N3 · GIÁO TRÌNH TRÍ LỮ

Ngữ pháp
theo chức năng

Chọn chủ đề, rồi chọn mẫu câu cần học.

Tìm mẫu câu

Tên mẫu hoặc từ khóa

Nội dung giáo trình

Chuyên đề I. Nguyên nhân – lý do – căn cứ

1. Nguyên nhân / lý do thông thường

1. ～から

Cấu trúc:
• Danh từ / Tính từ đuôi な + だから
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + から

Ý nghĩa & Cách dùng: Diễn tả nguyên nhân, lý do mang tính chủ quan của người nói. Trọng tâm của câu thường đặt ở vế sau, nơi người nói muốn đưa ra một phán đoán, mệnh lệnh, yêu cầu hoặc rủ rê dựa trên lý do đã nêu ở vế trước.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
雨あめが降ふりそうだから、傘かさを持もって行いきなさい。	Trông có vẻ trời sắp mưa nên hãy mang ô đi nhé.
時間じかんがないから、急いそいでください。	Vì không có thời gian nên xin hãy khẩn trương lên.

Lưu ý / So sánh:
• Khác với ～ので (mang tính khách quan), ～から mang đậm dấu ấn cá nhân, cảm xúc, hoặc dùng để biện minh.
• Thường đi kèm với đuôi câu chỉ ý chí: ～てください (yêu cầu), ～なさい (mệnh lệnh), ～ましょう (rủ rê), ～だろう (phỏng đoán).
• Trong văn bản trang trọng hoặc môi trường công sở (khi nói chuyện với cấp trên), hạn chế dùng ～から vì nghe có vẻ áp đặt lý do cá nhân, thay vào đó nên dùng ～ので.

2. ～ので

Cấu trúc:
• Danh từ / Tính từ đuôi な + な / だった + ので
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + ので
*Lịch sự hơn có thể dùng đuôi です/ます + ので.

Ý nghĩa & Cách dùng: Diễn tả nguyên nhân, lý do mang tính khách quan. Dùng để trình bày một sự việc diễn ra tự nhiên theo logic, hoặc dùng để đưa ra lý do một cách nhẹ nhàng, lịch sự nhằm xin phép, nhờ vả, từ chối mà không gây phản cảm cho người nghe.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
電車でんしゃが遅おくれたので、会社かいしゃに遅刻ちこくしました。	Vì tàu điện đến muộn nên tôi đã trễ giờ làm.
少すこし風邪かぜ気味ぎみなので、早退そうたいさせていただけませんか。	Vì tôi đang có triệu chứng cảm nhẹ, xin phép cho tôi về sớm được không ạ?

Lưu ý / So sánh:
• Rất hay dùng trong môi trường kinh doanh (ビジネス) để làm mềm câu.
• Vế sau của ～ので KHÔNG dùng với các dạng mệnh lệnh, cấm đoán gay gắt (như ～なさい, ～しろ, ～な). Nếu muốn dùng mệnh lệnh mạnh, bắt buộc phải chuyển sang dùng ～から.

3. ～ため（に）

Cấu trúc:
• Danh từ + の + ため（に）
• Tính từ đuôi な + な + ため（に）
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thường) + ため（に）

Ý nghĩa & Cách dùng: Bởi vì, do... Diễn tả nguyên nhân trực tiếp dẫn đến một hậu quả hoặc kết quả sự việc. Đây là cách nói trang trọng, mang tính văn viết (thường thấy trong báo cáo, tin tức thời sự, thông báo công cộng).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
大雪おおゆきのため、新幹線しんかんせんが遅おくれています。	Do tuyết rơi nhiều, tàu Shinkansen đang bị trễ.
過労かろうのために、彼かれは倒たおれてしまった。	Vì làm việc quá sức, anh ấy đã ngã bệnh.

Lưu ý / So sánh:
• TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng vế sau để thể hiện ý chí, rủ rê, mệnh lệnh hay nhờ vả. Sai: 雨のため、家にいよう (Sửa thành: 雨だから...).
• Cần phân biệt rõ với ～ため（に） mang nghĩa "Mục đích" (Để...). Nếu vế trước là động từ có ý chí (ví dụ: 買かう, 行いく), cấu trúc này thường mang nghĩa mục đích. Nếu vế trước là trạng thái, hiện tượng tự nhiên (大雪おおゆき, 事故じこ, 疲つかれる), nó mang nghĩa nguyên nhân.

4. ～て / ～で

Cấu trúc:
• Động từ: V-て / V-なくて
• Tính từ đuôi い: A-くて / A-くなくて
• Tính từ đuôi な / Danh từ: Na・N-で / ではなくて

Ý nghĩa & Cách dùng: Vì... nên... Dùng để biểu hiện nguyên nhân dẫn đến một trạng thái cảm xúc, tâm lý hoặc một tình huống không thể kiểm soát, không thể thực hiện được một việc gì đó.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
その報しらせを聞きいて、とても驚おどろきました。	Nghe thông báo đó, tôi đã rất ngạc nhiên.
鞄かばんが重おもくて、一人ひとりでは持もてません。	Chiếc cặp nặng quá nên một mình tôi không thể mang được.

Lưu ý / So sánh:
• Giới hạn sử dụng của ～て cực kỳ nghiêm ngặt: Vế sau bắt buộc phải là từ chỉ cảm xúc (安心あんしんする, 喜よろこぶ, 悲かなしむ, 驚おどろく), từ chỉ trạng thái khả năng phủ định (見みえない, 読よめない, 持もてない), hoặc một sự việc đã xảy ra trong quá khứ không kiểm soát được.
• KHÔNG dùng với mệnh lệnh, ý chí, rủ rê. (Ví dụ sai: 疲れて、休んでください ➡️ Sửa thành: 疲れたから、休んでください).

5. ～ものだから / ～んだもの / ～もんだから

Cấu trúc:
• Danh từ / Tính từ đuôi な + な + ものだから
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + ものだから
*Trong hội thoại thường ngày hay biến âm thành もんだから hoặc đứng cuối câu thành んだもの/もん.

Ý nghĩa & Cách dùng: Thực sự là vì... (Tại vì... nên). Dùng để trình bày lý do mang tính cá nhân, nhấn mạnh vào hoàn cảnh không thể tránh khỏi để phân bua, biện bạch, hoặc xin lỗi nhằm mong người nghe thông cảm.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
バスが来こなかったものだから、遅おそくなってすみません。	Tại xe buýt không đến nên tôi đã đến trễ, thành thật xin lỗi anh.
子供こどもが大声おおごえで泣ないたもんだから、外そとに出でるしかなかった。	Bởi vì đứa trẻ khóc to quá nên tôi đành phải đi ra ngoài.

Lưu ý / So sánh:
• Mang đậm sắc thái phân bua, giải thích lý do một cách "mềm mỏng, có phần nhún nhường". Rất hay đi kèm với lời xin lỗi.
• Giống như ～ので, vế sau của ～ものだから không dùng với ý chí mạnh mẽ của bản thân hay ra lệnh cho người khác.
• Khác với ～ので (mang tính trình bày sự thật khách quan), ～ものだから thiên về "trình bày hoàn cảnh cá nhân" để tìm kiếm sự cảm thông.

Chuyên đề I. Nguyên nhân – lý do – căn cứ

2. Nguyên nhân mang sắc thái suy ra / căn cứ

6. ～ことから

Cấu trúc:
• Danh từ / Tính từ đuôi な + な / である + ことから
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + ことから

Ý nghĩa & Cách dùng: "Bởi vì / Xuất phát từ thực tế là...". Mẫu câu này dùng để nêu lên một căn cứ khách quan để từ đó đưa ra một phán đoán, kết luận, hoặc giải thích nguồn gốc của tên gọi, sự thay đổi trạng thái. Rất phổ biến trong văn bản thuyết minh, giải thích, báo cáo.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
顔かおがよく似にていることから、二人ふたりは親子おやこだとすぐにわかった。	Căn cứ vào việc khuôn mặt rất giống nhau, tôi nhận ra ngay hai người là mẹ con (cha con).
この鳥とりは目めの周まわりが白しろいことから、メジロ（目白めじろ）と呼よばれている。	Bởi vì loài chim này có vòng trắng quanh mắt, nên nó được gọi là chim Vành khuyên (Mejiro).

Lưu ý / So sánh:
• Khác với ～から hay ～ので thông thường, ～ことから không bao giờ đi kèm với câu thể hiện ý chí, mệnh lệnh hay rủ rê (không dùng: 雨が降ることから、帰ろう).
• Vế sau thường là các cụm từ diễn đạt sự phán đoán/nguồn gốc: ～とわかる (hiểu ra), ～と判断される (được phán đoán là), ～と呼ばれる (được gọi là), hoặc sự thay đổi ～ようになった.

7. ～ことだし

Cấu trúc:
• Danh từ / Tính từ đuôi な + な / である + ことだし
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + ことだし

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đằng nào thì cũng... / Sẵn tiện bề nào cũng...". Dùng khi người nói muốn đưa ra một lý do, một hoàn cảnh thuận lợi để đề xuất, rủ rê hoặc quyết định làm một việc gì đó. Nó ngầm mang sắc thái "có nhiều lý do khác nữa nhưng tôi tạm nêu ra lý do này làm cớ".

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
雨あめも止やんだことだし、そろそろ出でかけましょうか。	Đằng nào thì mưa cũng tạnh rồi, chúng ta chuẩn bị xuất phát thôi nhỉ.
ボーナスも入はいったことだし、今夜こんやは美味おいしいものを食たべに行いこう。	Tiền thưởng cũng đã nhận rồi, tối nay đi ăn món gì đó ngon ngon thôi nào.

Lưu ý / So sánh:
• ～ことだし là cách nói mang đậm tính khẩu ngữ (văn nói), tạo cảm giác nhẹ nhàng, không áp đặt khi đưa ra lời đề nghị.
• Vế sau hầu như luôn luôn là các cách biểu đạt ý chí ～よう, rủ rê ～ましょう, đề nghị ～ませんか, hoặc quyết định cá nhân ～つもりだ.
• Việc sử dụng trợ từ も (thay vì が) trong cụm ～も...ことだし càng nhấn mạnh việc "còn những lý do khác nữa, nhưng đây là một điểm cộng".

8. ～こともあって

Cấu trúc:
• Danh từ / Tính từ đuôi な + な / である + こともあって
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + こともあって

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cũng một phần là vì...". Mẫu câu này dùng để bổ sung một lý do vào cùng với các lý do khác (đã được ngầm hiểu). Nó làm cho cách nói trở nên tế nhị, khách quan và không quy chụp toàn bộ nguyên nhân cho một yếu tố duy nhất.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
天候てんこうが良よかったこともあって、その日ひの遊園地ゆうえんちはとても混こんでいた。	Cũng một phần vì thời tiết đẹp nên khu vui chơi hôm đó rất đông người.
初はじめての海外かいがい出張しゅっちょうだったこともあって、少すこし緊張きんちょうしてしまった。	Một phần vì là lần đi công tác nước ngoài đầu tiên, nên tôi đã hơi căng thẳng.

Lưu ý / So sánh:
• Nếu ～から mang tính chỉ đích danh "chính vì A nên B", thì ～こともあって gián tiếp thể hiện sự khiêm tốn hoặc đánh giá đa chiều "ngoài A ra còn có B, C... dẫn đến kết quả này".
• Vế sau thường là một trạng thái, hiện tượng khách quan (như đông đúc, thành công, thất bại) hoặc trạng thái tâm lý (căng thẳng, lo lắng, vui vẻ). KHÔNG dùng cho nhờ vả hay mệnh lệnh.

9. ～からこそ

Cấu trúc:
• Danh từ / Tính từ đuôi な + だ / である + からこそ
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + からこそ
*Cũng có thể dùng ～ばこそ / ～てこそ với ý nghĩa tương tự nhưng mang tính văn viết hơn.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chính vì... nên mới...". Dùng để nhấn mạnh cực độ một lý do, khẳng định rằng ngoài lý do này ra thì không có nguyên nhân nào khác mang tính quyết định. Rất thường dùng để diễn đạt những lý do đi ngược lại với lẽ thường (ví dụ: vì yêu nên mới mắng, vì nghèo nên mới có động lực).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
あなたの将来しょうらいを心配しんぱいしているからこそ、こんなに厳きびしく怒おこるのです。	Chính vì lo lắng cho tương lai của con nên mẹ mới la mắng nghiêm khắc như thế này.
失敗しっぱいしたからこそ、新あたらしい改善点かいぜんてんが見みつかったのだ。	Chính vì đã thất bại nên chúng ta mới tìm ra được những điểm cần cải thiện mới.

Lưu ý / So sánh:
• KHÔNG dùng ～からこそ để đổ lỗi hoặc nói về kết quả tiêu cực đơn thuần (sai: 雨が降ったからこそ、事故が起きた). Nó chỉ dùng khi kết quả mang ý nghĩa "đặc biệt", "sâu sắc" hoặc "đảo ngược lẽ thường".
• Vế cuối câu thường đi kèm với ～のだ / ～のです để tạo sự cộng hưởng về mặt nhấn mạnh khẳng định chân lý.

Chuyên đề I. Nguyên nhân – lý do – căn cứ

3. Nguyên nhân tiêu cực / quy trách nhiệm

10. ～せいで

Cấu trúc:
• Danh từ + の + せいで
• Tính từ đuôi な + な + せいで
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + せいで
*Đứng cuối câu dùng ～せいだ. Đứng trước danh từ dùng ～せいのN.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chỉ tại / Do lỗi của...". Đây là mẫu câu chuyên dùng để quy kết trách nhiệm, đổ lỗi. Kết quả ở vế sau bắt buộc phải là một hậu quả tiêu cực, một sự việc không mong muốn.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
目覚めざまし時計どけいが鳴ならなかったせいで、大切たいせつな会議かいぎに遅刻ちこくしてしまった。	Chỉ tại đồng hồ báo thức không kêu mà tôi đã đến trễ cuộc họp quan trọng.
彼かれが無責任むせきにんな発言はつげんをしたせいで、チーム全体ぜんたいが迷惑めいわくを被こうむった。	Do cậu ta phát ngôn vô trách nhiệm mà toàn bộ đội ngũ phải chịu liên lụy.

Lưu ý / So sánh:
• Tuyệt đối không dùng ～せいで khi kết quả phía sau là chuyện vui, tốt lành. Khi muốn biểu đạt "Nhờ có... mà dẫn tới kết quả tốt", phải dùng ～おかげで.
• Trường hợp ngoại lệ: Có thể dùng ～せいで kết hợp với hậu quả tốt NẾU mang hàm ý mỉa mai (Sarcasm). Ví dụ: Chỉ tại anh tốt quá nên em mới đâm ra ỷ lại (cười).
• So sánh với ～せいか: Nếu chưa chắc chắn 100% về nguyên nhân, chỉ mang tính phỏng đoán "Không biết có phải do... không", ta dùng ～せいか (Ví dụ: 暑さのせいか、頭が痛い - Không biết có phải do trời nóng không mà tôi nhức đầu quá).

11. ～せいか

Cấu trúc:
• Danh từ + の + せいか
• Tính từ đuôi な + な + せいか
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + せいか

Ý nghĩa & Cách dùng: "Không biết có phải tại / do... hay không mà...". Dùng khi người nói đưa ra một phán đoán về nguyên nhân dẫn đến kết quả tiêu cực (hoặc trạng thái khác thường), nhưng bản thân không dám khẳng định chắc chắn 100%. Mẫu câu này thể hiện sự hoài nghi nhẹ nhàng về lý do.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
気きのせいか、最近さいきん彼かれの態度たいどが冷つめたく感かんじる。	Không biết có phải do tâm lý không, dạo này tôi thấy thái độ của anh ấy khá lạnh nhạt.
寝不足ねぶそくのせいか、頭あたまがぼんやりしている。	Có lẽ do thiếu ngủ hay sao ấy mà đầu óc tôi cứ lơ đơ.

Lưu ý / So sánh:
• Điểm khác biệt lớn nhất với ～せいで là mức độ chắc chắn. ～せいで mang tính quy trách nhiệm thẳng thắn (chắc chắn là tại cái đó), trong khi ～せいか chỉ là "có lẽ là do".
• Cụm từ cực kỳ phổ biến: 気のせいか (Không biết có phải do mình tưởng tượng không / Do tâm lý hay sao ấy).

12. ～せいだ

Cấu trúc:
• Danh từ + の + せいだ
• Tính từ đuôi な + な + せいだ
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + せいだ
*Thường đi kèm với cấu trúc: ～のは、～せいだ.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Là tại / Là do...". Mẫu câu này luôn đứng ở cuối câu, đóng vai trò làm vị ngữ để chỉ đích danh nguyên nhân dẫn đến một hậu quả tồi tệ. Nhấn mạnh việc đổ lỗi, quy trách nhiệm trực tiếp cho đối tượng hoặc sự việc được nhắc đến.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
試合しあいに負まけたのは、全部ぜんぶ私わたしのせいだ。	Việc thua trận đấu, tất cả là lỗi do tôi.
売上うりあげが落おちたのは、不景気ふけいきのせいだ。	Doanh thu sụt giảm là tại nền kinh tế suy thoái.

