Vận tốc trung bình trong khoảngΔt>0. Trong chuyển động một chiều, dấu cho biết chiều của độ dịch chuyển.
Δt>0の区間の平均速度です。一次元では符号が変位の向きを示します。
Độ dịch chuyển và quãng đường変位と移動距離
Đi rồi quay lại: hai cách đếm進んで戻ると何が変わるか
Lấy vị trí xuất phát là0 m và chiều sang phải là dương. Đi12 m sang phải rồi lùi5 m: ba vị trí là0,+12,+7. Tổng đường đã đi và vị trí cuối khác vị trí đầu là hai câu hỏi khác nhau. Có thể mô phỏng bằng một điểm trên trục số.
出発点を0 m、右を正とします。右へ12 m進み、左へ5 m戻ると、位置は0、+12、+7です。歩いた道のりと位置の変化は別の問いです。数直線上の点でも再現できます。
Tự trả lời rồi đối chiếu自分で答えてから確かめる
Quãng đường17 m; độ dịch chuyển+7 m. Nếu đi tiếp về0 thì tổng quãng đường24 m, còn độ dịch chuyển0. Quay lại không xóa những đoạn đã đi.
移動距離は17 m、変位は+7 mです。さらに0へ戻ると移動距離は24 m、変位は0になります。戻っても、すでに進んだ道のりは消えません。
変位（へんい）· độ dịch chuyển 移動距離（いどうきょり）· quãng đường 位置（いち）· vị trí
Sự khác biệt giữa quãng đường di chuyển và độ dịch chuyển道のりと位置の変化の違い
Hãy tưởng tượng bạn đi từ điểm A đến B rồi quay lại A. Quãng đường di chuyển là tổng chiều dài đường đi, nhưng vị trí cuối trùng vị trí đầu nên độ dịch chuyển bằng 0.
地点AからBへ移動し再びAに戻る場合を考えます。移動距離は歩いた道のりの合計ですが、最終位置は変わらないため変位は0になります。
Nhật · Việt · bản chất用語と本質
- 変位độ dịch chuyển
Độ dịch chuyển là độ biến thiên vị trí của vật, có cả độ lớn và hướng.
変位は物体の位置の変化を表し、大きさと向きを持つ量です。
- 移動距離quãng đường di chuyển
Quãng đường di chuyển là tổng độ dài quỹ đạo mà vật đã đi qua, luôn là đại lượng vô hướng không âm.
移動距離は物体が実際に通った道のりの全長であり、常に非負のスカラー量です。
- ベクトルvéc-tơ
Véc-tơ là đại lượng vật lý có cả độ lớn và hướng.
ベクトルは大きさと向きの両方を持つ物理量です。
- スカラーđại lượng vô hướng
Đại lượng vô hướng là đại lượng chỉ có độ lớn mà không có hướng.
スカラーは向きを持たず、大きさのみで定まる物理量です。
- 速度vận tốc
Vận tốc là đại lượng véc-tơ đặc trưng cho chiều và tốc độ biến thiên vị trí theo thời gian.
速度は単位時間あたりの変位を表すベクトル量です。
- 等速度運動Chuyển động thẳng đều
Chuyển động thẳng đều là chuyển động có vận tốc không đổi cả về độ lớn và hướng.
等速度運動は、速度の大きさと向きがともに一定である運動です。
- x-tグラフđồ thị x-t
Đồ thị x-t biểu diễn sự phụ thuộc của vị trí x theo thời gian t, độ nghiêng của đồ thị thể hiện vận tốc.
x-tグラフは位置xの時間変化を表し、傾きが速度を表します。
- v-tグラフđồ thị v-t
Trên đồ thị v-t, diện tích có dấu cho độ dịch chuyển: phần trên trục thời gian dương, phần dưới âm. Quãng đường bằng tổng độ lớn các phần diện tích.
v-tグラフでは符号付き面積が変位です。時間軸より上を正、下を負とし、移動距離は各面積の絶対値の和になります。
Đi từng bước順番に理解する
- 01ステップ1：初位置と終位置の特定
Bước 1: Xác định tọa độ đầu và tọa độ cuối
Xác định vị trí ban đầu và vị trí kết thúc trên trục tọa độ. Hiệu số giữa vị trí cuối và vị trí đầu chính là độ dịch chuyển.
