Xác định công của lực điện

    Ghi rõ điểm đầu A, điểm cuối B. Công của lực điện là $W=q(V_A-V_B)$; nếu dùng độ tăng điện thế $\Delta V=V_B-V_A$ thì $W=-q\Delta V$.

    出発（しゅっぱつ）点（てん） A と到着（とうちゃく）点（てん） B を明記（めいき）する。静電（せいでん）気力（きりょく）の仕事（しごと）は $W=q(V_A-V_B)$。電位（でんい）の変化（へんか） $\Delta V=V_B-V_A$ を使（つか）うなら $W=-q\Delta V$。

  2. 02
    点（てん）電荷（でんか）による電位（でんい）の算出（さんしゅつ）

    Tính điện thế của điện tích điểm

    Điện thế do điện tích điểm q gây ra tại khoảng cách r là \(V = k_{0}\cdot q / r\) với gốc ở vô cực.

    無限（むげん）遠（えん）を基準（きじゅん）とした点（てん）電荷（でんか）qの電位（でんい）は \(V = k_{0}\cdot q / r\) と表（あらわ）される。

  3. 03
    一様（いちよう）電場（でんじょう）における電位（でんい）と電場（でんじょう）の関係（かんけい）

    Liên hệ điện thế với điện trường đều

    Đi từ A đến B theo chiều điện trường đều một đoạn d thì điện thế giảm: $V_A-V_B=Ed$; còn $V_B-V_A=-Ed$.

    一様（いちよう）電場（でんじょう）の向（む）きに A から B へ距離（きょり） d だけ進（すす）むと電位（でんい）は下（さ）がり、$V_A-V_B=Ed$、$V_B-V_A=-Ed$。

Công thức公式

W = qV

Công của lực điện từ A tới B, với V được định nghĩa là độ giảm điện thế $V=V_A-V_B$. Nếu dùng độ tăng $\Delta V=V_B-V_A$ thì $W=-q\Delta V$.

A から B への静電（せいでん）気力（きりょく）の仕事（しごと）。ここでは V を電位（でんい）の減少（げんしょう） $V=V_A-V_B$ と定（さだ）める。電位（でんい）の変化（へんか） $\Delta V=V_B-V_A$ を使（つか）えば $W=-q\Delta V$。

V = k_0 \frac{q}{r}

Điện thế V tại điểm cách điện tích điểm q khoảng r với mốc ở vô cực.

無限（むげん）遠（えん）を基準（きじゅん）とする、点（てん）電荷（でんか）qから距離（きょり）r離（はな）れた点（てん）における電位（でんい）V。

V = V_1 + V_2 = k_0 \left(\frac{q_1}{r_1} - \frac{q_2}{r_2}\right)

Ở riêng công thức này, $q_1>0$ và $q_2>0$ là độ lớn của hai điện tích $+q_1$ và $-q_2$. Vì vậy số hạng thứ hai mang dấu trừ. Nếu q₂ đã là điện tích có dấu âm thì phải cộng đại số $k_0(q_1/r_1+q_2/r_2)$.

この式（しき）では $q_1>0,q_2>0$ を2つの電荷（でんか） $+q_1,-q_2$ の大（おお）きさとするので、第（だい）2項（こう）にはマイナスが付（つ）く。q₂自体（じたい）を負（ふ）の符号（ふごう）を含（ふく）む電荷（でんか）とするなら、代数（だいすう）和（わ） $k_0(q_1/r_1+q_2/r_2)$ を使（つか）う。

V = Ed

Trong điện trường đều độ lớn E, B cách A một đoạn d theo chiều đường sức. Đây là độ giảm điện thế; độ tăng điện thế từ A tới B bằng −Ed.

大（おお）きさ E の一様（いちよう）電場（でんじょう）で、B が A から電場（でんじょう）の向（む）きに距離（きょり） d だけ離（はな）れる場合（ばあい）。電位（でんい）の減少（げんしょう）量（りょう）は Ed、A から B への電位（でんい）の変化（へんか）は −Ed。

Ví dụ例題

Tính công của lực điện khi điện tích q đi từ điểm A có điện thế 0 đến điểm B có điện thế V. Phân biệt với công của ngoại lực nếu dịch chuyển chậm và động năng không đổi.