Lưu ý / So sánh:
• Cấu trúc này thường dùng để trả lời cho câu hỏi nguyên nhân, hoặc để giải thích cho một kết quả tiêu cực đã được nêu ra từ trước ở chủ ngữ (～のは).
• Không dùng để chỉ nguyên nhân của những việc tốt, thành công. Đối với kết quả tốt, phải dùng ～おかげだ.

13. ～ばかりに

Cấu trúc:
• Danh từ + である + ばかりに
• Tính từ đuôi な + な / である + ばかりに
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + ばかりに
*Rất hay đi kèm động từ chia ở thể quá khứ (V-た + ばかりに).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chỉ vì... mà...". Mẫu câu nhấn mạnh sự hối hận, tiếc nuối tột độ. Chỉ vì một nguyên nhân rất nhỏ bé, lãng xẹt, hoặc một hành động lỡ làng duy nhất mà rước lấy một hậu quả vô cùng to lớn, tồi tệ ngoài sức tưởng tượng.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
嘘うそを吐ついたばかりに、恋人こいびとの信用しんようを完全かんぜんに失うしなってしまった。	Chỉ vì lỡ nói dối mà tôi đã đánh mất hoàn toàn niềm tin của người yêu.
お金かねがないばかりに、大学だいがくへの進学しんがくを諦あきらめなければならなかった。	Chỉ vì không có tiền mà tôi đành phải từ bỏ việc học lên đại học.

Lưu ý / So sánh:
• Mức độ tiêu cực và cảm xúc dằn vặt của ～ばかりに mạnh hơn rất nhiều so với ～せいで.
• Có một cấu trúc dễ nhầm lẫn là ～たいばかりに (Chỉ vì muốn... mà bất chấp làm chuyện không hợp lý). Ví dụ: 彼女に会いたいばかりに、高いチケットを買った。 (Chỉ vì muốn gặp cô ấy mà tôi đã mua tấm vé đắt đỏ).

Chuyên đề I. Nguyên nhân – lý do – căn cứ

4. Nguyên nhân tích cực

14. ～おかげで

Cấu trúc:
• Danh từ + の + おかげで
• Tính từ đuôi な + な + おかげで
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + おかげで

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nhờ có... mà...". Dùng để diễn tả nguyên nhân, lý do mang lại kết quả tốt đẹp, thuận lợi. Thể hiện sự biết ơn, cảm kích sâu sắc đối với người hoặc sự việc đã mang lại lợi ích cho bản thân mình.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
先生せんせいが指導しどうしてくださったおかげで、試験しけんに合格ごうかくできました。	Nhờ có sự chỉ bảo của thầy mà em đã thi đỗ kỳ thi.
天気てんきがいいおかげで、洗濯物せんたくものがすぐに乾かわいた。	Nhờ thời tiết đẹp mà đồ giặt khô rất nhanh.

Lưu ý / So sánh:
• Trái nghĩa hoàn toàn với ～せいで. Tuyệt đối không dùng ～おかげで cho kết quả xấu trong trường hợp thông thường.
• Ngoại lệ (Sắc thái mỉa mai - Sarcasm): Đôi khi người Nhật dùng ～おかげで cho hậu quả tồi tệ để mỉa mai. Ví dụ: 君が遅刻したおかげで、飛行機に乗り遅れたよ (Nhờ cái ơn đi trễ của cậu mà chúng ta lỡ chuyến bay rồi đấy).

15. ～おかげだ

Cấu trúc:
• Danh từ + の + おかげだ / おかげです
• Tính từ đuôi な + な + おかげだ / おかげです
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + おかげだ / おかげです
*Thường đi kèm: ～のは、～おかげだ.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đều là nhờ vào...". Tương tự như ～おかげで, nhưng cấu trúc này nằm ở cuối câu, đóng vai trò vị ngữ để tóm tắt và quy công lao cho một cá nhân, sự kiện nào đó. Rất hay dùng trong các bài diễn văn, phát biểu cảm nghĩ khi nhận giải thưởng hoặc khi báo cáo thành tích.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
プロジェクトが成功せいこうできたのは、チームの皆みなさんの協力きょうりょくのおかげです。	Dự án có thể thành công được đều là nhờ vào sự hiệp lực của tất cả mọi người trong đội.
病気びょうきがこんなに早はやく治なおったのは、この新薬しんやくのおかげだ。	Bệnh tình khỏi nhanh thế này là nhờ vào loại thuốc mới đây.

Lưu ý / So sánh:
• Là cách nói vô cùng lịch sự và khiêm tốn. Khi ai đó khen ngợi thành tích của bạn, cách đáp lại tự nhiên nhất là: 「いいえ、皆さんのおかげです」 (Không đâu, tất cả là nhờ mọi người ạ).
• Cấu trúc đối lập trực tiếp làm vị ngữ cuối câu chỉ sự đổ lỗi là ～せいだ.

Chuyên đề II. Kết quả – hệ quả – đi đến kết luận

1. Dẫn đến kết quả / thay đổi trạng thái

16. ～ことになる

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + ことになる
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + ことになる

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đã được quyết định là... / Trở thành ra / Dẫn đến hệ quả là...". Diễn tả một quyết định, quy định hoặc một kết quả được hình thành do hoàn cảnh khách quan (do tổ chức, người khác quyết định, hoặc do tình thế ép buộc), hoàn toàn không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người nói. Rất hay dùng trong môi trường công sở để thông báo sự thay đổi (luân chuyển, lịch trình).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
来月らいげつから、大阪おおさか支社ししゃへ転勤てんきんすることになりました。	(Đã có quyết định là) Từ tháng sau tôi sẽ chuyển công tác đến chi nhánh Osaka.
このまま雨あめが降ふり続つづけば、試合しあいは中止ちゅうしということになる。	Nếu mưa cứ tiếp tục rơi như thế này, kết cục là trận đấu sẽ bị hủy.

Lưu ý / So sánh:
• Văn hóa Nhật Bản (Sự khiêm tốn): Ngay cả khi đó là quyết định của chính bản thân người nói (ví dụ: Quyết định kết hôn, quyết định nghỉ việc), người Nhật vẫn rất hay dùng ～ことになりました (Thay vì ～ことにしました) để giảm bớt cái "tôi", nghe khiêm nhường và tự nhiên hơn, giống như đó là "cơ duyên/tự nhiên nó thế". (Ví dụ: 私、結婚することになりました).

17. ～ことにする

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + ことにする
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + ことにする
*Ở dạng tiếp diễn ～ことにしている mang nghĩa "duy trì một quyết định thành thói quen quy tắc".

Ý nghĩa & Cách dùng: "Tôi quyết định...". Thể hiện ý chí, sự quyết đoán chủ quan của người nói sau khi đã suy nghĩ và lựa chọn. Mẫu câu này nhấn mạnh trực tiếp vào chủ thể thực hiện hành động.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
健康けんこうのために、明日あしたから毎日まいにちジョギングをすることにした。	Vì sức khỏe, tôi đã quyết định từ ngày mai sẽ chạy bộ mỗi ngày.
頭あたまが痛いたいので、今日きょうは会社かいしゃを休やすむことにします。	Vì đau đầu nên tôi quyết định hôm nay sẽ nghỉ làm.

Lưu ý / So sánh:
• Nhớ quy tắc kinh điển: する (Làm) là do TÔI quyết định ➡️ ことにする. なる (Trở nên) là do KHÁCH QUAN quyết định ➡️ ことになる.
• Không dùng ～ことにする để nói về sự thay đổi của tự nhiên, máy móc, hoặc quy định của người khác đối với mình.
• Khi bạn duy trì quyết định đó lâu dài, nó trở thành một nguyên tắc sống: 毎朝、水を飲むことにしている (Tôi có thói quen / nguyên tắc là uống nước mỗi sáng).

18. ～ようになる

Cấu trúc:
• Động từ (Thể khả năng / Tự động từ) + ようになる
• Động từ (Thể phủ định) ➡️ V-なくなる

Ý nghĩa & Cách dùng: "Trở nên có thể... / Bắt đầu...". Diễn tả sự biến đổi về trạng thái, khả năng hoặc thói quen. Sự biến đổi này có thể diễn ra tự nhiên theo thời gian hoặc nhờ vào quá trình nỗ lực, rèn luyện. Từ trạng thái [Không thể ➡️ Có thể], hoặc [Không làm ➡️ Có làm].

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
日本にほんに半年はんとし住すんで、少すこしずつ日本語にほんごが話はなせるようになりました。	Sống ở Nhật nửa năm, tôi đã dần dần có thể nói được tiếng Nhật.
昔むかしは嫌きらいでしたが、最近さいきん納豆なっとうを食たべるようになりました。	Hồi xưa tôi ghét lắm, nhưng dạo này tôi đã bắt đầu ăn Natto (đã có thói quen ăn).

Lưu ý / So sánh:
• Động từ đứng trước ～ようになる chủ yếu là động từ chỉ khả năng (読める, 話せる), hoặc tự động từ chỉ sự tự phát (わかる, 聞こえる).
• Chú ý dạng phủ định: Để nói "Trở nên không thể / Không làm nữa", ta KHÔNG dùng ～ないようになる, mà bắt buộc phải bỏ ～ようになる và chuyển trực tiếp đuôi ない thành なくなる. (Ví dụ: 話せなくなる - Trở nên không thể nói được nữa).

19. ～ようにする

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + ようにする
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + ようにする
*Thường dùng ở thì tiếp diễn: ～ようにしている.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cố gắng... / Chú ý làm sao để...". Thể hiện sự nỗ lực, ý thức chủ quan của người nói để thực hiện hoặc duy trì một thói quen nào đó. Khác với ～ことにする là một quyết định dứt khoát thực hiện 1 lần, ～ようにする là một chuỗi nỗ lực kéo dài (có thể thi thoảng vẫn thất bại nhưng tâm thức luôn cố gắng).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
ダイエット中ちゅうなので、甘あまいものを食たべないようにしています。	Vì đang ăn kiêng nên tôi đang cố gắng để không ăn đồ ngọt.
忘わすれ物ものをしないように、寝ねる前まえに必かならず鞄かばんをチェックするようにしてください。	Để không quên đồ, hãy cố gắng (lưu ý) kiểm tra cặp sách trước khi đi ngủ nhé.

Lưu ý / So sánh:
• So sánh với ～ことにする: 毎朝走ることにする (Quyết định cứng rắn là sẽ chạy). 毎朝走るようにする (Sẽ cố gắng chạy, nếu bận quá thì thôi nhưng tinh thần là cố gắng).
• Khi đi với ～てください (ようにしてください), nó trở thành một lời khuyên, yêu cầu mềm mỏng (Mong anh hãy chú ý để làm điều đó), nhẹ nhàng hơn nhiều so với ～てください trực tiếp.

20. ～結果 / その結果

Cấu trúc:
• Danh từ + の + 結果（けっか）
• Động từ (Thể quá khứ - V-た) + 結果（けっか）
*Cũng có thể dùng như một từ nối ở đầu câu: その結果、...

Ý nghĩa & Cách dùng: "Kết quả là... / Hệ quả là...". Nêu lên kết cục của một quá trình, một hành động đòi hỏi thời gian, công sức hoặc sự bàn bạc kỹ lưỡng. Vế phía sau luôn là một trạng thái, một sự thật hoặc một quyết định đã được xác lập. Mẫu câu mang tính trang trọng, thường dùng trong văn bản, báo cáo công việc, tin tức.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
アンケート調査ちょうさの結果けっか、多おおくの人ひとが新製品しんせいひんに満足まんぞくしていることが分わかった。	Kết quả của cuộc khảo sát cho thấy, phần lớn mọi người đều hài lòng với sản phẩm mới.
両親りょうしんとよく話はなし合あった結果けっか、留学りゅうがくを延期えんきすることにした。	Sau khi bàn bạc kỹ lưỡng với bố mẹ, kết quả là tôi đã quyết định hoãn việc du học.

Lưu ý / So sánh:
• Không dùng cho các chuỗi hành động mang tính chất khoảnh khắc, đời thường ngắn ngủi (Ví dụ sai: スーパーに行った結果、リンゴを買った).
• Thường đi kèm với các danh từ mang tính kéo dài: 調査 (điều tra), 相談 (bàn bạc), 検査 (kiểm tra y tế), 努力 (nỗ lực).
• Có một mẫu cấu trúc gần nghĩa là ～あげく / ～末に, nhưng ～結果 mang tính trung lập (khách quan), trong khi ～あげく mang sắc thái tồi tệ, còn ～末に mang sắc thái gian truân, khó khăn mới đạt được.

Chuyên đề II. Kết quả – hệ quả – đi đến kết luận

2. Kết luận mang tính giải thích

21. ～わけだ

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + わけだ
• Tính từ đuôi な + な + わけだ
• Danh từ + という / である + わけだ

Ý nghĩa & Cách dùng: "Thảo nào / Hèn chi / Đương nhiên là...". Dùng khi người nói nhận ra một sự thật, một lý do hợp lý giải thích cho sự việc trước mắt (cảm giác "à, thì ra là thế"). Hoặc dùng để đưa ra một kết luận mang tính logic hiển nhiên từ một sự thật đã biết.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
毎日まいにちあんなにケーキを食たべているなら、太ふとるわけだ。	Ngày nào cũng ăn bánh kem như thế kia thì hèn chi mà chẳng mập lên.
消費税しょうひぜいが10％になったので、100円えんのものは110円えんになるわけだ。	Thuế tiêu dùng lên 10% nên món đồ 100 yên đương nhiên sẽ thành 110 yên.

Lưu ý / So sánh:
• Rất hay đi kèm với trạng từ どおりで (thảo nào) để nhấn mạnh sự thấu hiểu chân lý: どおりで寒いわけだ (Thảo nào mà lạnh thế).
• So sánh với ～はずだ: はずだ là sự "suy luận, kỳ vọng" mang tính chủ quan của người nói (chưa chắc đã xảy ra). Còn わけだ là sự "chấp nhận kết quả khách quan theo logic" (đã biết rõ kết quả và gật gù đồng ý với nguyên nhân).

22. ～というわけだ

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + というわけだ
*Thường đi kèm với つまり (tức là), 要するに (tóm lại là).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nghĩa là... / Tức là... / Điều đó có nghĩa là...". Dùng để diễn giải lại, tóm tắt lại một sự việc, một tình huống đã được đề cập trước đó bằng một cách nói khác dễ hiểu hơn, nhằm chốt lại vấn đề cho người nghe.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
彼女かのじょの父親ちちおやは私わたしの母ははの弟おとうとだ。要ようするに、彼女かのじょと私わたしは従姉妹いとこというわけだ。	Bố của cô ấy là em trai mẹ tôi. Tóm lại, cô ấy và tôi là chị em họ.
30%オフだから、7,000円えんで買かえるというわけですね。	Đang giảm giá 30% nên tức là mình có thể mua với giá 7.000 yên nhỉ.

Lưu ý / So sánh:
• Chữ という ở đây đóng vai trò như một cầu nối định nghĩa/trích dẫn lại sự thật. Nó biến toàn bộ mệnh đề phía trước thành một "kết luận tóm gọn".
• Thường dùng trong hội thoại khi muốn xác nhận lại ý của đối phương xem mình hiểu có đúng không (...ということですね / ...というわけですね).

23. ～ということだ / ～とのことだ

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + ということだ / とのことだ

Ý nghĩa & Cách dùng: Mẫu câu này có 2 chức năng chính hoàn toàn khác biệt:
1. Nghĩa là / Tức là (Giống với ～というわけだ - Dùng để định nghĩa, giải thích ý nghĩa).
2. Nghe nói là / Theo như thông báo thì (Dùng để truyền đạt lại thông tin một cách trang trọng, khách quan).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
禁煙きんえんというのは、ここでタバコを吸すってはいけないということだ。（意味いみ）	Chữ "Cấm hút thuốc" nghĩa là không được phép hút thuốc ở đây. (Nghĩa 1)
ニュースによると、明日あしたからまた寒さむくなるということだ。（伝聞でんぶん）	Theo tin tức thì nghe nói là từ ngày mai trời sẽ lạnh trở lại. (Nghĩa 2)

Lưu ý / So sánh:
• Khi dùng với nghĩa truyền đạt thông tin (Nghe nói), nó rất hay đi kèm với ～では / ～によると / ～の話では.
• So sánh với ～そうだ (Nghe nói): ～ということだ trang trọng hơn, dùng nhiều trong văn viết, báo đài hoặc thông báo chính thức. Trong môi trường công sở, khi báo cáo lại lời nhắn của đối tác, người ta dùng biến thể lịch sự hơn là ～とのことです.