座標軸上で最初の位置と最後の位置を特定します。終位置から初位置を引いた値が変位となります。
- 02ステップ2：変位と移動距離の区別
Bước 2: Phân biệt độ dịch chuyển và quãng đường
Tính tổng độ dài tất cả các đoạn đường đã đi để tìm quãng đường di chuyển. So sánh với véc-tơ độ dịch chuyển từ điểm đầu đến điểm cuối.
移動したすべての道のりの長さを足し合わせて移動距離を求めます。始点から終点への変位ベクトルと比較します。
- 03ステップ3：平均の速さと速度の計算
Bước 3: Tính tốc độ trung bình và vận tốc
Tốc độ trung bình bằng tổng quãng đường chia tổng thời gian. Vận tốc trung bình bằng độ dịch chuyển có dấu chia cùng khoảng thời gian; không đồng nhất với vận tốc tại một thời điểm.
平均の速さは全移動距離を全時間で割ります。平均速度は変位を同じ時間で割った値で、ある瞬間の速度とは区別します。
- 04ステップ4：x-tグラフとv-tグラフの解析
Bước 4: Phân tích đồ thị x-t và v-t
Độ dốc của một đoạn thẳng trên đồ thị x-t cho vận tốc trên khoảng đó. Trên v-t, lấy diện tích có dấu để tính độ dịch chuyển và tổng độ lớn diện tích để tính quãng đường.
x-tグラフの直線部分の傾きはその区間の速度です。v-tグラフの符号付き面積は変位、面積の絶対値の和は移動距離です。
Đọc đúng ký hiệu式を正しく読む
Véc-tơ vận tốc trung bình trong khoảngΔt>0, không phải định nghĩa đầy đủ của vận tốc tức thời.
Δt>0の区間の平均速度ベクトルです。瞬間の速度そのものの定義とは区別します。
Chuyển động thẳng có vận tốc v không đổi; x0 là vị trí tại thời điểm t0. Chỉ khi x0=0,t0=0 mới viết x=vt.
速度vが一定の直線運動で、x0は時刻t0の位置です。x0=0、t0=0の場合に限りx=vtと書けます。
Công thức đổi đơn vị vận tốc từ m/s sang km/h.
速度の単位をm/sからkm/hへ変換する公式です。
Công thức đổi đơn vị vận tốc từ km/h sang m/s.
速度の単位をkm/hからm/sへ変換する公式です。
Trong chuyển động thẳng đều, tốc độ u là độ lớn của vận tốc. Giá trị không âm kể cả khi chuyển động theo chiều âm.
等速直線運動の速さuは速度の大きさです。負の向きに進む場合も速さは非負です。
Sửa sai trước khi thiよくある誤解
Nhầm lẫn giữa độ dịch chuyển và quãng đường di chuyển khi vật đổi chiều chuyển động.物体が折り返すときに変位と移動距離を混同すること。
Sửa cách hiểu正しい理解Quãng đường di chuyển là tổng chiều dài đường đi, còn độ dịch chuyển chỉ phụ thuộc vị trí đầu và vị trí cuối.移動距離は通った道のりの全幅であり、変位は始点と終点の位置関係のみで決まります。
Coi tốc độ và vận tốc là một đại lượng giống nhau.速さと速度を全く同じ物理量として扱うこと。
Sửa cách hiểu正しい理解Tốc độ là đại lượng vô hướng chỉ có độ lớn, trong khi vận tốc là đại lượng véc-tơ có cả hướng.速さは大きさのみのスカラー量であり、速度は向きをもつベクトル量です。
Đổi 72 km/h:72×1000 m/3600 s=20 m/s. Chia3,6 vì một giờ có3600giây, còn một kilômét có1000m; ghi đơn vị giúp kiểm chiều của phép đổi.
72 km/hは72×1000 m/3600 s=20 m/sです。1 km=1000 m、1 h=3600 sなので3.6で割ります。
Áp dụng考え方
Một vật di chuyển trên trục x từ gốc tọa độ 0 m đến vị trí +60 m trong 4 giây, sau đó quay lại vị trí +20 m trong 2 giây. Hãy tính quãng đường di chuyển và độ dịch chuyển tổng cộng.