電荷（でんか） q が電位（でんい）0の点（てん） A から電位（でんい） V の点（てん） B へ移（うつ）るときの静電（せいでん）気力（きりょく）の仕事（しごと）を求（もと）める。ゆっくり移動（いどう）させて運動（うんどう）エネルギーを変（か）えない場合（ばあい）の外力（がいりょく）の仕事（しごと）と区別（くべつ）せよ。

  1. Độ tăng điện thế: $\Delta V=V_B-V_A=V-0=V$.電位（でんい）の変化（へんか）は $\Delta V=V_B-V_A=V-0=V$。
  2. Áp dụng $W_{\mathrm{electric}}=-q\Delta V$: $W_{\mathrm{electric}}=-qV$.$W_{\mathrm{electric}}=-q\Delta V$ に代入（だいにゅう）して $W_{\mathrm{electric}}=-qV$。
  3. Thế năng tăng $\Delta U=qV$. Nếu động năng không đổi thì tổng công bằng 0, nên $W_{\mathrm{external}}=qV$.位置（いち）エネルギーの変化（へんか）は $\Delta U=qV$。運動（うんどう）エネルギーが変（か）わらなければ全（ぜん）仕事（しごと）は0なので、$W_{\mathrm{external}}=qV$。
Công của lực điện là $-qV$; công của ngoại lực trong dịch chuyển chậm là $+qV$. Với $q>0,V>0$, lực điện sinh công âm khi điện tích đi lên điện thế cao hơn.静電（せいでん）気力（きりょく）の仕事（しごと）は $-qV$、ゆっくり移動（いどう）させる外力（がいりょく）の仕事（しごと）は $+qV$。$q>0,V>0$ なら、高（たか）い電位（でんい）へ移（うつ）るとき静電（せいでん）気力（きりょく）は負（ふ）の仕事（しごと）をする。

3 câu kiểm tra確認（かくにん）問題（もんだい） 3問（もん）

Đã trả lời 0 / 3

1. Điện tích q đi từ A đến B. Đặt $V=V_A-V_B$. Công W của lực điện được tính theo công thức nào?電荷（でんか） q が A から B へ移（うつ）る。$V=V_A-V_B$ と定（さだ）めると、静電（せいでん）気力（きりょく）の仕事（しごと） W を表（あらわ）す式（しき）はどれか。

2. Điện thế V do một điện tích điểm q gây ra tại điểm cách khoảng r biến đổi theo r như thế nào?点（てん）電荷（でんか）qから距離（きょり）rの点（てん）における電位（でんい）Vは、距離（きょり）rにどのように依存（いぞん）するか。

3. Trong điện trường đều độ lớn E, B cách A một đoạn d theo chiều đường sức. Đặt $V=V_A-V_B$. Công thức tính V là gì?大（おお）きさ E の一様（いちよう）電場（でんじょう）で、B は A から電場（でんじょう）の向（む）きに距離（きょり） d だけ離（はな）れている。$V=V_A-V_B$ を表（あらわ）す式（しき）はどれか。

Nội dung Trí Lữ viết mới theo JASSO 2026 · nguồn sách riêng tư không được tái xuất bảnJASSO 2026に沿（そ）ったTrí Lữの新規（しんき）教材（きょうざい） · 非（ひ）公開（こうかい）書籍（しょせき）資料（しりょう）は転載（てんさい）していません

設定 · Cài đặt

Ngôn ngữ và nguồn言語（げんご）と出典（しゅってん）

Chọn ngôn ngữ giảng. Câu hỏi, lời giải và tiến độ giữ nguyên khi chuyển.学習（がくしゅう）言語（げんご）を選（えら）べます。切り替（きりか）えても解答（かいとう）と進捗（しんちょく）は保持（ほじ）されます。

Furigana tiếng Nhậtふりがな表示（ひょうじ）

JASSO 2026: PHY.IV.1.3. Bài Trí Lữ được viết mới sau khi đối chiếu 2 phân đoạn nguồn riêng tư. Scan, văn bản, câu hỏi và đáp án sách không được xuất bản.JASSO 2026：PHY.IV.1.3。非（ひ）公開（こうかい）資料（しりょう）2区分（くぶん）を照合（しょうごう）してTrí Lữが新規（しんき）執筆（しっぴつ）しました。書籍（しょせき）の画像（がぞう）・本文（ほんぶん）・問題（もんだい）・解答（かいとう）は公開（こうかい）していません。