Chuyên đề III. Điều kiện – giả định – tiền đề

1. Điều kiện đơn thuần

24. ～と

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + と
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + と

Ý nghĩa & Cách dùng: "Hễ mà... / Cứ... là...". Dùng để diễn tả một điều kiện tất yếu, hiển nhiên. Hễ A xảy ra thì 100% B sẽ xảy ra. Thường dùng cho các hiện tượng tự nhiên, chỉ đường, thao tác máy móc, hoặc một thói quen cố hữu không thể thay đổi.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
このボタンを押おすと、お釣つりが出でます。	Hễ ấn cái nút này thì tiền thừa sẽ chạy ra. (Thao tác máy móc)
春はるになると、桜さくらが咲さきます。	Hễ mùa xuân đến là hoa anh đào nở. (Hiện tượng tự nhiên)

Lưu ý / So sánh:
• Quy tắc cấm kỵ: Vế sau của ～と TUYỆT ĐỐI KHÔNG được dùng các mẫu câu thể hiện ý chí, mệnh lệnh, nhờ vả, rủ rê.
• Sai: 春になると、お花見に行こう。 (Hễ mùa xuân đến thì đi ngắm hoa thôi).
• Sửa thành: 春になったら、お花見に行こう。 (Dùng ～たら cho rủ rê, ý chí).

25. ～ば

Cấu trúc:
• Động từ (Nhóm 1): Đổi đuôi [u] thành [e] + ば (例: 書く ➡️ 書けば)
• Động từ (Nhóm 2): Bỏ [ru] thêm れば (例: 食べる ➡️ 食べれば)
• Tính từ đuôi い: Bỏ [i] thêm ければ (例: 安い ➡️ 安ければ)
• Danh từ / Tính từ な: + なら（ば） / であれば

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nếu... thì...". Đây là mẫu câu điều kiện mang tính giả định logic. Thường dùng để đưa ra lời khuyên, nhận định về một kết quả tất yếu nếu đáp ứng được điều kiện, hoặc nói về những điều kiện cần thiết để một việc tốt đẹp xảy ra.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
この薬くすりを飲のめば、すぐに治なおるでしょう。	Nếu uống thuốc này thì chắc sẽ khỏi ngay thôi.
値段ねだんが安やすければ、パソコンを買かいたいと思おもいます。	Nếu giá rẻ thì tôi muốn mua một chiếc máy tính.

Lưu ý / So sánh:
• Quy tắc vế sau: Nếu vế trước (đứng trước ～ば) là Động từ chỉ hành động (mang ý chí như 行く, 食べる), thì vế sau KHÔNG được dùng ý chí/mệnh lệnh (Sai: 日本に行けば、カメラを買いたい ➡️ Sửa thành 行ったら).
• Ngoại lệ quan trọng: Nếu vế trước là trạng thái (ある, いる, できる), hoặc là Tính từ (安い, いい), hoặc Danh từ, thì vế sau ĐƯỢC PHÉP dùng ý chí, mong muốn (như ví dụ 2 ở trên).

26. ～たら

Cấu trúc:
• Động từ: V-たら (chia giống thể た + ら)
• Tính từ đuôi い: A-かったら
• Tính từ đuôi な / Danh từ: Na / N-だったら

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nếu... / Sau khi...". Đây là mẫu câu điều kiện linh hoạt và phổ biến nhất trong tiếng Nhật hội thoại. Nó đặc biệt nhấn mạnh vào sự hoàn tất của hành động ở vế trước: "Phải đợi vế A xảy ra xong xuôi thì mới làm vế B". Chính vì vậy, trong nhiều trường hợp thực tế, nó được dịch là "Sau khi..." thay vì "Nếu...".

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
明日あした、雨あめが降ふったら、ピクニックは中止ちゅうしにしましょう。	Ngày mai, nếu trời mưa thì chúng ta hãy hủy buổi dã ngoại nhé.
仕事しごとが終おわったら、すぐに電話でんわしてください。	Sau khi làm xong việc thì hãy gọi điện cho tôi ngay nhé.

Lưu ý / So sánh:
• Sự tự do tuyệt đối ở vế sau: Khác với ～と và ～ば, vế sau của ～たら không bị giới hạn. Bạn có thể thoải mái dùng câu mệnh lệnh (～てください), rủ rê (～ましょう), ý chí (～たい).
• Tuy nhiên, vì ～たら mang tính khẩu ngữ (văn nói) rất cao, nên trong các văn bản thương mại (ビジネスメール) hoặc khi lập luận học thuật, người ta ưu tiên dùng ～ば hoặc ～場合（は） hơn để đảm bảo độ trang trọng.

27. ～なら

Cấu trúc:
• Danh từ / Tính từ đuôi な + なら（ば）
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + なら（ば）
*Từ の / ん thường được chèn vào trước なら trong văn nói (～のなら / ～んだなら).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nếu là... / Trong trường hợp...". Mẫu câu này được dùng để tiếp nhận một chủ đề mà đối phương vừa nhắc tới, hoặc một tình huống đã rõ ràng, từ đó đưa ra lời khuyên, nhận định, hoặc đề xuất của bản thân. Nó có vai trò như một câu mở lời: "À, về chuyện đó thì...".

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
A: 頭あたまが痛いたいんです。 B: 頭あたまが痛いたいなら、今日きょうは早はやく帰かえったほうがいいですよ。	A: Em bị đau đầu ạ. B: Nếu đau đầu thì hôm nay em nên về sớm đi.
温泉おんせんに行いくなら、箱根はこねがおすすめですよ。	Nếu đi suối nước nóng (như anh vừa nói) thì tôi tiến cử Hakone.

Lưu ý / So sánh:
• Trật tự thời gian đảo ngược: Điểm khác biệt chí mạng giữa ～なら và ～たら là tính thứ tự thời gian. Ở câu 東京に行くなら、お土産を買ってきて (Nếu đi Tokyo thì mua quà về nhé), hành động "Mua quà" (vế B) phải xảy ra TRONG khi "Đi Tokyo" (vế A). Trong khi đó, với ～たら, vế A phải kết thúc hẳn thì vế B mới bắt đầu.

Chuyên đề III. Điều kiện – giả định – tiền đề

2. Giả định / đặt trường hợp

28. ～としたら

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + としたら

Ý nghĩa & Cách dùng: "Giả sử như... / Nếu như...". Mẫu câu này dùng để thiết lập một giả định phi thực tế, hoặc một tình huống có khả năng xảy ra rất thấp. Người nói tự tưởng tượng ra một kịch bản không có thật ở hiện tại để nêu lên suy nghĩ, hành động của mình trong tình huống đó.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
無人島むじんとうに一ひとつだけ物ものを持もって行いけるとしたら、何なにを選えらびますか。	Giả sử chỉ được mang một thứ lên đảo hoang, bạn sẽ chọn cái gì?
宝たからくじで一億円いちおくえん当あたったとしたら、世界せかい一周いっしゅう旅行りょこうをしたい。	Nếu như trúng số 100 triệu yên, tôi muốn đi du lịch vòng quanh thế giới.

Lưu ý / So sánh:
• Trong nhóm 3 mẫu giả định (としたら, とすれば, とすると), thì ～としたら mang sắc thái cá nhân, cảm xúc nhất.
• Vế sau của ～としたら hoàn toàn có thể dùng để thể hiện ý chí (～たい), phán đoán chủ quan, hoặc đặt câu hỏi trực tiếp cho người đối diện (như ví dụ 1).

29. ～とすれば

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + とすれば / としたらば

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nếu cho rằng... / Giả sử như...". Tương tự như ～としたら, nhưng mẫu câu này mang tính logic, phân tích và học thuật hơn. Dùng để đặt ra một tiền đề, một giả thuyết để từ đó suy luận ra một kết quả hoặc nêu quan điểm phân tích đánh giá.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
彼かれが犯人はんにんではないとすれば、一体いったい誰だれが盗ぬすんだのだろうか。	Nếu giả sử anh ta không phải là thủ phạm, thì rốt cuộc ai là kẻ đã ăn cắp?
この計画けいかくを実行じっこうするとすれば、もっと多おおくの資金しきんが必要ひつようだ。	Nếu giả định là sẽ thực hiện kế hoạch này, thì chúng ta cần một lượng vốn lớn hơn.

Lưu ý / So sánh:
• ～とすれば là phiên bản lịch sự và văn viết của ～としたら. Nó xuất hiện rất nhiều trong các bài đọc hiểu N3-N2 mang tính nghị luận (評論), nơi tác giả đặt ra một giả thuyết để dẫn dắt luận điểm của mình.
• Vế sau thường mang tính chất lập luận, phán đoán (～はずだ, ～だろうか, ～必要がある).

30. ～とすると

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + とすると

Ý nghĩa & Cách dùng: "Giả định rằng... / Nếu như thế thì...". Cấu trúc này thiết lập một giả thuyết dựa trên dữ kiện có sẵn. Vì sử dụng trợ từ と (chỉ sự tất yếu), nên vế sau bắt buộc phải là một hệ quả logic, khách quan, tự nhiên xảy ra nếu điều kiện ở vế trước là sự thật.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
このまま人口じんこうが減少げんしょうし続つづけるとすると、将来しょうらいの年金ねんきん制度せいどは崩壊ほうかいするだろう。	Nếu giả định dân số cứ tiếp tục giảm thế này, chế độ lương hưu trong tương lai có lẽ sẽ sụp đổ.
時給じきゅう1000円えんで1日いちにち8時間じかんだとすると、1日いちにち8000円えんの稼かせぎになる。	Giả sử lương giờ là 1000 yên và làm 8 tiếng 1 ngày, thì (về mặt toán học) sẽ kiếm được 8000 yên/ngày.

Lưu ý / So sánh:
• Quy tắc cấm kỵ giống ～と: Tuyệt đối KHÔNG dùng vế sau để rủ rê, ra lệnh, nhờ vả hay thể hiện ý chí cá nhân. (Sai: 明日晴れるとすると、海に行こう). Nếu muốn rủ rê, bắt buộc phải dùng ～としたら.
• Nó tập trung hoàn toàn vào sự "tất yếu mang tính tính toán / phân tích nhân quả".

31. ～ならば

Cấu trúc:
• Danh từ / Tính từ đuôi な + ならば
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + ならば
*Trong văn nói thường được rút gọn chỉ còn ～なら.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nếu như / Trong trường hợp...". Mẫu câu này là hình thức trang trọng, mang đậm tính văn viết của ～なら. Dùng để đặt ra một giả định, một điều kiện để từ đó đưa ra phán đoán, kết luận hoặc lời khuyên. Rất hay xuất hiện trong các văn bản nghị luận, bài diễn thuyết, hoặc các mệnh đề logic/toán học.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
文句もんくがあるならば、はっきりと口くちに出でして言いうべきだ。	Nếu như có bất mãn thì nên nói thẳng ra bằng lời.
それが事実じじつならば、彼かれを罰ばっしなければならない。	Nếu điều đó là sự thật thì chúng ta bắt buộc phải trừng phạt anh ta.

Lưu ý / So sánh:
• Hoàn toàn giống với ～なら về mặt chức năng (tiếp nhận thông tin và đưa ra lời khuyên/ý chí), nhưng ならば mang sắc thái trịnh trọng, cứng cáp và dứt khoát hơn.
• Không dùng ならば trong giao tiếp sinh hoạt hàng ngày với bạn bè, người thân vì sẽ tạo cảm giác xa cách, giáo điều ("nếu sự tình là như thế...").

32. ～場合（は）

Cấu trúc:
• Danh từ + の + 場合（は） / 場合（には）
• Tính từ đuôi な + な + 場合（は）
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + 場合（は）

Ý nghĩa & Cách dùng: "Trong trường hợp / Nếu xảy ra tình huống...". Đây là mẫu câu giả định mang tính khách quan cực cao. Nó không phải là sự tưởng tượng cá nhân mà là việc dự trù một tình huống thực tế có thể xảy ra trong tương lai (đặc biệt là các sự cố, tình huống bất trắc hoặc ngoại lệ) để đưa ra hướng dẫn, quy định xử lý.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
雨天うてんの場合ばあいは、イベントは中止ちゅうしとなります。	Trong trường hợp trời mưa, sự kiện sẽ bị hủy bỏ.
パスワードを忘わすれた場合ばあいは、こちらのリンクをクリックしてください。	Trường hợp quý khách quên mật khẩu, vui lòng nhấp vào liên kết này.

Lưu ý / So sánh:
• Thường xuất hiện trong các hướng dẫn sử dụng, biển báo, thông báo công cộng, hoặc hợp đồng.
• Mặc dù có thể dịch là "Nếu", nhưng tuyệt đối KHÔNG dùng 場合 cho những việc xảy ra hàng ngày mang tính cá nhân (Ví dụ sai: お腹がすいた場合は、ご飯を食べる ➡️ Nên dùng たら hoặc と).

Chuyên đề III. Điều kiện – giả định – tiền đề

3. Điều kiện đã xác lập thì kéo theo hệ quả

33. ～以上（は）

Cấu trúc:
• Động từ (Thể thông thường) + 以上（は）（いじょうは）
• Danh từ / Tính từ đuôi な + である + 以上（は）
*Từ は có thể lược bỏ nhưng có は sẽ nhấn mạnh hơn.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Một khi đã... thì đương nhiên / Chừng nào đã là... thì phải...". Mẫu câu này dùng để thiết lập một điều kiện đã là sự thật, đã được chốt hạ (như một lời hứa, một thân phận, một quy định). Từ tiền đề đó, người nói khẳng định mạnh mẽ hệ quả kéo theo là một nghĩa vụ, một quyết tâm, hoặc một lẽ đương nhiên.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
約束やくそくした以上いじょうは、絶対ぜったいに守まもらなければならない。	Một khi đã hứa thì tuyệt đối phải giữ lời.
学生がくせいである以上いじょう、勉強べんきょうを第一だいいちに考かんがえるべきだ。	Một khi đã là học sinh, bạn nên coi việc học là ưu tiên số một.

Lưu ý / So sánh:
• Vế sau của ～以上（は） luôn là những cách diễn đạt mang tính phán đoán mạnh, trách nhiệm, ý chí như: ～べきだ (nên), ～なければならない (phải), ～つもりだ (định), ～てはいけない (không được phép).
• Khác với ～ば hay ～たら (nếu - chưa xảy ra), ～以上 nhấn mạnh "việc đó ĐÃ xảy ra rồi, sự thật ĐÃ như thế rồi, nên không có đường lùi".

34. ～からには

Cấu trúc:
• Động từ (Thể thông thường) + からには
• Danh từ / Tính từ đuôi な + である + からには
*Trong một số ít trường hợp có thể đi với thể lịch sự (V-ますからには).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Một khi đã... thì (tất nhiên)...". Cách sử dụng và ý nghĩa gần như hoàn toàn giống với ～以上（は）. Tuy nhiên, ～からには mang sắc thái cảm xúc quyết liệt hơn, mạnh mẽ hơn, thể hiện sự chuẩn bị tinh thần sẵn sàng đối mặt với hậu quả hoặc theo đuổi mục tiêu đến cùng.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
試合しあいに出でるからには、絶対ぜったいに優勝ゆうしょうしたい。	Một khi đã ra sân thi đấu, tôi tuyệt đối muốn giành chức vô địch.
日本にほんで働はたらくからには、日本語にほんごをマスターする必要ひつようがある。	Một khi đã làm việc ở Nhật Bản thì đương nhiên cần phải thông thạo tiếng Nhật.

Lưu ý / So sánh:
• Cả ～以上は và ～からには đều có thể thay thế cho nhau trong 90% trường hợp.
• Mẹo phân biệt nhỏ: 以上は thiên về "nghĩa vụ/trách nhiệm xã hội/lý thuyết khách quan" (là học sinh thì phải...). Còn からには thiên về "quyết tâm chủ quan của cá nhân" (một khi tao đã làm thì tao sẽ làm tới bến).

35. ～限り（は）

Cấu trúc:
• Động từ (V-る / V-ている / V-ない) + 限（かぎ）り（は）
• Tính từ đuôi い + 限り（は）
• Tính từ đuôi な + な / である + 限り（は）
• Danh từ + である + 限り（は）

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chừng nào mà còn... thì vẫn...". Mẫu câu này diễn tả một điều kiện duy trì trạng thái. Nó thiết lập một giới hạn về thời gian hoặc không gian; nghĩa là trong suốt thời gian vế trước (A) còn đang tiếp diễn, thì trạng thái ở vế sau (B) cũng sẽ được duy trì theo. Nếu A kết thúc, B cũng kết thúc.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
私わたしが生いきている限かぎり、あなたをずっと守まもります。	Chừng nào anh còn sống, anh sẽ mãi bảo vệ em.
この町まちに住すんでいる限かぎりは、車くるまがないと生活せいかつが不便ふべんだ。	Chừng nào còn sống ở thị trấn này thì nếu không có ô tô, sinh hoạt sẽ rất bất tiện.

Lưu ý / So sánh:
• Vế trước của ～限り bắt buộc phải là những từ chỉ trạng thái có tính kéo dài (生きている - đang sống, ある - đang có, 続く - tiếp diễn, 働いている - đang làm việc). KHÔNG dùng với động từ chỉ hành động khoảnh khắc (như "đứng lên", "té ngã").
• Nó khác với ～限りでは (Theo như giới hạn hiểu biết/nguồn tin thì...). Hai cấu trúc này tuy dùng chung chữ Kanji nhưng ý nghĩa hoàn toàn khác nhau.