物体がx軸上を原点0 mから+60 mの位置まで4秒かけて移動し、その後2秒かけて+20 mの位置まで戻りました。全移動距離と全体の変位を求めなさい。
- Quãng đường di chuyển s = 60 m + (60 m - 20 m) = 100 m.移動距離 s = 60 m + (60 m - 20 m) = 100 m です。
- Vị trí ban đầu x1 = 0 m, vị trí cuối x2 = 20 m. Độ dịch chuyển Delta x = 20 m - 0 m = +20 m.初位置 x1 = 0 m、終位置 x2 = 20 m より、変位 Delta x = 20 m - 0 m = +20 m です。
- Tổng thời gian là 6 s, nên tốc độ trung bình = 100/6 ≈ 16,7 m/s; vận tốc trung bình = +20/6 ≈ +3,33 m/s.全時間は6 sなので、平均の速さは100/6 ≈ 16.7 m/s、平均速度は+20/6 ≈ +3.33 m/sです。
Quãng đường là 100 m, độ dịch chuyển là +20 m, tốc độ trung bình xấp xỉ 16,7 m/s và vận tốc trung bình xấp xỉ +3,33 m/s.全移動距離は100 m、変位は+20 m、平均の速さは約16.7 m/s、平均速度は約+3.33 m/sです。
Khi điểm xuất phát không phải số0出発点が0でない場合
Trên trục x (m), một vật bắt đầu ở x=−4 m, đi đến x=+10 m, rồi quay lại x=+2 m. Tính quãng đường và độ dịch chuyển.
x軸上を−4 mから+10 mへ進み、+2 mへ戻ります。移動距離と変位を求めます。
Chặng 1: từ −4 đến +10 có độ dài |+10−(−4)|=14 m.
第1区間の長さは|+10−(−4)|=14 mです。
Chặng 2: từ +10 đến +2 có độ dài |+2−(+10)|=8 m. Vật đã đổi chiều, nhưng 8 m vẫn được cộng vào quãng đường.
第2区間は|+2−(+10)|=8 mです。左へ戻っても、移動距離には8 mを足します。
Quãng đường s=14+8=22 m.
移動距離は14+8=22 mです。
Độ dịch chuyển Δx=+2−(−4)=+6 m. Dấu + cho biết vị trí cuối nằm về chiều dương so với vị trí đầu.
変位は+2−(−4)=+6 mです。正の符号は、終点が出発点より正の方向にあることを表します。
Vị trí +10 rồi +2 làm chặng sau có chênh lệch −8 m trong tọa độ. Dấu âm biểu diễn quay về trái; nó chỉ làm tổng độ dịch chuyển giảm từ +14 xuống +6, không được trừ 8 khỏi quãng đường đã đi.
後半の変位−8 mは左向きを示します。変位は+14から+6へ減りますが、移動距離から8を引くのではありません。
Đọc cùng một hành trình trên hai đồ thị同じ運動を二つのグラフで読む
Dùng ví dụ gốc:0→60 m trong4 s, rồi60→20 m trong2 s. Mỗi chặng coi là thẳng đều; bỏ qua thời gian đổi chiều.
元の例は0→60 mが4 s、60→20 mが2 sです。各区間を等速直線運動とし、向きが変わる時間は無視します。
Luyện ngay · 練習
Đã trả lời 0 / 33 câu kiểm tra確認問題 3問
1. Một vật chuyển động từ vị trí x = +10 m đến x = +50 m rồi quay lại x = +30 m. Độ dịch chuyển của vật là bao nhiêu?物体が位置 x = +10 m から x = +50 m まで移動し、その後 x = +30 m まで戻りました。物体の変位はいくらですか。
2. Phát biểu nào sau đây là đúng về chuyển động thẳng đều?等速度運動に関する次の記述のうち、正しいものはどれですか。
3. Một xe ô tô chạy với vận tốc 72 km/h. Giá trị này tương đương với bao nhiêu m/s?自動車が72 km/hの速度で走行しています。この値は何 m/s に相当しますか。
Self-study exercises with solutionsTự luyện có lời giải解説付き自習問題
Work through each problem on paper before opening the solution. These four Trilu-authored exercises progress from basic skills to application.
Tự trình bày trên giấy trước khi mở lời giải. Bốn bài do Trí Lữ biên soạn, từ cơ bản đến vận dụng.