Thuật ngữ và giải thích thêm用語・補足
Mục tiêu · 目標

Sau bài nàyこの課（か）の目標（もくひょう）

  1. Hiểu định nghĩa điện thế, hiệu điện thế và mối liên hệ với công W = qV.電位（でんい）・電位（でんい）差（さ）の定義（ていぎ）と仕事（しごと）の公式（こうしき） W = qV を理解（りかい）する。
  2. Biết cách tính điện thế do điện tích điểm và mối liên hệ V = Ed trong điện trường đều.点（てん）電荷（でんか）による電位（でんい）の計算（けいさん）と一様（いちよう）電場（でんじょう）における V = Ed の関係（かんけい）を習得（しゅうとく）する。
Trực giác · イメージ

Điện thế tương tự như độ cao trong trọng trường重力（じゅうりょく）場（じょう）における高（たか）さに相当（そうとう）する電位（でんい）の概念（がいねん）

Điện tích dương tự phát di chuyển từ nơi có điện thế cao xuống nơi có điện thế thấp, sinh công W = qV.

正（せい）電荷（でんか）は電位（でんい）の高（たか）い場所（ばしょ）から低（ひく）い場所（ばしょ）へ自然（しぜん）に移動（いどう）し、仕事（しごと） W = qV を行（おこな）う。

Bẫy · 注意

Sửa sai trước khi thiよくある誤解（ごかい）

Tính tổng điện thế của nhiều điện tích bằng cách cộng vectơ thay vì cộng đại số.電位（でんい）の合成（ごうせい）において、スカラ量（りょう）である電位（でんい）をベクトル合成（ごうせい）してしまうこと。

Sửa cách hiểu正（ただ）しい理解（りかい）Điện thế V là một đại lượng đại số (vô hướng) nên ta chỉ cần cộng đại số giá trị các điện thế thành phần.電位（でんい）Vはスカラ量（りょう）であるため、合成（ごうせい）する際（さい）は各（かく）電位（でんい）の値（あたい）を単純（たんじゅん）な代数（だいすう）和（わ）として計算（けいさん）する。

Nhầm lẫn phụ thuộc khoảng cách giữa điện trường \((1 / r^{2})\) và điện thế (1/r) của điện tích điểm.点（てん）電荷（でんか）の電場（でんじょう）（\(1 / r^{2}\)）と電位（でんい）（1/r）の距離（きょり）依存（いぞん）性（せい）を混同（こんどう）すること。

Sửa cách hiểu正（ただ）しい理解（りかい）Cường độ điện trường E tỉ lệ nghịch với \(r^{2}\), trong khi điện thế V chỉ tỉ lệ nghịch với r.電場（でんじょう）の強（つよ）さEはrの2乗（のり）に反（はん）比例（ひれい）するが、電位（でんい）Vはrに反（はん）比例（ひれい）する。

Ghi nhớ · まとめ

Ba điều mang theo三（みっ）つの要点（ようてん）

  • Công của lực điện từ A đến B: $W=q(V_A-V_B)=-q\Delta V$, với $\Delta V=V_B-V_A$.A から B への静電（せいでん）気力（きりょく）の仕事（しごと）は $W=q(V_A-V_B)=-q\Delta V$、ただし $\Delta V=V_B-V_A$。
  • Điện thế của điện tích điểm tỉ lệ nghịch với khoảng cách: \(V = k_{0}\cdot q / r\).点（てん）電荷（でんか）による電位（でんい）は距離（きょり）に反（はん）比例（ひれい）する（\(V = k_{0}\cdot q / r\)）。
  • Trong điện trường đều, theo chiều đường sức một đoạn d: $V_A-V_B=Ed$.一様（いちよう）電場（でんじょう）の向（む）きに距離（きょり） d だけ進（すす）むと、$V_A-V_B=Ed$。
EJU 2026 · PHY.IV.1.3

Điện thế V đặc trưng cho năng lượng của điện trường tại một điểm, và hiệu điện thế V đại diện cho sự chênh lệch điện thế.

電位（でんい）Vは点（てん）における電場（でんじょう）のエネルギー的（てき）状態（じょうたい）を表（あらわ）し、電位（でんい）差（さ）（電圧（でんあつ））Vは電位（でんい）の差（さ）を意味（いみ）する。

電位（でんい）と電位（でんい）差（さ）
電位電位の基準点アース電位差