Chuyên đề III. Điều kiện – giả định – tiền đề

4. Điều kiện ngược / dù trong trường hợp đó

36. ～ても / ～でも

Cấu trúc:
• Động từ: V-て + も / V-ない ➡️ V-なくても
• Tính từ đuôi い: A-くて + も / A-くなくて + も
• Tính từ đuôi な / Danh từ: Na / N-で + も / ではなくて + も

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cho dù... thì cũng... / Dẫu có... đi chăng nữa thì...". Đây là mẫu câu điều kiện nghịch (ngược lại với logic thông thường). Diễn tả việc cho dù điều kiện ở vế trước có xảy ra hay không, thì kết quả ở vế sau vẫn không thay đổi, hoặc dẫn đến một kết quả trái ngược với dự đoán tự nhiên.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
どんなに高たかくても、このパソコンを買かいたいです。	Cho dù có đắt đến mấy đi chăng nữa, tôi vẫn muốn mua chiếc máy tính này.
薬くすりを飲のんでも、熱ねつがなかなか下さがりません。	Dù đã uống thuốc rồi mà sốt vẫn mãi không giảm.

Lưu ý / So sánh:
• Rất thường đi kèm với các phó từ nhấn mạnh mức độ giả định như いくら (bao nhiêu đi nữa), どんなに (thế nào đi nữa), たとえ (giả sử). Ví dụ: たとえ雨が降っても行きます (Giả sử trời có mưa tôi cũng đi).
• Vế sau hoàn toàn tự do, có thể dùng câu ý chí (～たい), phán đoán (～だろう), hoặc mệnh lệnh (～てください).

37. ～たって / ～だって

Cấu trúc:
• Động từ: V-たって / V-なくたって (chia giống thể た + って)
• Tính từ đuôi い: A-くたって / A-くなくたって
• Tính từ đuôi な / Danh từ: Na / N-だって / じゃなくたって

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cho dù... thì cũng...". Ý nghĩa hoàn toàn giống hệt với ～ても / ～でも, nhưng đây là hình thức khẩu ngữ (văn nói) xuồng xã, mang sắc thái cảm xúc mạnh mẽ hơn. Tuyệt đối không dùng trong văn bản chính thức hoặc khi nói chuyện với người bề trên.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
いくら呼よんだって、彼かれは返事へんじをしない。	Có gọi bao nhiêu đi chăng nữa thì anh ta cũng chẳng thèm trả lời đâu.
今いまから走はしったって、もう間まに合あわないよ。	Bây giờ có chạy đi chăng nữa thì cũng không kịp nữa đâu.

Lưu ý / So sánh:
• Trong giao tiếp hàng ngày, người Nhật rất ưa chuộng ～たって để than phiền, biểu đạt sự bất lực hoặc từ chối (安くたって買わないよ - Rẻ cũng chả mua đâu).
• Cách chia khá đơn giản: chữ て trong ～ても biến thành chữ たって (hoặc だ/で biến thành だって). Ví dụ: 読んでも ➡️ 読んだって, 病気でも ➡️ 病気だって.

38. ～としても

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + としても

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cho dù giả sử là... đi chăng nữa". Đây là sự kết hợp giữa とする (Giả định) và ても (Cho dù). Mẫu câu này đặt ra một giả thuyết có khả năng xảy ra rất thấp hoặc một tình huống cực đoan, để rồi khẳng định rằng dù tình huống đó có trở thành sự thật thì kết quả ở vế sau (hoặc ý chí của người nói) vẫn không suy xuyển.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
万一まんいち失敗しっぱいしたとしても、後悔こうかいはしないつもりだ。	Cho dù vạn nhất có thất bại đi chăng nữa, tôi cũng định sẽ không hối hận.
明日あしたが地球ちきゅうの最後さいごの日ひだとしても、私わたしはいつも通どおり働はたらく。	Cho dù ngày mai có là ngày tận thế đi nữa, tôi vẫn sẽ làm việc như thường lệ.

Lưu ý / So sánh:
• Khác với ～ても (dùng cho những điều kiện thực tế, dễ xảy ra như "trời mưa"), ～としても mang nặng tính "giả tưởng, cường điệu hóa".
• Cùng nhóm ý nghĩa này còn có ～にしても và ～にしろ, tuy nhiên ～としても thuần túy là giả định (Hypothetical), trong khi ～にしても đôi khi mang nghĩa bao hàm một sự thật (Dù thực tế là vậy nhưng...).

Chuyên đề IV. Mục đích – định hướng – ý định

1. Mục đích trực tiếp

39. ～ために

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + ために
• Danh từ + の + ために
*Từ に có thể được lược bỏ (～ため). Đứng trước danh từ dùng ～ためのN.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Để... / Nhằm mục đích...". Dùng để biểu đạt mục đích trực tiếp và có ý thức của một hành động. Người nói thực hiện hành động ở vế sau với chủ đích rõ ràng nhằm đạt được lợi ích hoặc mục tiêu ở vế trước.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
新あたらしい車くるまを買かうために、一生懸命いっしょうけんめい貯金ちょきんしている。	Để mua xe hơi mới, tôi đang nỗ lực tiết kiệm tiền.
健康けんこうのために、毎日まいにち野菜野菜やさいをたくさん食たべるべきだ。	Vì (mục đích) sức khỏe, bạn nên ăn nhiều rau mỗi ngày.

Lưu ý / So sánh:
• Quy tắc sinh tử 1: Động từ đứng trước ために BẮT BUỘC phải là động từ có ý chí (Ví dụ: 買う, 行く, 勉強する). TUYỆT ĐỐI không dùng động từ vô ý chí, động từ khả năng (分かる, 読める) hay thể phủ định (～ない).
• Quy tắc sinh tử 2: Chủ ngữ của vế trước và vế sau BẮT BUỘC phải là cùng một người (Cùng một chủ thể: Tôi mua xe nên tôi tiết kiệm).
• *Nhắc lại bài trước: Nếu vế trước là trạng thái ngoài ý muốn (大雪, 疲れる) thì ために mang nghĩa "Nguyên nhân" chứ không phải "Mục đích".

40. ～ように

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + ように
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + ように
• Động từ (Thể khả năng - V-れる) + ように

Ý nghĩa & Cách dùng: "Để... / Làm sao cho...". Dùng để chỉ một trạng thái mục tiêu cần đạt tới hoặc cần tránh né. Khác với ために (để làm một hành động), ように nghĩa là "Tôi làm Vế B để cho trạng thái ở Vế A xảy ra".

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
風邪かぜを引ひかないように、厚着あつぎをして出でかけた。	Để không bị cảm, tôi đã mặc áo ấm rồi mới đi ra ngoài.
日本にほんの新聞しんぶんが読よめるように、毎日まいにち漢字かんじを勉強べんきょうしている。	Để CÓ THỂ ĐỌC được báo Nhật, tôi đang học Hán tự mỗi ngày.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ために và ように:
• Về loại Động từ: Trước ように 100% là Động từ vô ý chí (分かる, 忘れる), Động từ Khả năng (読める, 買える), hoặc Thể phủ định (～ない). Trước ために là Động từ ý chí (買う, 行く).
• Về Chủ ngữ: Với ために chủ ngữ hai vế phải GIỐNG nhau. Với ように, chủ ngữ hai vế có thể KHÁC nhau (Ví dụ: 妻が寝られるように、私が静かにする - Để VỢ CÓ THỂ NGỦ, TÔI giữ im lặng).

Chuyên đề IV. Mục đích – định hướng – ý định

2. Hướng tới thay đổi / duy trì

41. ～ようにする

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + ようにする
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + ようにする
*Thường được sử dụng ở dạng tiếp diễn: ～ようにしている để chỉ một thói quen đang duy trì.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cố gắng làm sao để... / Nỗ lực tạo thói quen...". Nhắc lại và đào sâu hơn so với nhóm II, khi đặt trong hệ quy chiếu "Mục đích", mẫu câu này nhấn mạnh vào ý thức và sự nỗ lực liên tục của người nói để hướng tới một mục tiêu hoặc duy trì một trạng thái tốt. Nó không phải là một hành động làm một lần là xong.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
毎日まいにち、日本語にほんごのニュースを聞きくようにしています。	Tôi đang cố gắng (duy trì thói quen) nghe tin tức tiếng Nhật mỗi ngày.
環境かんきょうのために、ゴミを減へらすようにしてください。	Vì môi trường, xin hãy cố gắng làm sao để giảm thiểu lượng rác thải.

Lưu ý / So sánh:
• Dùng ～ようにしてください là một cách yêu cầu, khuyên bảo cực kỳ khéo léo và lịch sự trong kinh doanh, thay vì ra lệnh trực tiếp bằng ～てください.
• Bản chất của ようにする chứa đựng sự "chưa hoàn hảo". Nghĩa là người nói đang cố gắng, nhưng đôi khi vẫn có thể thất bại (hôm nay định chạy bộ nhưng mưa nên thôi).

42. ～ようになる

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển / Thể khả năng - V-る / V-れる) + ようになる
• Động từ (Thể phủ định) ➡️ V-なくなる

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đã bắt đầu có thể... / Trở nên...". Đặt trong bối cảnh định hướng, đây là đích đến (kết quả) của một quá trình nỗ lực (ようにする) hoặc sự thay đổi tự nhiên. Nó đánh dấu cột mốc chuyển giao từ trạng thái không thể sang có thể, hoặc từ thói quen cũ sang thói quen mới.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
毎日まいにち練習れんしゅうしたおかげで、ついに泳およげるようになりました。	Nhờ luyện tập mỗi ngày mà cuối cùng tôi đã có thể bơi được.
社会人しゃかいじんになってから、毎朝まいあさコーヒーを飲のむようになった。	Từ khi trở thành người đi làm, tôi đã bắt đầu có thói quen uống cà phê mỗi sáng.

Lưu ý / So sánh:
• Trục phát triển logic: ～ようにする (Cố gắng rèn luyện) ➡️ ～ようになる (Đạt được kết quả thay đổi).
• Khi chuyển sang thể phủ định, nhớ quy tắc: KHÔNG dùng ～ないようになる, mà dùng ～なくなる (Ví dụ: 最近、肉を食べなくなった - Dạo này tôi không còn ăn thịt nữa).

43. ～ことにする

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + ことにする
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + ことにする

Ý nghĩa & Cách dùng: "Quyết định sẽ... / Chốt là sẽ...". Thể hiện ý định dứt khoát của người nói sau khi đã cân nhắc các lựa chọn. Hành động quyết định này thường được đưa ra ngay tại thời điểm nói hoặc là một quyết định mang tính bước ngoặt.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
いろいろ考かんがえましたが、やはり日本にほんへ留学りゅうがくすることにしました。	Tôi đã suy nghĩ rất nhiều, nhưng cuối cùng tôi đã quyết định sẽ đi du học Nhật Bản.
今日きょうは疲つかれたので、もう何なにもせずに寝ねることにする。	Hôm nay mệt quá nên tôi quyết định sẽ không làm gì nữa mà đi ngủ luôn.

Lưu ý / So sánh:
• So sánh mức độ: ～ことにする mang tính cam kết cá nhân cao hơn, mạnh mẽ hơn so với ～ようにする. ことにする là chốt hạ (Yes/No), còn ようにする là định hướng cố gắng (Try).

44. ～ことにしている

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + ことにしている
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + ことにしている

Ý nghĩa & Cách dùng: "Tự quy định cho bản thân là... / Có nguyên tắc là...". Dùng để diễn tả một thói quen được duy trì dựa trên quyết tâm cá nhân. Người nói coi việc này như một "luật bất thành văn" của riêng mình và tuân thủ nó một cách nghiêm ngặt.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
健康けんこうを保たもつため、毎朝まいあさ１時間じかんジョギングすることにしている。	Để giữ gìn sức khỏe, tôi tự quy định mỗi sáng chạy bộ 1 tiếng.
休日きゅうじつは絶対ぜったいに仕事しごとのメールを見みないことにしています。	Tôi có nguyên tắc là tuyệt đối không xem email công việc vào ngày nghỉ.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ようにしている và ことにしている:
• ～ようにしている (Sự cố gắng): "Tôi đang cố gắng ăn nhiều rau" (Nhưng hôm nào bận quá ăn mì gói cũng không sao).
• ～ことにしている (Nguyên tắc cứng): "Tôi tự quy định là mỗi ngày phải ăn rau" (Dù bận đến mấy cũng phải tìm rau mà ăn, mang tính bắt buộc bản thân cao hơn rất nhiều).

Chuyên đề IV. Mục đích – định hướng – ý định

3. Ý định / dự định / chuẩn bị làm

45. ～ようと思う / ～ようと思っている

Cấu trúc:
• Động từ (Thể ý chí - V-よう) + と思おもう / と思おもっている
*Nhóm 1: Đổi đuôi [u] ➡️ [o] + う (行く ➡️ 行こう)
*Nhóm 2: Bỏ [ru] + よう (食べる ➡️ 食べよう)
*Nhóm 3: する ➡️ しよう / 来る ➡️ こよう

Ý nghĩa & Cách dùng: "Tôi định... / Tôi đang nghĩ tới việc...". Dùng để diễn đạt ý định, mong muốn sẽ thực hiện một hành động nào đó trong tương lai. Đây là cách nói thể hiện dự định cá nhân mềm mỏng, chưa mang tính chốt hạ chắc chắn 100%.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
来年らいねんは、必かならずN2の試験しけんを受うけようと思おもっています。	Năm sau, tôi dự định nhất định sẽ thi N2.
今日きょうは疲つかれたから、早はやく帰かえろうと思おもう。	Hôm nay mệt rồi nên tôi định sẽ về sớm.

Lưu ý / So sánh:
• Phân biệt ～ようと思う và ～ようと思っている: と思う là dự định vừa mới nảy ra ngay tại thời điểm nói (Ví dụ: Thấy trời mưa bèn nói "Chắc tôi định đi taxi về"). Còn と思っている là dự định đã được nung nấu, ấp ủ từ trước đó cho đến hiện tại.
• Khi nói về dự định của ngôi thứ 3 (anh ấy, cô ấy), BẮT BUỘC phải dùng ～ようと思っている, không được dùng ～ようと思う (Vì mình không thể đọc được suy nghĩ nhất thời của người khác).

46. ～つもりだ

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + つもりだ
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + つもりだ
*Phủ định mạnh: V-る + つもりはない (Hoàn toàn không có ý định...).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Dự định... / Định sẽ...". Dùng để diễn đạt một ý định đã được suy nghĩ kỹ và quyết tâm thực hiện trong tương lai. Mức độ chắc chắn và ý chí của ～つもりだ cao hơn và rõ ràng hơn so với ～ようと思う.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
大学だいがくを卒業そつぎょうしたら、自分じぶんの会社かいしゃを作つくるつもりです。	Sau khi tốt nghiệp đại học, tôi dự định sẽ thành lập công ty riêng.
どんなに反対はんたいされても、夢ゆめを諦あきらめるつもりはありません。	Cho dù có bị phản đối đến mức nào, tôi cũng hoàn toàn không có ý định từ bỏ ước mơ.

Lưu ý / So sánh:
• So sánh phủ định: ～ないつもりだ (Tôi dự định sẽ không làm - Vẫn là một bản kế hoạch). Còn ～つもりはない (Tôi KHÔNG HỀ có ý định làm - Phủ định ráo riết, dứt khoát sự tồn tại của cái ý định đó).
• Mở rộng (N2/N3 nâng cao): Cấu trúc V-た / Nの / Aい + つもりだ mang ý nghĩa hoàn toàn khác: "Cứ ngỡ là / Cứ tưởng là..." (nhưng thực tế không phải vậy). Ví dụ: 若いつもりだったが、すぐ疲れる (Cứ ngỡ mình còn trẻ, nhưng lại mau mệt).

47. ～予定だ

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + 予定よていだ / 予定よていです
• Danh từ + の + 予定よていだ

Ý nghĩa & Cách dùng: "Theo kế hoạch thì... / Lịch trình là...". Đây là mẫu câu thể hiện dự định có mức độ chắc chắn cao nhất. Nó không chỉ phụ thuộc vào ý muốn cá nhân mà thường đã được sắp xếp, lên lịch trình cụ thể, có sự thống nhất với người khác hoặc tổ chức (ví dụ: lịch công tác, lịch trình xe cộ, sự kiện).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
会議かいぎは午後ごご３時じから始はじまる予定よていです。	Theo lịch trình thì cuộc họp sẽ bắt đầu từ 3 giờ chiều.
来週らいしゅうの月曜日げつようびに、東京とうきょうへ出張しゅっちょうする予定よていになっています。	Theo kế hoạch thì thứ Hai tuần sau tôi sẽ đi công tác ở Tokyo.

Lưu ý / So sánh (Thang độ Dự định):
• ～ようと思う (60%): Mới nảy ra ý định, chỉ là suy nghĩ chủ quan.
• ～つもりだ (80%): Đã quyết tâm trong lòng, nhưng chưa có hành động chuẩn bị cụ thể.
• ～予定だ (95%): Đã lên lịch, chốt thời gian, đặt vé, thông báo cho các bên liên quan. Trừ khi có sự cố bất khả kháng, còn lại chắc chắn sẽ diễn ra. Tuyệt đối không dùng 予定 cho các hành vi sinh hoạt cá nhân ngẫu hứng (như "tôi dự định tối nay ăn mì").

48. ～うとする / ～ようとする (Hành động sắp sửa / Vừa định)

Cấu trúc:
• Động từ (Thể ý chí - V-よう / V-おう) + とする
*Thường dùng ở dạng: ～ようとしたとき (Vừa lúc định làm thì...) hoặc ～ようとしている (Sắp sửa).