解答を見る前に、自分でノートに解きましょう。Trí Lữ作成の基礎から応用までの4問です。
Exercise 1Bài tự luyện 1自習問題 1
On the x-axis, an object moves from x = −20 m to x = 50 m and then turns back to x = 10 m in a total time of 20 s. Calculate the total distance traveled, displacement, average speed, and average velocity.
Trên trục x, vật đi từ x = −20 m đến x = 50 m rồi quay lại x = 10 m trong tổng 20 s. Tính quãng đường, độ dịch chuyển, tốc độ trung bình và vận tốc trung bình.
x軸上で物体がx = −20 mからx = 50 mまで進み、その後x = 10 mまで戻った。全運動時間20 sでの移動距離、変位、平均の速さ、平均速度を求めよ。
HintGợi ýヒント
Add the path lengths of each stage to find total distance; displacement depends only on the initial and final positions.
Cộng độ dài từng chặng; độ dịch chuyển chỉ dùng vị trí đầu và cuối.
各区間の長さを足す。変位には初位置と終位置だけを使う。
Step-by-step solutionLời giải từng bước解答と解説
The lengths of the two stages are |50 − (−20)| = 70 m and |10 − 50| = 40 m, so total distance s = 110 m.
Hai chặng dài |50 − (−20)| = 70 m và |10 − 50| = 40 m, nên quãng đường s = 110 m.
2区間は|50 − (−20)| = 70 mと|10 − 50| = 40 mなので、移動距離s = 110 m。
Displacement Δx = 10 − (−20) = +30 m.
Độ dịch chuyển Δx = 10 − (−20) = +30 m.
変位はΔx = 10 − (−20) = +30 m。
Average speed = 110 / 20 = 5.5 m/s; average velocity = +30 / 20 = +1.5 m/s.
Tốc độ trung bình = 110/20 = 5,5 m/s; vận tốc trung bình = +30/20 = +1,5 m/s.
平均の速さは110/20 = 5.5 m/s、平均速度は+30/20 = +1.5 m/s。
AnswerĐáp án答え
s = 110 m; Δx = +30 m; average speed = 5.5 m/s; average velocity = +1.5 m/s.
s = 110 m; Δx = +30 m; tốc độ TB = 5,5 m/s; vận tốc TB = +1,5 m/s.
移動距離110 m、変位+30 m、平均の速さ5.5 m/s、平均速度+1.5 m/s。
Check your workTự kiểm tra確認
110 m ≥ |+30 m|, and all average quantities have units of m/s.
110 ≥ |30| và mọi đại lượng trung bình có đơn vị m/s.
110 ≥ |30|であり、平均量の単位はm/s。
Common mistakeLỗi cần tránh注意点
30 / 20 is the magnitude of the average velocity (+1.5 m/s), not the average speed.
30/20 là độ lớn vận tốc trung bình, không phải tốc độ trung bình.
30/20は平均速度の大きさであり、平均の速さではない。
Exercise 2Bài tự luyện 2自習問題 2
An x–t graph consists of two linear segments: (0 s, 5 m) → (4 s, 17 m) → (10 s, −1 m). Find the velocity of each segment, the total distance, the displacement, and the average speed and average velocity over 10 s.
Đồ thị x–t gồm hai đoạn: (0 s, 5 m) → (4 s, 17 m) → (10 s, −1 m). Tính vận tốc mỗi đoạn, quãng đường, độ dịch chuyển và hai giá trị trung bình trong 10 s.
x–tグラフが(0 s, 5 m)→(4 s, 17 m)→(10 s, −1 m)の2直線からなる。各区間の速度、移動距離、変位、10 sでの平均の速さと平均速度を求めよ。
HintGợi ýヒント
The slope of each linear segment represents velocity; take absolute values of individual displacements when summing total distance.
Độ dốc của từng đoạn là vận tốc; lấy trị tuyệt đối khi cộng quãng đường.
各直線の傾きが速度。移動距離は各変位の絶対値を足す。
Step-by-step solutionLời giải từng bước解答と解説
v₁ = (17 − 5) / 4 = +3 m/s; v₂ = (−1 − 17) / 6 = −3 m/s.
v₁ = (17−5)/4 = +3 m/s; v₂ = (−1−17)/6 = −3 m/s.
v₁ = (17−5)/4 = +3 m/s、v₂ = (−1−17)/6 = −3 m/s。
Distance s = |12| + |−18| = 30 m; displacement Δx = −1 − 5 = −6 m.