Ý nghĩa & Cách dùng: Diễn tả một nỗ lực, hoặc một khoảnh khắc ngay trước khi hành động bắt đầu. Mẫu câu này có hai sắc thái chính:
1. Vừa định làm thì có sự việc khác xen ngang (dùng thể quá khứ ～とした).
2. Sắp sửa xảy ra (dùng cho hiện tượng tự nhiên, thời gian: ～としている).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
お風呂ふろに入はいろうとしたとき、友達ともだちから電話でんわがかかってきた。	Vừa lúc tôi định đi tắm thì có điện thoại của bạn gọi đến.
長ながかった夏休なつやすみも、ついに終おわろうとしている。	Kỳ nghỉ hè dài đằng đẵng cuối cùng cũng sắp sửa kết thúc rồi.

Lưu ý / So sánh:
• Ở sắc thái 1, cấu trúc này thường đi kèm với những động tác mang tính khoảnh khắc (như "lên tàu", "mở cửa", "đi ra ngoài"). Nó nhấn mạnh sự dang dở của hành động (mới chỉ "chuẩn bị" tư thế thì bị ngắt quãng).
• Ở sắc thái 2, chủ ngữ thường là vạn vật vô tri vô giác (mặt trời lặn, mùa xuân đến, năm cũ qua đi) chứ không phải con người.

49. ～うとしない / ～ようとしない (Không chịu làm)

Cấu trúc:
• Động từ (Thể ý chí - V-よう / V-おう) + としない / としません

Ý nghĩa & Cách dùng: "Hoàn toàn không có ý định... / Cố tình không chịu...". Đây là thể phủ định của mẫu câu trên, nhưng lại tạo ra một sắc thái ngữ pháp cực kỳ quan trọng: Diễn tả việc chủ ngữ (thường là ngôi thứ ba - người khác) hoàn toàn cự tuyệt, không hề có thái độ hay nỗ lực muốn thực hiện hành động đó.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
うちの子供こどもは、いくら怒おこっても野菜やさいを食たべようとしない。	Con nhà tôi dù có bị mắng thế nào cũng tuyệt đối không chịu ăn rau.
彼かれは自分じぶんの間違まちがいを決けっして認みとめようとしない。	Anh ta tuyệt đối không chịu thừa nhận lỗi lầm của bản thân.

Lưu ý / So sánh:
• Góc nhìn ngôi thứ 3: Cấu trúc này phần lớn được dùng để phàn nàn, phê phán về một người khác (không phải bản thân người nói). Ví dụ: Không dùng 私は食べようとしない (Tôi không chịu ăn), mà phải nói thẳng là 私は食べない (Tôi không ăn).
• Chỉ dùng ～ようとしない cho chính bản thân mình ở thì quá khứ để nhìn lại bản thân (Ví dụ: あの頃の私は、誰の忠告も聞こうとしなかった - Thời đó tôi đã không thèm nghe lời khuyên của bất kỳ ai).

Chuyên đề IV. Mục đích – định hướng – ý định

4. Định hướng / hướng tới đối tượng

50. ～に向けて / ～に向けた

Cấu trúc:
• Danh từ + に向むけて
• Danh từ 1 + に向むけた + Danh từ 2

Ý nghĩa & Cách dùng: "Hướng tới... / Dành cho... / Chuẩn bị cho...". Dùng để biểu đạt việc lấy một sự kiện, một mục tiêu lớn hoặc một đối tượng cụ thể làm đích ngắm để tập trung nỗ lực, chuẩn bị hoặc tung ra sản phẩm. Thường được sử dụng trong các bối cảnh trang trọng, bản tin tức, chiến lược kinh doanh hoặc mục tiêu học tập.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
来年らいねんのオリンピックに向むけて、新あたらしいホテルが次々つぎつぎと建たてられている。	Hướng tới kỳ Thế vận hội năm sau, các khách sạn mới đang liên tiếp được xây dựng.
これは、高齢者こうれいしゃに向むけて開発かいはつされたスマートフォンです。	Đây là chiếc điện thoại thông minh được phát triển hướng tới (dành cho) đối tượng người cao tuổi.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt に向けて và に向かって
• ～に向かって (Hướng về mặt vật lý / tinh thần): Chỉ phương hướng di chuyển cụ thể (Ví dụ: 駅に向かって走る - Chạy về phía nhà ga), hoặc hướng đối mặt với ai đó (Ví dụ: 親に向かって文句を言う - Quay mặt phàn nàn với bố mẹ).
• ～に向けて (Hướng về một cột mốc / chuẩn bị): Chỉ sự nhắm đích mang tính trừu tượng (một sự kiện, một mục tiêu chiến lược, một nhóm khách hàng mục tiêu).

Chuyên đề V. Thời gian – trình tự – giai đoạn

1. Trước / sau / đúng lúc

51. ～前に

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + 前（まえ）に
• Danh từ + の + 前（まえ）に
• Số từ chỉ thời gian + 前（まえ）に (Không có の)

Ý nghĩa & Cách dùng: "Trước khi... / Cách đây...". Dùng để diễn tả một hành động, sự việc xảy ra trước một cột mốc thời gian hoặc trước một hành động khác. Điểm mấu chốt là động từ đứng trước 前に luôn luôn ở thể từ điển (V-る), bất kể thì của câu ở hiện tại hay quá khứ, vì tại thời điểm nói đến, hành động đó chưa diễn ra.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
日本にほんへ来くる前まえに、少すこし日本語にほんごを勉強べんきょうしました。	Trước khi đến Nhật Bản, tôi đã học tiếng Nhật một chút.
会議かいぎの前まえに、この資料しりょうをコピーしておいてください。	Trước cuộc họp, hãy copy sẵn tài liệu này đi nhé.

Lưu ý / So sánh:
• Lỗi sai kinh điển: Người học rất hay nhầm chia V-た trước 前に khi kể chuyện quá khứ (Sai: 来た前に). Phải nhớ kỹ: Hành động B xảy ra trước khi A hoàn thành ➡️ A vẫn đang ở dạng tiềm năng ➡️ Luôn dùng V-る前に.
• Khi đi với lượng từ thời gian (ví dụ: 3 năm trước), ta gắn trực tiếp: ３年前に (Tuyệt đối không có の).

52. ～後で / あとで

Cấu trúc:
• Động từ (Thể quá khứ - V-た) + 後（あと）で
• Danh từ + の + 後（あと）で
*Từ で có thể được lược bỏ trong văn nói.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Sau khi...". Diễn tả một hành động xảy ra sau khi một hành động hoặc sự việc khác đã hoàn tất. Ngược lại với 前に, động từ đứng trước 後で bắt buộc phải ở thể quá khứ (V-た), vì hành động đó phải hoàn thành trọn vẹn thì hành động sau mới được bắt đầu.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
ご飯はんを食たべた後あとで、この薬くすりを飲のんでください。	Sau khi ăn cơm xong, xin hãy uống thuốc này.
仕事しごとの後あとで、一緒いっしょに飲のみに行きませんか。	Sau giờ làm việc, chúng ta cùng đi uống chút gì không?

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～てから và ～後で
• ～てから: Nhấn mạnh sự liên tục, ngay lập tức về mặt thời gian (Làm A xong thì lập tức làm B). Hoặc diễn tả sự bắt đầu của một trạng thái kéo dài (Kể từ sau khi...).
• ～後で: Chỉ đơn thuần miêu tả trình tự trước sau. Khoảng cách thời gian giữa A và B có thể xa nhau, không nhất thiết phải làm ngay lập tức. Cảm giác rời rạc hơn so với てから.

53. ～とき

Cấu trúc:
• Động từ (V-る / V-た / V-ている / V-ない) + とき（に）
• Tính từ đuôi い + い + とき
• Tính từ đuôi な + な + とき
• Danh từ + の + とき

Ý nghĩa & Cách dùng: "Khi / Lúc...". Đây là cấu trúc cơ bản nhất để chỉ định một thời điểm hoặc một khung thời gian mà sự việc ở vế chính diễn ra. Trọng tâm học thuật ở cấp độ N3 nằm ở việc phân biệt rạch ròi giữa V-るとき và V-たとき.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
パリへ行いくとき、カメラを買かった。	Khi đi Paris, tôi đã mua một chiếc máy ảnh. (V-る: Mua ở Nhật trước khi khởi hành đến Paris).
パリへ行いったとき、カメラを買かった。	Khi đi Paris, tôi đã mua một chiếc máy ảnh. (V-た: Mua ở Paris sau khi đã đến nơi).

Lưu ý / So sánh: Nguyên tắc V-る vs V-た
• V-るとき: Hành động V chưa hoàn thành. Hành động vế sau xảy ra trước hoặc trên đường thực hiện V.
• V-たとき: Hành động V đã hoàn thành. Hành động vế sau xảy ra sau khi V đã kết thúc.
Ví dụ cực điểm: 寝る時、「おやすみ」と言う (Nói chúc ngủ ngon trước khi chìm vào giấc ngủ). Không ai nói 寝た時、「おやすみ」と言う (Đã ngủ khò rồi thì không thể nói được nữa).

54. ～際（に）

Cấu trúc:
• Động từ (V-る / V-た) + 際（さい）に / 際は
• Danh từ + の + 際（さい）に

Ý nghĩa & Cách dùng: "Khi / Trong trường hợp / Nhân dịp...". Đây là hình thức văn viết vô cùng trang trọng (硬い表現) của ～とき. Thường được sử dụng trong các thông báo chính thức, biển chỉ dẫn công cộng, thư tín thương mại, hoặc sách hướng dẫn sử dụng. Nó không chỉ đơn thuần chỉ thời gian mà còn mang sắc thái "nhân cái cơ hội/tình huống đặc biệt đó".

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
受験じゅけんの際さいには、必かならず写真しゃしん付つきの身分みぶん証明書しょうめいしょをお持もちください。	Khi dự thi, xin quý vị nhất định mang theo chứng minh thư có kèm ảnh.
帰国きこくした際さいに、かつての恩師おんしを訪たずねた。	Nhân dịp (khi) về nước, tôi đã đến thăm người thầy đáng kính năm xưa.

Lưu ý / So sánh:
• Quy tắc cấm kỵ: TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng ～際に cho các hoạt động sinh hoạt cá nhân, đời thường hàng ngày (Sai: ご飯を食べる際に、手を洗う ➡️ Sửa thành とき / 前に).
• Các danh từ hay đi kèm: 非常の際 (Khi khẩn cấp), 利用の際 (Khi sử dụng), お帰りの際 (Khi ra về).

Chuyên đề V. Thời gian – trình tự – giai đoạn

2. Đang trong lúc

55. ～ところだ

Cấu trúc:
• V-る + ところだ (Ngay trước khi bắt đầu)
• V-ている + ところだ (Đang diễn ra giữa chừng)
• V-た + ところだ (Vừa mới hoàn thành tức thì)

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đúng vào lúc / Đúng vào khoảnh khắc...". Mẫu câu này dùng để zoom cận cảnh (phóng to) một khoảng thời gian, nhấn mạnh chính xác "giai đoạn" của hành động ngay tại thời điểm nói. Tùy thuộc vào việc đi với thể từ điển, thể tiếp diễn hay thể quá khứ mà nó sẽ cắt nghĩa một trong ba giai đoạn: Sắp sửa - Đang - Vừa mới.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
A: もうお昼ひるご飯はんを食たべましたか。 B: いいえ、これから食たべるところです。	A: Anh đã ăn trưa chưa? B: Chưa, bây giờ (sắp sửa) tôi mới đi ăn đây.
すみません、今いま、原因げんいんを調しらべているところですので、少々しょうしょうお待まちください。	Xin lỗi anh, hiện tại chúng tôi đang trong quá trình điều tra nguyên nhân, xin vui lòng đợi một chút.

Lưu ý / So sánh: Nhận diện qua Phó từ đi kèm (Dấu hiệu JLPT)
• これから / ちょうど今から + V-る + ところだ: Sắp sửa làm bây giờ đây (Hành động chưa diễn ra).
• 今 / 現在 + V-ている + ところだ: Đang hì hục làm ngay lúc này (Trạng thái đang tiến hành).
• たった今 / 今さっき + V-た + ところだ: Vừa mới làm xong tức thì, mồ hôi còn chưa ráo. (Chú ý: Khác với V-たばかり có thể dùng cho sự việc cách đây vài ngày/vài tháng miễn là tâm lý thấy mới, V-たところだ chỉ dùng cho sự việc vừa kết thúc cách đây vài giây/vài phút về mặt vật lý).

56. ～ているところだ

Cấu trúc:
• Động từ (Thể đang tiếp diễn - V-ている) + ところだ / ところです
*Thường đi kèm với các phó từ: 今、現在、ちょうど.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đang ngay trong lúc / Đang giữa chừng...". Mẫu câu này được dùng để nhấn mạnh khoảng thời gian hiện tại đang diễn ra một hành động nào đó. Nó thường được sử dụng như một cách để biện minh, giải thích tình trạng khi bị người khác hối thúc hoặc hỏi thăm tiến độ.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
A: レポートはもうできましたか。 B: いいえ、今いままとめているところです。	A: Báo cáo đã làm xong chưa? B: Chưa ạ, bây giờ em đang trong lúc tổng hợp lại đây.
今いま、そちらへ向むかっているところですので、もう少々しょうしょうお待まちください。	Hiện tại tôi đang trên đường đi tới đó, xin vui lòng đợi thêm một chút ạ.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～ている và ～ているところだ
• ～ている chỉ đơn thuần miêu tả trạng thái đang tiếp diễn (Ví dụ: 私は東京に住んでいる - Tôi đang sống ở Tokyo).
• ～ているところだ nhấn mạnh tính khoảnh khắc tạm thời ngay tại lúc nói, hành động đang dang dở và sắp tới sẽ hoàn thành. Không dùng cho những trạng thái kéo dài vĩnh viễn hoặc thói quen lâu năm. (Sai: 東京に住んでいるところだ).

57. ～ところへ

Cấu trúc:
• Động từ (V-ている / V-た / V-る) + ところへ
• Tính từ đuôi い / Tính từ đuôi な (な) + ところへ

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đúng vào lúc đang... thì (có ai đó/vật gì đó tiến đến)". Chữ へ biểu thị phương hướng, do đó mẫu câu này diễn tả việc một người/sự vật tiến vào không gian, hoàn cảnh mà người nói đang trải qua. Thường mang ý nghĩa cản trở, xen ngang hoặc đôi khi là cứu nguy đúng lúc.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
出でかけようとしているところへ、急きゅうに客きゃくが来きた。	Đúng lúc tôi đang định đi ra ngoài thì đột nhiên có khách đến (xen ngang).
道みちに迷まよって困こまっていたところへ、警察官けいさつかんが通とおりかかった。	Đúng lúc đang bối rối vì lạc đường thì có anh cảnh sát đi ngang qua (cứu nguy).

Lưu ý / So sánh:
• Vế sau của ～ところへ BẮT BUỘC phải là các động từ chỉ sự di chuyển, xuất hiện mang tính hướng tới vị trí của người nói (Ví dụ: 来る、現れる、通りかかる、帰ってくる).

58. ～ところに

Cấu trúc:
• Động từ (V-ている / V-た / V-る) + ところに
• Tính từ đuôi い / Tính từ đuôi な (な) + ところに

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đúng vào thời điểm / Đúng lúc... thì...". Chữ に biểu thị thời điểm. Nó đánh dấu một điểm rơi thời gian chính xác mà ở đó, một sự việc mới xảy ra, làm thay đổi hoặc cắt ngang tiến trình của sự việc đang diễn ra ở vế trước.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
お風呂ふろに入はいっているところに、電話でんわが鳴なった。	Đúng vào lúc đang tắm thì chuông điện thoại reo lên.
お忙いそがしいところに申し訳ありませんが、ご署名しょめいをお願ねがいします。	Thành thật xin lỗi vì đã làm phiền đúng vào lúc anh đang bận rộn, nhưng xin anh hãy ký tên vào đây.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ところに, ところへ và ところを
• ～ところへ: Hướng tới. Vế sau phải là hành động di chuyển (来る).
• ～ところに: Điểm thời gian. Vế sau là sự việc xảy ra (鳴る、思い出す).
• ～ところを: Chỉ trạng thái/hành động bị tác động, bị bắt gặp. Đi với động từ ngoại động (見る、見つける、注意する). Ví dụ: Đang trốn học thì BỊ THẦY BẮT GẶP (サボっているところを先生に見られた).

59. ～最中（に）

Cấu trúc:
• Động từ (Thể đang tiếp diễn - V-ている) + 最中さいちゅうに / 最中さいちゅうだ
• Danh từ + の + 最中さいちゅうに / 最中さいちゅうだ

Ý nghĩa & Cách dùng: "Ngay giữa lúc / Ngay lúc cao trào...". Nhấn mạnh việc một hành động đang ở giai đoạn đỉnh điểm, đang tập trung cao độ nhất. Đặc trưng cực kỳ quan trọng của mẫu câu này là vế sau thường mang tính cản trở, gây phiền toái, gây bực mình (một việc không mong đợi xen ngang làm hỏng việc chính).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
大事だいじな会議かいぎの最中さいちゅうに、あくびをしてしまった。	Ngay giữa lúc cuộc họp quan trọng đang diễn ra, tôi lại lỡ ngáp.
スピーチをしている最中さいちゅうに、突然とつぜんマイクが壊こわれた。	Đúng giữa lúc tôi đang tập trung phát biểu thì đột nhiên micro bị hỏng.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～ているところだ và ～最中だ
• ～ているところだ chỉ diễn tả tiến độ bình thường (tôi đang làm).
• ～最中だ nhấn mạnh cường độ cực điểm (tôi đang rất tập trung/cao trào). Nó không dùng cho các trạng thái êm đềm kéo dài. (Sai: 今、テレビを見ている最中に、母が帰ってきた ➡️ Thường chỉ dùng: 見ているところに).

Chuyên đề V. Thời gian – trình tự – giai đoạn

3. Ngay sau đó / vừa mới

60. ～たところ

Cấu trúc:
• Động từ (Thể quá khứ - V-た) + ところ
*Vế sau thường là quá khứ (V-た).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Sau khi thử làm... thì nhận ra / kết quả là...". Mẫu câu này không dùng để diễn tả trình tự thời gian đơn thuần. Nó diễn tả việc sau khi thực hiện hành động A, người nói bất ngờ nhận được một kết quả, một phản hồi, hoặc phát hiện ra một sự thật mới (B).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
病院びょういんで検査けんさしたところ、異常いじょうはないと言いわれた。	Sau khi khám ở bệnh viện, tôi được báo (phát hiện ra) là không có bất thường gì.
久しひさぶりに友人ゆうじんに電話でんわしてみたところ、彼かれは結婚けっこんしていた。	Lâu ngày gọi điện thử cho người bạn, tôi mới biết (nhận ra) là cậu ấy đã kết hôn rồi.

Lưu ý / So sánh:
• Rất hay đi kèm với động từ mang tính thử nghiệm (～てみたところ).
• Sự khác biệt to lớn: ～たところだ (Có đuôi だ ở cuối câu) mang nghĩa "vừa mới làm xong tức thì". Còn ～たところ、... (Đứng giữa câu làm từ nối) mang nghĩa "sau khi làm thì biết được kết quả". Kết quả ở vế sau hoàn toàn nằm ngoài tầm kiểm soát của người nói.

61. ～たばかり

Cấu trúc:
• Động từ (Thể quá khứ - V-た) + ばかりだ / ばかりです
• Động từ (Thể quá khứ - V-た) + ばかりの + Danh từ
• Động từ (Thể quá khứ - V-た) + ばかりで、...

Ý nghĩa & Cách dùng: "Vừa mới...". Diễn tả một sự việc vừa mới xảy ra cách thời điểm hiện tại không lâu theo cảm nhận chủ quan của người nói. Ngay cả khi sự việc đã trôi qua vài tháng hay vài năm, nếu người nói cảm thấy thời gian đó vẫn còn rất ngắn, thì vẫn có thể sử dụng mẫu câu này.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
買かったばかりのスマートフォンを落おとして割わってしまった。	Tôi lỡ làm rơi vỡ mất chiếc điện thoại thông minh vừa mới mua.
日本にほんに来きたばかりで、まだ地理ちりがよくわかりません。	Vì mới đến Nhật Bản nên tôi vẫn chưa rành đường sá địa lý ở đây lắm.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～たばかりだ và ～たところだ
• ～たところだ: Là sự "vừa mới" mang tính vật lý, khách quan (thường chỉ vài giây, vài phút trước). Chỉ dùng với các phó từ như たった今, さっき.
• ～たばかりだ: Là sự "vừa mới" mang tính tâm lý, chủ quan. Có thể dùng cho việc mới xảy ra tuần trước, tháng trước, năm trước (Ví dụ: 先月、結婚したばかりです - Tôi vừa mới kết hôn tháng trước). Cấu trúc này rất hay dùng để đưa ra lý do cho sự thiếu kinh nghiệm, chưa quen việc.

62. ～たとたん（に）

Cấu trúc:
• Động từ (Thể quá khứ - V-た) + とたん（に） / 途端に

Ý nghĩa & Cách dùng: "Vừa mới... thì ngay lập tức...". Diễn tả hai hành động xảy ra gần như đồng thời, nối tiếp nhau chớp nhoáng. Đặc biệt, hành động hoặc sự việc ở vế sau thường mang tính bất ngờ, ngoài dự tính, hoặc là một phản xạ không kiểm soát được của người nói.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
ドアを開あけたとたん、犬いぬが飛とび出でしてきた。	Vừa mới mở cửa ra thì con chó đã phóng vụt ra ngoài.
疲つかれていたのか、ベッドに横よこになったとたん、眠ねむってしまった。	Chắc là do quá mệt nên vừa ngả lưng xuống giường là tôi ngủ thiếp đi ngay lập tức.

Lưu ý / So sánh: Quyền kiểm soát ở vế sau
• Lỗi sai phổ biến: Tuyệt đối KHÔNG dùng ～たとたん khi vế sau là một hành động có chủ đích, có ý chí của bản thân người nói.
• Sai: 家に帰ったとたん、シャワーを浴びた (Về nhà cái tôi đi tắm ngay - Đi tắm là có ý chí).
• Sửa thành: 家に帰ってからすぐ、シャワーを浴びた.
• ～たとたん chỉ dùng cho: Hiện tượng tự nhiên, hành động của người khác, hoặc trạng thái vô thức của bản thân (khóc, cười, ngủ thiếp đi).

63. ～かと思うと / ～かと思ったら

Cấu trúc:
• Động từ (Thể quá khứ - V-た) + かと思おもうと / かと思おもったら
*Trong một số ít trường hợp có thể dùng V-る + かと思うと.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Vừa mới thấy... thì thoắt cái đã...". Dùng để diễn tả sự thay đổi trạng thái, hành động diễn ra quá đột ngột và nhanh chóng, khiến cho người quan sát phải ngạc nhiên (cứ ngỡ là A đang diễn ra thì B đã ập tới). Mẫu câu này mang đậm màu sắc cảm thán về tốc độ xoay chuyển của sự việc.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
赤あかちゃんは大声おおごえで泣なき出だしたかと思おもうと、もう笑わらっている。	Đứa bé vừa mới khóc ré lên đó, thoắt cái đã thấy đang cười rồi.
急きゅうに空そらが暗くらくなったかと思おもったら、大雨おおあめが降ふってきた。	Trời vừa sập tối bất thình lình, ngay sau đó mưa to đã trút xuống.

Lưu ý / So sánh:
• Giới hạn chủ ngữ: Cấu trúc này dùng góc nhìn của một "người quan sát", do đó KHÔNG được dùng cho hành động của chính bản thân người nói (Không nói: 私が起きたかと思ったら、ご飯を食べた). Chỉ dùng cho ngôi thứ 3 (người khác) hoặc hiện tượng khách quan.
• So sánh với ～たとたん: ～たとたん nhấn mạnh sự "đồng thời/tức thì". ～かと思うと nhấn mạnh sự "đối lập cực độ/thay đổi chóng mặt" giữa trạng thái trước và trạng thái sau.

64. ～次第

Cấu trúc:
• Động từ (Thể ます - bỏ ます) + 次第しだい
• Danh từ (Động từ nhóm 3 bỏ する) + 次第しだい (Ví dụ: 確認次第, 到着次第)

Ý nghĩa & Cách dùng: "Ngay sau khi... thì sẽ lập tức...". Đây là mẫu câu thuộc văn phong thương mại (ビジネス表現), cực kỳ trang trọng và lịch sự. Dùng để thông báo cho đối tác, khách hàng biết rằng: ngay khi một điều kiện, một trạng thái được hoàn tất, người nói sẽ lập tức thực hiện hành động tiếp theo một cách nhanh chóng nhất.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
詳くわしいことが分わかり次第しだい、すぐにまたご連絡れんらくいたします。	Ngay sau khi nắm được chi tiết sự việc, tôi sẽ lập tức liên lạc lại cho quý vị.
荷物にもつが到着とうちゃくし次第しだい、作業さぎょうを始はじめてください。	Ngay khi hành lý vừa tới nơi, hãy bắt tay vào làm việc ngay lập tức nhé.

Lưu ý / So sánh: Quyết định ý chí ở vế sau
• Lỗi sai nghiêm trọng: Vế sau của ～次第 LUÔN LUÔN là một hành động mang ý chí, dự định (～します, ～てください, ～ましょう) diễn ra trong tương lai. Tuyệt đối KHÔNG dùng với sự việc đã xảy ra trong quá khứ.
• Sai: 駅に到着し次第、電話した (Ngay sau khi tới ga, tôi đã gọi điện).
• Sửa thành: 駅に到着したとたん、電話した (Dùng ～とたん hoặc ～てからすぐ cho quá khứ).

Chuyên đề V. Thời gian – trình tự – giai đoạn

4. Trong khoảng thời gian / trước khi trạng thái đổi

65. ～うちに

Cấu trúc:
• Động từ (V-る / V-ている / V-ない) + うちに
• Tính từ đuôi い / Tính từ đuôi な (な) + うちに
• Danh từ + の + うちに

Ý nghĩa & Cách dùng: Mẫu câu này bao hàm hai nghĩa cực kỳ quan trọng, một là chủ động (tranh thủ), hai là bị động (tự nhiên biến đổi).
1. Tranh thủ: "Nhân lúc / Trong khi trạng thái còn chưa thay đổi... thì hãy tranh thủ làm nhanh việc B". Nếu để qua thời điểm này thì sẽ khó thực hiện được.
2. Biến đổi tự nhiên: "Trong lúc đang mải mê làm A... thì vô tình trạng thái B ập đến/thay đổi mà không nhận ra".

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
スープが温あたたかいうちに、飲のんでください。（機会きかい）	Nhân lúc súp còn đang nóng, hãy tranh thủ uống đi. (Nghĩa 1)
音楽おんがくを聴きいているうちに、寝ねてしまった。（変化へんか）	Trong lúc đang mải nghe nhạc, tôi đã ngủ thiếp đi lúc nào không hay. (Nghĩa 2)

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～うちに và ～間に
• ～間に (Trong khi): Đơn thuần chỉ một khoảng thời gian trống để làm việc gì đó (Ví dụ: 母が寝ている間に、テレビを見る - Trong lúc mẹ ngủ, tôi xem tivi. Việc xem tivi không bị hối thúc, không sợ trễ).
• ～うちに (Nhân lúc / Tranh thủ): Bao hàm sự giới hạn cơ hội và sự hối thúc. Nếu không làm ngay thì súp sẽ nguội, tuổi trẻ sẽ qua đi, hoặc trời sẽ đổ mưa (Ví dụ: 若いうちに、たくさん旅行したい - Tranh thủ lúc còn trẻ, tôi muốn đi du lịch thật nhiều).

66. ～ないうちに

Cấu trúc:
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + うちに

Ý nghĩa & Cách dùng: "Trước khi... / Nhân lúc chưa...". Đây là một cách nói phủ định của ～うちに, dùng để hối thúc bản thân hoặc người khác tranh thủ thực hiện một hành động nào đó trước khi một trạng thái xấu, không mong muốn kịp xảy ra. Nếu để trạng thái đó xảy ra rồi thì việc thực hiện sẽ trở nên khó khăn hoặc vô ích.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
忘わすれないうちに、この電話でんわ番号ばんごうをメモしておこう。	Nhân lúc chưa quên (trước khi quên mất), tôi phải ghi chú lại số điện thoại này ngay mới được.
雨あめが降ふらないうちに、早はやく家いえに帰かえりましょう。	Trước khi trời đổ mưa (nhân lúc trời chưa mưa), chúng ta mau về nhà thôi.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～ないうちに và ～前に
• 雨が降る前に、帰る (Trước khi trời mưa thì về): Chỉ đơn thuần miêu tả trình tự thời gian 2 sự việc trước - sau một cách khách quan.
• 雨が降らないうちに、帰る (Nhân lúc trời chưa mưa thì về): Mang sắc thái hối thúc, giục giã, tranh thủ cơ hội. Trong giao tiếp hàng ngày, ないうちに thể hiện cảm xúc mạnh hơn và tự nhiên hơn rất nhiều so với 前に khi đưa ra lời khuyên.

67. ～間に

Cấu trúc:
• Động từ (V-ている / V-る / V-ない) + 間（あいだ）に
• Tính từ đuôi い / Tính từ đuôi な (な) + 間（あいだ）に
• Danh từ + の + 間（あいだ）に

Ý nghĩa & Cách dùng: "Trong khi / Trong lúc... thì...". Diễn tả một hành động hoặc sự việc xảy ra và kết thúc GỌN Gàng (mang tính khoảnh khắc) bên trong một khoảng thời gian dài hơn đang tiếp diễn ở vế trước. Hành động vế sau KHÔNG kéo dài song song với vế trước.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
親おやが出でかけている間あいだに、こっそりゲームをした。	Trong lúc bố mẹ đi vắng, tôi đã lén chơi game (một lúc rồi thôi).
留守るすの間あいだに、泥棒どろぼうに入はいられてしまった。	Trong lúc tôi vắng nhà, trộm đã đột nhập vào.

Lưu ý / So sánh:
• Trợ từ に ở đây đóng vai trò như một dấu chấm thời điểm (Point in time). Nó đánh dấu một khoảnh khắc cụ thể (hoặc một khoảng nhỏ) lọt thỏm bên trong một khung thời gian lớn hơn.
• Động từ ở vế sau thường là những động từ chỉ sự kết thúc nhanh gọn, sự thay đổi hoặc một sự kiện bất ngờ.

68. ～間

Cấu trúc:
• Động từ (V-ている / V-る / V-ない) + 間（あいだ）
• Tính từ đuôi い / Tính từ đuôi な (な) + 間（あいだ）
• Danh từ + の + 間（あいだ）

Ý nghĩa & Cách dùng: "Trong suốt lúc / Trong suốt thời gian...". Mẫu câu này diễn tả hai trạng thái hoặc hành động kéo dài liên tục và diễn ra song song cùng một lúc từ đầu đến cuối khung thời gian. Nó nhấn mạnh sự kiên trì, kéo dài không ngừng nghỉ.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
私わたしが勉強べんきょうしている間あいだ、弟おとうとはずっとテレビを見みていた。	Trong suốt lúc tôi đang học, em trai tôi cứ xem tivi liên tục.
夏休なつやすみの間あいだ、毎日まいにちプールで泳およいでいました。	Trong suốt thời gian nghỉ hè, ngày nào tôi cũng bơi ở hồ bơi.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt sinh tử 間に và 間
• ～間に (Có に): Vế B chỉ là một điểm nhỏ nằm trong vế A. Vế B là hành động khoảnh khắc.
• ～間 (Không có に): Vế A và vế B dài bằng nhau, diễn ra song song từ đầu đến cuối. Vế sau LUÔN LUÔN đi kèm các từ chỉ sự liên tục như ずっと (suốt), hoặc động từ chia ở thể tiếp diễn kéo dài ～ていた / ～ている.
• Sai: 私が寝ている間、地震が起きた (Động đất chỉ xảy ra một lúc chứ không kéo dài suốt từ lúc bắt đầu ngủ đến lúc thức). Sửa thành ～間に.

Chuyên đề V. Thời gian – trình tự – giai đoạn

5. Từ đó trở đi

69. ～て以来

Cấu trúc:
• Động từ (Thể て - V-て) + 以来いらい

Ý nghĩa & Cách dùng: "Kể từ sau khi... thì suốt...". Dùng để biểu đạt việc kể từ một cột mốc, sự kiện nào đó trong quá khứ xảy ra, một trạng thái hoặc thói quen mới đã bắt đầu và duy trì liên tục không thay đổi cho đến tận thời điểm hiện tại. Mẫu câu mang sắc thái hồi tưởng về một quãng thời gian dài.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
日本にほんへ来きて以来いらい、まだ一度いちども国くにへ帰かえっていません。	Kể từ sau khi sang Nhật đến nay, tôi chưa từng về nước một lần nào.
大学だいがくを卒業そつぎょうして以来いらい、彼女かのじょとはずっと連絡れんらくを取とり合あっている。	Kể từ khi tốt nghiệp đại học, tôi và cô ấy vẫn luôn giữ liên lạc với nhau.

Lưu ý / So sánh:
• Quy tắc cấm kỵ 1: KHÔNG dùng ～て以来 cho những sự việc vừa mới xảy ra trong quá khứ gần (Ví dụ sai: 今朝起きて以来... - Kể từ khi thức dậy sáng nay...). Khoảng thời gian phải đủ dài để tạo thành một "trạng thái kéo dài".
• Quy tắc cấm kỵ 2: Vế sau BẮT BUỘC phải là các trạng thái tiếp diễn (～ている / ～ていない). Tuyệt đối KHÔNG dùng cho hành động chỉ xảy ra một lần và kết thúc chớp nhoáng.
• Sai: 日本に来て以来、カメラを買った (Chỉ mua 1 lần rồi xong). Sửa thành: 日本に来てから....