Quãng đường = |12| + |−18| = 30 m; độ dịch chuyển = −1−5 = −6 m.
移動距離は|12| + |−18| = 30 m、変位は−1−5 = −6 m。
Average speed = 30 / 10 = 3.0 m/s; average velocity = −6 / 10 = −0.6 m/s.
Tốc độ TB = 30/10 = 3,0 m/s; vận tốc TB = −6/10 = −0,6 m/s.
平均の速さは3.0 m/s、平均速度は−0.6 m/s。
AnswerĐáp án答え
v₁ = +3 m/s; v₂ = −3 m/s; s = 30 m; Δx = −6 m; average speed = 3.0 m/s; average velocity = −0.6 m/s.
v₁ = +3 m/s; v₂ = −3 m/s; s = 30 m; Δx = −6 m; tốc độ TB 3,0 m/s; vận tốc TB −0,6 m/s.
v₁ = +3 m/s、v₂ = −3 m/s、移動距離30 m、変位−6 m、平均の速さ3.0 m/s、平均速度−0.6 m/s。
Check your workTự kiểm tra確認
4 s × 3 m/s + 6 s × 3 m/s = 30 m, which matches the total distance.
4×3 + 6×3 = 30 m, khớp tổng quãng đường.
4×3 + 6×3 = 30 mで移動距離と一致する。
Common mistakeLỗi cần tránh注意点
A negative slope indicates motion in the negative direction; speed itself is non-negative.
Độ dốc âm là chuyển động theo chiều âm; tốc độ vẫn không âm.
負の傾きは負方向への運動を示すが、速さは負にならない。
Exercise 3Bài tự luyện 3自習問題 3
An object has initial position x₀ = −3 m. On a v–t graph, v = +6 m/s from t = 0 to 4 s, and v = −2 m/s from t = 4 to 10 s. Find displacement, total distance, final position, average speed, and average velocity.
Vật có x₀ = −3 m. Trên đồ thị v–t, v = +6 m/s từ 0–4 s và v = −2 m/s từ 4–10 s. Tính độ dịch chuyển, quãng đường, vị trí cuối, tốc độ TB và vận tốc TB.
初位置x₀ = −3 m。v–tグラフで0～4 sはv = +6 m/s、4～10 sはv = −2 m/s。変位、移動距離、終位置、平均の速さ、平均速度を求めよ。
HintGợi ýヒント
Signed area under the v–t graph gives displacement; the sum of absolute areas gives total distance.
Diện tích có dấu cho độ dịch chuyển; tổng diện tích tuyệt đối cho quãng đường.
符号付き面積が変位、面積の絶対値の和が移動距離。
Step-by-step solutionLời giải từng bước解答と解説
The two displacements are Δx₁ = 6 × 4 = +24 m and Δx₂ = (−2) × 6 = −12 m.
Hai độ dịch chuyển là Δx₁ = 6×4 = +24 m và Δx₂ = (−2)×6 = −12 m.
各変位はΔx₁ = 6×4 = +24 m、Δx₂ = (−2)×6 = −12 m。
Total displacement Δx = +12 m; total distance s = 24 + 12 = 36 m; final position x = −3 + 12 = 9 m.
Tổng Δx = +12 m; quãng đường = 24+12 = 36 m; x cuối = −3+12 = 9 m.
全変位+12 m、移動距離36 m、終位置−3+12 = 9 m。
Over 10 s: average speed = 36 / 10 = 3.6 m/s; average velocity = +12 / 10 = +1.2 m/s.
Trong 10 s: tốc độ TB = 3,6 m/s; vận tốc TB = +1,2 m/s.
10 sでの平均の速さは3.6 m/s、平均速度は+1.2 m/s。
AnswerĐáp án答え
Δx = +12 m; s = 36 m; final position x = 9 m; average speed = 3.6 m/s; average velocity = +1.2 m/s.
Δx = +12 m; s = 36 m; x cuối = 9 m; tốc độ TB = 3,6 m/s; vận tốc TB = +1,2 m/s.
変位+12 m、移動距離36 m、終位置9 m、平均の速さ3.6 m/s、平均速度+1.2 m/s。
Check your workTự kiểm tra確認
9 − (−3) = 12 m, which matches the signed area under the v–t curve.
9−(−3) = 12 m, đúng bằng diện tích có dấu.
9−(−3) = 12 mで符号付き面積と一致する。
Common mistakeLỗi cần tránh注意点
Do not add +24 and −12 directly when calculating total distance; you must sum their absolute values.
Không cộng +24 và −12 để tính quãng đường; phải cộng độ lớn.
移動距離では+24と−12をそのまま足さず、絶対値を足す。
Exercise 4Bài tự luyện 4自習問題 4
On the x-axis, an object moves from x = 10 m to x = 40 m in 5 s, and then moves to x = −10 m in the next 5 s. Calculate total distance traveled, total displacement, average speed, and average velocity over the entire 10 s.
Trên trục x, một vật đi từ vị trí x = 10 m đến x = 40 m trong 5 s, sau đó di chuyển đến x = −10 m trong 5 s tiếp theo. Tính tổng quãng đường di chuyển, độ dịch chuyển, tốc độ trung bình và vận tốc trung bình trong toàn bộ khoảng thời gian 10 s.
x軸上で、物体がx = 10 mからx = 40 mまで5 sで移動し、続く5 sでx = −10 mまで移動した。全時間10 sにおける移動距離、変位、平均の速さ、平均速度を求めよ。
HintGợi ýヒント
Calculate distance by summing the lengths of the two legs: |40 - 10| and |-10 - 40|. Displacement is final position minus initial position: -10 - 10.
Tính quãng đường bằng tổng độ dài 2 chặng: |40 - 10| và |-10 - 40|. Độ dịch chuyển bằng vị trí cuối trừ vị trí đầu: -10 - 10.
2つの区間の長さ |40 - 10| と |-10 - 40| を足して移動距離を求めます。変位は終位置から初位置を引いて求めます（-10 - 10）。
Step-by-step solutionLời giải từng bước解答と解説
Distance for stage 1 is |40 − 10| = 30 m. Distance for stage 2 is |−10 − 40| = 50 m. Total distance s = 30 + 50 = 80 m.
Quãng đường chặng 1 là |40 − 10| = 30 m. Quãng đường chặng 2 là |−10 − 40| = 50 m. Tổng quãng đường s = 30 + 50 = 80 m.
第1区間の移動距離は |40 − 10| = 30 m、第2区間の移動距離は |−10 − 40| = 50 m。全移動距離 s = 30 + 50 = 80 m。
Total displacement Δx = x_final − x_initial = −10 − 10 = −20 m.
Độ dịch chuyển toàn phần Δx = x_cuối − x_đầu = −10 − 10 = −20 m.
全変位 Δx = 終位置 − 初位置 = −10 − 10 = −20 m。
Average speed = s / t = 80 / 10 = 8.0 m/s. Average velocity = Δx / t = −20 / 10 = −2.0 m/s.
Tốc độ trung bình = s / t = 80 / 10 = 8,0 m/s. Vận tốc trung bình = Δx / t = −20 / 10 = −2,0 m/s.
平均の速さ = s / t = 80 / 10 = 8.0 m/s。平均速度 = Δx / t = −20 / 10 = −2.0 m/s。
AnswerĐáp án答え
s = 80 m; Δx = −20 m; average speed = 8.0 m/s; average velocity = −2.0 m/s.
s = 80 m; Δx = −20 m; tốc độ TB = 8,0 m/s; vận tốc TB = −2,0 m/s.
移動距離 80 m、変位 −20 m、平均の速さ 8.0 m/s、平均速度 −2.0 m/s。
Check your workTự kiểm tra確認
Distance 80 m ≥ |−20 m| (magnitude of displacement). Average speed is non-negative (8.0 m/s), while average velocity has a negative sign (−2.0 m/s) indicating overall displacement in the negative direction.
Quãng đường 80 m ≥ |−20 m| (độ lớn độ dịch chuyển). Tốc độ trung bình luôn không âm (8,0 m/s), còn vận tốc trung bình có dấu âm (−2,0 m/s) thể hiện hướng chuyển động tổng thể theo chiều âm.