70. ～以来

Cấu trúc:
• Danh từ (Chỉ thời gian hoặc sự kiện) + 以来いらい

Ý nghĩa & Cách dùng: "Kể từ... / Suốt từ...". Hoàn toàn giống hệt về mặt ý nghĩa và giới hạn sử dụng như ～て以来, nhưng kết hợp trực tiếp với Danh từ thay vì Động từ. Các danh từ này thường là các mốc thời gian cố định hoặc các sự kiện lớn đánh dấu sự thay đổi.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
昨年さくねんの夏なつ以来いらい、彼かれの姿すがたを見みていない。	Kể từ mùa hè năm ngoái đến nay, tôi không hề nhìn thấy bóng dáng anh ta.
入院にゅういん以来いらい、タバコを完全かんぜんにやめました。	Kể từ khi nhập viện, tôi đã cai thuốc lá hoàn toàn.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～以来 và ～てから
• ～てから (Sau khi): Có thể dùng cho mọi trường hợp, bao gồm quá khứ gần, quá khứ xa, tương lai, hành động 1 lần hay trạng thái kéo dài (薬を飲んでから、寝ます - Uống thuốc xong tôi sẽ ngủ).
• ～以来 (Kể từ khi): Chỉ giới hạn cho một trạng thái kéo dài từ một mốc trong quá khứ xa cho đến hiện tại. Nó mang sắc thái trang trọng, văn viết và sự chiêm nghiệm về thời gian.

Chuyên đề VI. Đồng thời – song song – liên tiếp

1. Đồng thời và liên tiếp

71. ～ながら

Cấu trúc:
• Động từ (Thể ます - bỏ ます) + ながら

Ý nghĩa & Cách dùng: "Vừa... vừa...". Diễn tả hai hành động diễn ra song song, cùng một lúc trong một khoảng thời gian nhất định. Đây là mẫu câu cực kỳ phổ biến trong giao tiếp hàng ngày để chỉ việc thực hiện nhiều công việc cùng lúc.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
音楽おんがくを聴ききながら、勉強べんきょうをしています。	Tôi đang vừa nghe nhạc vừa học bài.
コーヒーを飲のみながら、これからの計画けいかくについて話はなし合あいましょう。	Chúng ta hãy vừa uống cà phê vừa bàn bạc về kế hoạch sắp tới nhé.

Lưu ý / So sánh: Quy tắc Hành động Chính - Phụ
• Trọng tâm ý nghĩa: Hành động đứng sau ながら luôn là hành động CHÍNH, hành động đứng trước chỉ là phụ, làm nền. (Ở ví dụ 1, "học bài" là chính, "nghe nhạc" là phụ).
• Giới hạn chủ ngữ: BẮT BUỘC hai hành động phải do cùng một người (một chủ thể) thực hiện. Tuyệt đối không dùng khi hai người làm hai việc khác nhau (Sai: 私が歌いながら、彼がピアノを弾く).
• Không dùng cho các hành động mang tính khoảnh khắc (như "thức dậy", "ngã").

72. ～つつ

Cấu trúc:
• Động từ (Thể ます - bỏ ます) + つつ

Ý nghĩa & Cách dùng: "Vừa... vừa...". Ý nghĩa hoàn toàn giống với ～ながら, nhưng ～つつ là hình thức văn viết (硬い表現). Thường được sử dụng trong các bài diễn thuyết, tiểu thuyết, văn bản báo cáo hoặc trong môi trường công sở mang tính trang trọng.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
将来的しょうらいてきなリスクを考慮こうりょしつつ、新あたらしいプロジェクトを進すすめていく必要ひつようがある。	Chúng ta cần phải vừa cân nhắc những rủi ro trong tương lai, vừa thúc đẩy dự án mới.
景色けしきを楽たのしみつつ、ゆっくりと山やまを登のぼった。	Tôi đã thong thả leo núi, vừa đi vừa thưởng thức phong cảnh.

Lưu ý / So sánh: Sự đa nghĩa của ～つつ
• So sánh với ～ながら: Cả hai đều yêu cầu cùng một chủ ngữ và vế sau là hành động chính. Tuy nhiên, ～つつ mang lại cảm giác hành động có tính quy mô, trừu tượng hoặc kéo dài hơn so với những động tác sinh hoạt nhỏ lẻ hàng ngày.
• Đặc biệt lưu ý: ～つつ（も） còn có một nghĩa hoàn toàn khác là "Mặc dù... nhưng..." (nhượng bộ) khi vế sau đi ngược lại với suy nghĩ ở vế trước. Ví dụ: 体に悪いと知りつつ、タバコを吸ってしまう (Mặc dù biết là có hại cho sức khỏe, nhưng tôi vẫn lỡ hút thuốc).

73. ～し

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + し
*Thường kết hợp với trợ từ も: ～も～し、～も～し.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Vừa... lại vừa... / Không những... mà còn...". Dùng để liệt kê song song nhiều đặc điểm, tính chất, hoặc nhiều lý do cùng hướng tới một kết luận. Các yếu tố được liệt kê phải cùng chiều (cùng tích cực hoặc cùng tiêu cực).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
このレストランは、料理りょうりも美味おいしいし、値段ねだんも安やすいし、よく来きます。	Nhà hàng này đồ ăn vừa ngon, giá cả lại vừa rẻ nên tôi rất hay đến.
今日きょうは雨あめが降ふっているし、風かぜも強つよいし、外そとに出でたくない。	Hôm nay vừa mưa lại vừa có gió to, nên tôi chẳng muốn ra ngoài chút nào.

Lưu ý / So sánh:
• Có thể chỉ dùng 1 chữ ～し ở cuối câu để ngầm ý "còn nhiều lý do khác nữa, nhưng tôi chỉ nêu một cái điển hình". Ví dụ: 疲れたし、もう寝るよ (Mệt rồi, (với lại cũng khuya rồi) nên tôi ngủ đây).
• Khác với ～て / ～で chỉ nối các vế câu đơn thuần, ～し luôn mang hàm ý chủ quan của người nói nhằm nhấn mạnh mức độ (khen ngợi hoặc chê bai).

74. ～たり～たりする

Cấu trúc:
• Động từ: V-たり、V-たりする (chia giống thể た + り)
• Tính từ đuôi い: A-かったり、A-かったりする
• Tính từ đuôi な / Danh từ: Na / N-だったり、Na / N-だったりする

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nào là... nào là... / Lúc thì... lúc thì...". Mẫu câu này có 2 công dụng chính:
1. Liệt kê hành động đại diện: Trong rất nhiều hành động đã làm, chỉ nêu ra vài cái tiêu biểu (không theo trình tự thời gian).
2. Trạng thái xen kẽ, trái ngược: Diễn tả sự lặp đi lặp lại luân phiên của các trạng thái (ví dụ: lúc mưa lúc tạnh, lúc nóng lúc lạnh).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
週末しゅうまつは、映画えいがを見みたり、本ほんを読よんだりして過過すごします。	Cuối tuần, tôi thường dành thời gian nào là xem phim, nào là đọc sách.
最近さいきんの天気てんきは、寒さむかったり暑あつかったりして、体調たいちょうを崩くずしやすい。	Thời tiết dạo này lúc thì lạnh, lúc thì nóng nên rất dễ làm đổ bệnh.

Lưu ý / So sánh: Lỗi chia thì cơ bản
• Quy tắc chốt câu: Các động từ đứng trước り luôn chia ở quá khứ (V-た), nhưng thì của toàn bộ câu được quyết định bởi chữ する ở cuối.
• Nếu kể chuyện quá khứ: ～たり、～たりしました.
• Nếu nói dự định tương lai: ～たり、～たりします.
• Không dùng たり chỉ với 1 động từ duy nhất, ngoại trừ trong khẩu ngữ giới trẻ (Ví dụ đúng: V1-たり V2-たりする).

75. ～てから

Cấu trúc:
• Động từ (Thể て - V-て) + から
*Nhấn mạnh hơn có thể dùng: ～てからは / ～てからでないと.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Sau khi... thì... / Kể từ khi...". Dùng để diễn tả một hành động B được thực hiện nối tiếp ngay sau khi hành động A đã hoàn tất. Nó nhấn mạnh sự liên tục về mặt thời gian hoặc sự phụ thuộc tất yếu (phải làm A xong mới được làm B).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
手てを洗あらってから、ご飯はんを食たべてください。	Hãy rửa tay xong rồi mới ăn cơm nhé. (Tiền đề bắt buộc)
就職しゅうしょくしてからは、遊あそぶ時間じかんがまったくなくなった。	Kể từ sau khi đi làm, tôi hoàn toàn không còn thời gian đi chơi nữa. (Trạng thái kéo dài)

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～てから và ～後で
• Như đã phân tích ở bài 52, ～てから tạo ra mối liên kết chặt chẽ hơn giữa 2 hành động. Vế trước thường là bước chuẩn bị, điều kiện tiền đề không thể thiếu cho vế sau (Rửa tay ➡️ Ăn cơm).
• Ở ví dụ 2, ～てからは mang ý nghĩa tương đương với ～て以来 (Kể từ khi... thì suốt...).
• Một cấu trúc phủ định cực kỳ quan trọng ở N3: ～てからでないと、...できない (Nếu chưa làm xong A thì tuyệt đối không thể/không được phép làm B).

Chuyên đề VII. So sánh – đối chiếu – tương phản

1. So sánh tương đương / ví von

76. ～ようだ

Cấu trúc:
• Danh từ + の + ようだ / ようです
• Động từ (Thể thông thường) + ようだ
*Thường đi kèm với phó từ: まるで / あたかも (Cứ như thể là).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Giống như là / Cứ như là...". Dùng để so sánh ví von (比況 - ひきょう). Mẫu câu này mượn một sự vật, hiện tượng khác có đặc điểm nổi bật, tương đồng để hình tượng hóa sự vật, hiện tượng đang được nói đến. Trên thực tế, hai sự vật này hoàn toàn khác nhau về bản chất, chỉ giống nhau về mặt cảm giác hoặc trạng thái bề ngoài.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
この部屋へやは暖房だんぼうが壊こわれていて、まるで冷蔵庫れいぞうこのようです。	Căn phòng này lò sưởi bị hỏng rồi, lạnh cứ như là tủ lạnh vậy.
合格ごうかくしたなんて、まるで夢ゆめを見みているようだ。	Việc thi đỗ thật cứ như là đang nằm mơ vậy.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt các chức năng của ようだ
• So sánh ví von (Bài này): Nêu điểm giống nhau (Phòng lạnh = Tủ lạnh). Luôn có の trước ようだ nếu đi với danh từ.
• Phán đoán (Đã học ở sơ cấp): あの人は病気のようだ (Trông có vẻ anh ấy bị ốm) ➡️ Dựa trên dấu hiệu khách quan để đoán sự thật.
• Đưa ra ví dụ điển hình (Bài 78): 東京のような大都市 (Thành phố lớn như Tokyo).

77. ～ように

Cấu trúc:
• Danh từ + の + ように + Động từ / Tính từ
• Động từ (Thể thông thường) + ように + Động từ / Tính từ

Ý nghĩa & Cách dùng: "(Làm gì/Như thế nào) ...giống như là...". Đây là dạng phó từ hóa của ようだ. Nó dùng để bổ nghĩa cho một Động từ (chỉ hành động/trạng thái) hoặc một Tính từ đứng phía sau, mô tả cách thức, mức độ của hành động/tính chất đó giống hệt với đối tượng được so sánh.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
彼かれは魚さかなのように上手にじょうずに泳およぐ。	Cậu ấy bơi giỏi cứ như cá vậy.
山やまの上うえから見みる景色けしきは、まるで絵えのように美うつくしい。	Phong cảnh nhìn từ trên núi xuống đẹp tựa như một bức tranh.

Lưu ý / So sánh:
• Chữ に phía sau よう đóng vai trò biến toàn bộ cụm từ phía trước thành một trạng từ chỉ thể cách. Nó trả lời cho câu hỏi "Hành động đó diễn ra NHƯ THẾ NÀO?" (Bơi như thế nào? ➡️ Bơi như cá).
• Cần phân biệt rõ với ように chỉ mục đích (Để... - Bài 40). 魚のように泳ぐ (So sánh). 泳げるように練習する (Mục đích: Luyện tập ĐỂ bơi được).

78. ～ような

Cấu trúc:
• Danh từ + の + ような + Danh từ 2
• Động từ (Thể thông thường) + ような + Danh từ 2

Ý nghĩa & Cách dùng: "(Danh từ) ...như là...". Đây là dạng tính từ hóa (bổ nghĩa cho danh từ) của ようだ. Nó dùng để bổ nghĩa trực tiếp cho Danh từ 2 đứng phía sau. Mẫu câu này thường mang hai sắc thái: Một là so sánh ví von hai danh từ với nhau; Hai là nêu ra một ví dụ điển hình (例示) để đại diện cho một nhóm.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
雪ゆきのような白しろい肌はだをした女性じょせいが立たっていた。	Có một người phụ nữ với làn da trắng như tuyết đang đứng đó. (Ví von)
私わたしは、犬いぬや猫ねこのような小動物しょうどうぶつが好すきです。	Tôi thích những động vật nhỏ (điển hình) như chó và mèo. (Nêu ví dụ)

Lưu ý / So sánh: Trục biến đổi ngữ pháp của ようだ
Hãy nhớ quy luật nền tảng: ようだ bản chất hoạt động như một tính từ đuôi な.
• Đứng cuối câu làm vị ngữ ➡️ ～ようだ
• Bổ nghĩa cho Động từ/Tính từ ➡️ ～ように + V/A
• Bổ nghĩa cho Danh từ ➡️ ～ような + N

79. ～みたいだ

Cấu trúc:
• Danh từ + みたいだ / みたいです (Tuyệt đối không có の)
• Động từ / Tính từ (Thể thông thường) + みたいだ
• Tính từ đuôi な (Bỏ だ) + みたいだ

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cứ như là / Giống hệt như...". Về mặt ý nghĩa học thuật, ～みたいだ hoàn toàn tương đương với ～ようだ ở cả 3 chức năng: So sánh ví von, Phán đoán, và Nêu ví dụ. Tuy nhiên, ～みたいだ mang tính khẩu ngữ (văn nói - 話し言葉) rất đặc trưng, suồng sã và gần gũi hơn.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
あの雲くも、アイスクリームみたいだね。	Đám mây kia trông cứ như cây kem ấy nhỉ.
星ほしがたくさん出でていて、まるで宝石ほうせき箱ばこをひっくり返かえしたみたいです。	Sao mọc đầy trời, cứ như thể lật úp một hộp ng석 châu báu ra vậy.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt quy tắc kết nối với Danh từ
• Lỗi sơ đẳng rất hay gặp trong đề thi JLPT N3:
➡️ Dùng ようだ: BẮT BUỘC phải có の (子供のようだ).
➡️ Dùng みたいだ: Gắn TRỰC TIẾP vào danh từ (子供みたいだ).
• Trong văn bản hành chính, luận văn, báo cáo công việc, tuyệt đối không dùng みたいだ mà phải thay bằng ようだ.

80. ～みたいな / ～みたいに

Cấu trúc:
• Danh từ 1 + みたいな + Danh từ 2
• Danh từ + みたいに + Động từ / Tính từ

Ý nghĩa & Cách dùng: Đây là các biến thể bổ nghĩa của みたいだ dùng trong giao tiếp hàng ngày, hoàn toàn tương đương với ような / ように. Dùng để bổ nghĩa cho danh từ phía sau (みたいな) hoặc bổ nghĩa cho động từ/tính từ phía sau (みたいに).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
今日きょうは春はるみたいに暖あたたかいですね。	Hôm nay ấm áp cứ như là mùa xuân vậy nhỉ. (Bổ nghĩa cho Tính từ)
彼女かのじょみたいな優やさしい人ひとと結婚けっこんしたいです。	Tôi muốn kết hôn với một người dịu dàng như cô ấy. (Nêu ví dụ điển hình)

Lưu ý / So sánh: Tổng kết trục So sánh Ví von
Trong đàm thoại thực tế, người Nhật chuộng dùng みたい hơn vì nó ngắn gọn và dứt khoát.
• Văn viết (Trang trọng): 氷のように冷たい (Lạnh như băng). 天使のような笑顔 (Nụ cười như thiên thần).
• Văn nói (Thân mật): 氷みたいに冷たい. 天使みたいな笑顔.

Chuyên đề VII. So sánh – đối chiếu – tương phản

2. So sánh theo mức độ

81. ～ほど

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển / Thể phủ định - V-る / V-ない) + ほど
• Tính từ đuôi い / Tính từ đuôi な (な) + ほど
• Danh từ + ほど

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đến mức / Tới mức...". Dùng để diễn tả một mức độ cực đoan, khác thường của một trạng thái hoặc hành động. Người nói lấy một ví dụ (thường là hơi phóng đại hoặc cường điệu hóa) để làm thước đo cho mức độ của sự việc đang nhắc đến.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
立たち上あがれないほど、お腹なかが痛いたい。	Tôi đau bụng đến mức không thể đứng dậy nổi.
寝るねる時間じかんがないほど、毎日まいにち仕事しごとが忙いそがしいです。	Ngày nào công việc cũng bận rộn tới mức không có cả thời gian để ngủ.