移動距離 80 m ≥ |−20 m|（変位の大きさ）を満たします。平均の速さは常に非負（8.0 m/s）であり、平均速度の負の符号（−2.0 m/s）は全体として負の方向へ進んだことを示します。
Common mistakeLỗi cần tránh注意点
Do not confuse total distance (always summing positive path lengths) with displacement (depending only on start and end positions).
Không nhầm lẫn giữa quãng đường (luôn cộng dồn độ lớn các đoạn) và độ dịch chuyển (chỉ phụ thuộc vị trí đầu và cuối).
移動距離（各区間の絶対値を加算）と変位（初位置と終位置のみに依存）を混同しないように注意してください。
Ba điều mang theo三つの要点
- Quãng đường di chuyển là đại lượng vô hướng không âm, còn độ dịch chuyển là đại lượng véc-tơ xác định bằng vị trí cuối trừ vị trí đầu.移動距離は非負のスカラー量であり、変位は終位置と初位置の差で表されるベクトル量です。
- Tốc độ biểu thị độ nhanh chậm của chuyển động, còn vận tốc thể hiện cả độ lớn lẫn hướng.速さは運動の速さの度合いを示し、速度は大きさと向きの両方を持ちます。
- Độ dốc của một đoạn thẳng trên đồ thị x-t cho vận tốc trên khoảng đó. Trên v-t, lấy diện tích có dấu để tính độ dịch chuyển và tổng độ lớn diện tích để tính quãng đường.x-tグラフの直線部分の傾きはその区間の速度です。v-tグラフの符号付き面積は変位、面積の絶対値の和は移動距離です。
Tự vận dụng rồi đối chiếu自分で解いて確かめる
Bài Trí Lữ biên soạn. Viết cách nghĩ và đơn vị trước khi mở gợi ý; phần này không tự chấm lời giải.
Trí Lữのオリジナル問題です。考え方と単位を書いてから解説を開きます。記述内容は自動採点しません。
Bài 1
Trên trục x, đi từ+3 m tới−9 m rồi tới−2 m. Tính quãng đường và độ dịch chuyển.
x軸上を+3 mから−9 mへ、次に−2 mへ進みます。移動距離と変位を求めましょう。
s=12+7=19 m; Δx=−2−(+3)=−5 m. Chặng 1 dài |−9−3|=12 m; chặng 2 dài |−2−(−9)|=7 m. Vị trí cuối nằm 5 m theo chiều âm so với vị trí đầu.
各区間は12 mと7 mなので移動距離は19 mです。変位は−2−(+3)=−5 mで、終点は出発点より5 m左にあります。
Bài 2
Đi từ0 m đến+24 m rồi trở về+6 m, tổng thời gian14 s. Tính quãng đường, độ dịch chuyển, tốc độ trung bình và vận tốc trung bình.
0 mから+24 mへ進み、+6 mへ戻ります。合計14 sのとき、移動距離・変位・平均の速さ・平均速度を求めましょう。
s=24+18=42 m; Δx=+6 m; tốc độ trung bình=42/14=3 m/s; vận tốc trung bình=+6/14=+3/7 m/s. Hai đại lượng trung bình dùng cùng tổng thời gian nhưng tử số khác: tốc độ dùng quãng đường, vận tốc dùng độ dịch chuyển có dấu.
移動距離42 m、変位+6 mです。平均の速さは42/14=3 m/s、平均速度は+6/14=+3/7 m/sです。同じ時間でも分子が異なります。
Ôn lại sau buổi học
- Không mở bài, vẽ trục cho T01 và viết riêng s, Δx kèm đơn vị m.
- Làm lại P01 trước feedback; nêu vì sao +40 m và −20 m sai bằng công thức x_cuối−x_đầu.
- Tạo một hành trình ba vị trí có đổi chiều, tự tính s và Δx; kiểm điều kiện s≥|Δx|. Giáo viên chỉ đánh dấu đúng/chưa đúng theo bằng chứng, không quy đổi điểm JASSO.
Giáo án, bài giao và tiêu chí cuối buổi →
Nội dung Trí Lữ viết mới theo JASSO 2026 · nguồn sách riêng tư không được tái xuất bảnJASSO 2026に沿ったTrí Lữの新規教材 · 非公開書籍資料は転載していません