Lưu ý / So sánh:
• Biến thể cấu trúc: Ngoài việc đứng giữa câu làm trạng từ chỉ mức độ (như ví dụ trên), ～ほど còn được dùng ở cuối câu: 死ぬほどだ (Đến mức muốn chết đi được).
• Khi diễn tả mức độ cao, khủng khiếp, mang tính cường điệu hóa cảm xúc mạnh, ほど được ưu tiên sử dụng hơn くらい.

82. ～くらい / ～ぐらい

Cấu trúc:
• Động từ (Thể thông thường) + くらい / ぐらい
• Tính từ đuôi い / Tính từ đuôi な (な) + くらい / ぐらい
• Danh từ + くらい / ぐらい

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đến mức / Cỡ như / Ít nhất là...". Mẫu câu này có hai chức năng phân biệt rất rõ ràng:
1. Chỉ mức độ (Giống ほど): "Đến mức...".
2. Sự coi nhẹ (Khinh thị/Tối thiểu): "Chỉ cỡ như... / Ít ra thì cũng phải...". Dùng để đánh giá một sự việc là tầm thường, đơn giản, hoặc là một yêu cầu tối thiểu ai cũng làm được.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
声こえが出でないくらい、たくさん歌うたいました。（程度ていど）	Tôi đã hát nhiều đến mức mất cả giọng (không phát ra tiếng).
忙いそがしくても、電話でんわをかけるぐらいできるでしょう。（軽視けいし）	Dù bận đến mấy thì ít nhất cậu cũng gọi được một cuộc điện thoại chứ. (Đánh giá mức tối thiểu)

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ほど và くらい
• Giống nhau: Cả hai đều có thể dùng để diễn tả mức độ (Đau đến mức không đi nổi = 歩けないくらい / 歩けないほど).
• Khác biệt sinh tử: ほど KHÔNG BAO GIỜ có chức năng "coi nhẹ / tối thiểu". Tuyệt đối không nói: ひらがなほど書ける (Sai). Phải dùng ひらがなぐらい書ける (Ít nhất/Cỡ như Hiragana thì tôi viết được).

83. ～ほど～ない

Cấu trúc:
• Danh từ + ほど + [Tính từ/Động từ chia thể phủ định ない]
• Động từ (Thể thông thường) + ほど + [Tính từ/Động từ chia thể phủ định ない]

Ý nghĩa & Cách dùng: "Không... bằng... / Không đến mức như...". Đây là cấu trúc chuyên biệt dùng để so sánh kém. Nó phủ định mức độ của sự việc được nhắc đến, cho rằng nó chưa đạt tới mức độ của tiêu chuẩn được mang ra làm mốc so sánh (vế trước).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
今年ことしの冬ふゆは、去年きょねんの冬ふゆほど寒さむくないです。	Mùa đông năm nay không lạnh bằng mùa đông năm ngoái.
日本にほんの物価ぶっかは、私わたしが思おもっていたほど高たかくありませんでした。	Vật giá ở Nhật Bản không đắt đỏ đến mức như tôi đã nghĩ.

Lưu ý / So sánh:
• Quy tắc đóng câu: Mẫu câu này BẮT BUỘC phải kết thúc bằng thể phủ định (～ない / ～ません).
• Thường dùng để phản bác lại một định kiến, một dự đoán, hoặc một lời đồn (Giống như ví dụ 2: Mình cứ tưởng nó đắt lắm, nhưng thực tế "không đắt đến mức như mình tưởng").

84. ～ば～ほど

Cấu trúc: Lặp lại cùng một Động từ / Tính từ ở cả hai vế
• V-ば + V-る + ほど
• A-ければ + A-い + ほど
• Na-なら（ば） + Na-な + ほど
*Trong văn nói có thể rút gọn vế đầu: Chỉ dùng [V-る/A-い/Na-な] + ほど.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Càng... càng...". Diễn tả sự biến thiên tỷ lệ thuận: Khi mức độ của một điều kiện tăng lên hoặc tích lũy theo thời gian, thì kết quả ở vế sau cũng thay đổi tương ứng theo một hướng nhất định.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
日本語にほんごは、勉強べんきょうすればするほど面白おもしろくなります。	Tiếng Nhật thì càng học lại càng thấy thú vị.
荷物にもつは少すくなければ少すくないほど、旅行りょこうは楽らくになります。	Hành lý càng ít thì chuyến đi du lịch sẽ càng nhàn nhã.

Lưu ý / So sánh:
• Cấu trúc với Danh từ: Danh từ đi chung với ～であればあるほど (Càng là người/vật như thế thì càng...).
• Cách nói rút gọn: Người Nhật rất hay rút gọn cấu trúc này thành: 早ければ早いほどいい ➡️ 早いほどいい (Càng sớm càng tốt).
• Cần phân biệt với ～につれて (Cùng với sự biến đổi A thì B cũng biến đổi - Bài 21), nhưng ～ば～ほど nhấn mạnh vào "mức độ của cùng một tính chất".

85. ～に比べて

Cấu trúc:
• Danh từ + に比くらべて
• Động từ (Thể thông thường) + の（に）比くらべて

Ý nghĩa & Cách dùng: "So với... thì...". Dùng để đối chiếu sự khác biệt giữa hai sự vật, hai thời điểm hoặc hai tình huống. Thường đi kèm với các từ chỉ mức độ hơn hẳn ở vế sau để làm nổi bật sự chênh lệch.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
去年きょねんに比くらべて、今年ことしは雨あめがとても少すくない。	So với năm ngoái thì năm nay mưa rất ít.
兄あにがよく話はなすのに比くらべて、弟おとうとはとても静しずかだ。	So với người anh nói nhiều, thì người em lại rất trầm tính.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～に比べて và ～より
• ～より: Là mẫu câu so sánh cơ bản nhất, dùng nhiều trong sinh hoạt hàng ngày (肉より魚が好きだ - Thích cá hơn thịt).
• ～に比べて: Mang sắc thái trang trọng, khách quan và văn viết hơn. Thường dùng trong báo cáo, phân tích số liệu, bảng biểu để chỉ ra sự khác biệt rõ rệt về xu hướng, tính chất (như ví dụ so sánh thời tiết các năm).

Chuyên đề VII. So sánh – đối chiếu – tương phản

3. Đối chiếu hai mặt / hai xu hướng

86. ～一方で

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + 一方いっぽうで
• Tính từ đuôi な + な / である + 一方いっぽうで
• Danh từ + である + 一方いっぽうで

Ý nghĩa & Cách dùng: "Mặt khác / Một mặt thì... mặt khác thì...". Mẫu câu này dùng để trình bày song song hai khía cạnh của một vấn đề, hoặc đối chiếu hai sự vật, sự việc diễn ra cùng lúc nhưng mang tính chất khác nhau. Nó mang tính chất mô tả khách quan một bức tranh toàn cảnh.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
インターネットは便利べんりである一方いっぽうで、個人こじん情報じょうほうの漏洩ろうえいが心配しんぱいされている。	Internet một mặt thì rất tiện lợi, mặt khác việc rò rỉ thông tin cá nhân lại đang là điều đáng lo ngại.
私わたしの母ははは優やさしい一方いっぽうで、怒おこるととても怖こわい。	Mẹ tôi một mặt rất dịu dàng, nhưng mặt khác khi tức giận lên thì rất đáng sợ.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt 一方で và 一方だ
• ～一方で (Đối chiếu hai mặt): Luôn đứng ở giữa câu để nối hai mệnh đề, mang ý nghĩa so sánh hai khía cạnh song song (A và B).
• ～一方だ (Xu hướng một chiều - Bài 104): Luôn đứng ở cuối câu, đi kèm với các động từ chỉ sự thay đổi (増える, 減る, 悪化する). Nghĩa là "Cứ ngày càng..." (chỉ đi theo một hướng duy nhất không dừng lại).

87. ～反面

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + 反面はんめん
• Tính từ đuôi な + な / である + 反面はんめん
• Danh từ + である + 反面はんめん

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nhưng mặt khác / Trái lại...". Mẫu câu này dùng để chỉ ra hai mặt đối lập mang tính mâu thuẫn gay gắt (thường là Tốt >< Xấu, Ưu điểm >< Nhược điểm) tồn tại bên trong CÙNG MỘT chủ thể hoặc một sự việc. Nó nhấn mạnh sự bù trừ, đánh đổi.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
一人ひとり暮ぐらしは自由じゆうな反面はんめん、病気びょうきになったときはとても心細こころぼそい。	Sống một mình thì tự do, nhưng trái lại khi ốm đau lại vô cùng cô đơn trơ trọi.
この薬くすりはよく効きく反面はんめん、副作用ふくさようも強つよい。	Loại thuốc này hiệu quả rất tốt, nhưng mặt khác tác dụng phụ cũng rất mạnh.

Lưu ý / So sánh: Sự khác biệt sinh tử giữa 反面 và 一方で
• ～反面: BẮT BUỘC chỉ dùng cho 1 chủ thể duy nhất có 2 mặt tính chất trái ngược nhau. Không dùng để so sánh 2 người khác nhau.
• ～一方で: Rộng hơn, có thể dùng cho 1 chủ thể, nhưng cũng rất hay dùng để so sánh 2 chủ thể khác biệt (Ví dụ: Anh trai tôi thích thể thao, một mặt thì/trong khi đó em trai tôi lại thích đọc sách ➡️ Bắt buộc dùng 一方で hoặc に対して, tuyệt đối không dùng 反面).

88. ～反対に

Cấu trúc:
• Danh từ + とは反対はんたいに
• Mệnh đề (Thể thông thường) + のとは反対はんたいに

Ý nghĩa & Cách dùng: "Trái ngược với...". Dùng để nhấn mạnh một diễn biến, kết quả hoặc một sự thật đi ngược lại hoàn toàn với lẽ thường, dự đoán ban đầu, hoặc ngược với một tình huống chuẩn mực nào đó. Mẫu câu này tập trung vào sự "đảo lộn" kết quả so với kỳ vọng.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
皆みなの予想よそうとは反対はんたいに、Aチームが優勝ゆうしょうした。	Hoàn toàn trái ngược với dự đoán của mọi người, đội A đã giành chức vô địch.
昨日きのうの暑あつさとは反対はんたいに、今日きょうはコートが必要ひつようなくらい寒さむい。	Trái ngược hẳn với cái nóng của ngày hôm qua, hôm nay trời lạnh đến mức cần phải mặc áo khoác.

Lưu ý / So sánh:
• Rất hay đi thành các cụm cố định ở đầu câu: 予想とは反対に (Trái với dự đoán), 期待とは反対に (Trái với kỳ vọng), 意図とは反対に (Trái với ý đồ).
• Nếu 反面 là so sánh 2 mặt tồn tại song song, thì 反対に thường là so sánh 2 cực A và B loại trừ nhau (kỳ vọng là A nhưng thực tế lại xảy ra B).

89. ～に対して / ～に対する

Cấu trúc:
• Danh từ + に対たいして
• Mệnh đề (Thể thông thường) + の / なのに対たいして
*Khi bổ nghĩa cho danh từ phía sau, dùng: N1 に対たいする N2.

Ý nghĩa & Cách dùng: Mẫu câu này có hai chức năng ngữ pháp cực lớn ở cấp độ N3:
1. Trái lập / Trái với... thì... (Đối chiếu): Dùng để đem 2 chủ thể, 2 sự việc có tính chất trái ngược nhau ra để so sánh, làm nổi bật sự khác biệt.
2. Đối với... (Thái độ, hành vi): Thể hiện thái độ, cảm xúc, hoặc hành động hướng về một đối tượng cụ thể (khách hàng, cấp trên, vấn đề xã hội).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
兄あにがスポーツが得意とくいなのに対して、弟おとうとは読書どくしょが好すきだ。	Trái với người anh giỏi thể thao, cậu em trai lại rất thích đọc sách. (Nghĩa 1 - Đối chiếu)
お客様きゃくさまに対して、そんな失礼しつれいな態度たいどをとってはいけない。	Đối với khách hàng, tuyệt đối không được có thái độ thất lễ như vậy. (Nghĩa 2 - Thái độ)

Lưu ý / So sánh:
• Ở ý nghĩa đối chiếu (Nghĩa 1), ～に対して thường so sánh hai chủ thể riêng biệt (Anh vs Em, Hôm qua vs Hôm nay, Thành thị vs Nông thôn). Nó mang tính trung lập, chỉ đơn thuần bày ra sự khác biệt rõ rệt.
• So sánh nhanh: Cùng 1 chủ thể (Tốt/Xấu) ➡️ 反面. Hai chủ thể khác nhau (A/B) ➡️ に対して. Có thể dùng cho cả 2 trường hợp ➡️ 一方で.

Chuyên đề VIII. Nhượng bộ – trái kỳ vọng – mặc dù

1. Mặc dù / dù rằng

90. ～のに

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + のに
• Tính từ đuôi な / Danh từ + な + のに

Ý nghĩa & Cách dùng: "Thế mà... / Vậy mà... / Mặc dù...". Đây là mẫu câu nhượng bộ mang sắc thái cảm xúc cực kỳ mãnh liệt. Dùng khi kết quả xảy ra trái ngược hoàn toàn với dự đoán lẽ thường, thể hiện sự bất mãn, tiếc nuối, hụt hẫng, bực tức hoặc ngạc nhiên tột độ của người nói.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
毎日まいにちあれだけ勉強べんきょうしたのに、試験しけんに落おちてしまった。	Mỗi ngày đã học điên cuồng đến mức đấy, thế mà cuối cùng lại thi rớt. (Tiếc nuối)
約束やくそくしたのに、どうして来こなかったの？	Đã hứa rồi cơ mà, tại sao anh lại không đến hả? (Trách móc)

Lưu ý / So sánh: Quy luật cấm kỵ của のに
• Quy tắc sinh tử: Vì のに mang nặng cảm xúc cá nhân về một sự thật đã an bài, nên vế sau TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĐƯỢC chứa các từ thể hiện ý chí, nhờ vả, mệnh lệnh, rủ rê hay phỏng đoán.
• Sai: 雨が降っているのに、出かけよう (Mặc dù trời mưa nhưng đi chơi thôi).
• Sửa thành: Bắt buộc phải thay bằng ～ても ➡️ 雨が降っていても、出かけよう.
• のに có thể đứng cụt lủn ở cuối câu để bộc lộ sự tiếc nuối: もう少しで合格できたのに… (Giá mà thêm chút nữa là đậu rồi thế mà...).

91. ～にもかかわらず

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + にもかかわらず
• Tính từ đuôi な + である / な + にもかかわらず
• Danh từ + である + にもかかわらず (Ít dùng な)

Ý nghĩa & Cách dùng: "Mặc dù / Bất chấp...". Dùng để diễn tả một hành động, sự việc diễn ra hoàn toàn trái ngược với những gì được dự đoán, mong đợi từ hoàn cảnh ở vế trước. Mẫu câu này mang sắc thái vô cùng trang trọng, thể hiện sự kinh ngạc, khâm phục hoặc bất bình một cách khách quan, lịch sự. Thường dùng trong tin tức, báo cáo, bài phát biểu.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
大雨おおあめが降ふっているにもかかわらず、たくさんの人ひとが集あつまった。	Bất chấp trời đang mưa to, rất nhiều người vẫn tập trung lại. (Sự ngạc nhiên/Khâm phục)
彼かれは高熱こうねつがあるにもかかわらず、会社かいしゃへ働はたらきに行いった。	Mặc dù đang bị sốt cao, anh ấy vẫn đi đến công ty làm việc.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～のに và ～にもかかわらず
• ～のに: Mang tính chủ quan, bộc lộ cảm xúc mạnh mẽ (tiếc nuối, trách móc, bực tức). Thường dùng trong văn nói hàng ngày.
• ～にもかかわらず: Mang tính khách quan, sự thật. Biểu thị sự tương phản sắc nét giữa hai mệnh đề mà không bị xen lẫn cảm xúc thái quá. Có thể dịch là "Bất chấp tình huống đó". Nó thuộc nhóm từ vựng của văn viết (硬い表現).

92. ～くせに

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + くせに
• Tính từ đuôi な + な + くせに
• Danh từ + の + くせに

Ý nghĩa & Cách dùng: "Mặc dù... vậy mà / Ấy thế mà...". Đây là mẫu câu nhượng bộ mang sắc thái khinh miệt, mỉa mai, trách móc cực kỳ mạnh mẽ. Dùng khi người nói cảm thấy bất mãn trước việc hành động, thái độ của đối phương hoàn toàn không tương xứng với tư cách, vị trí hoặc khả năng của họ.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
自分じぶんは何なにもできないくせに、人ひとの文句もんくばかり言いうな。	Bản thân mình chẳng làm được cái tích sự gì, thế mà suốt ngày chỉ biết phàn nàn người khác.
彼かれは男おとこのくせに、虫むしを見みただけで大声おおごえで叫さけぶ。	Cậu ta mang tiếng là đàn ông con trai, thế mà chỉ mới nhìn thấy sâu bọ đã hét toáng lên.

Lưu ý / So sánh: Hai quy tắc sinh tử của くせに
• Quy tắc 1 (Chủ thể): TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng ～くせに để nói về hành động của chính bản thân người nói (trừ khi tự trào phúng, tự mắng bản thân). Nó chuyên dùng để chỉ trích người khác (Ngôi thứ 2, thứ 3).
• Quy tắc 2 (Đồng chủ ngữ): Chủ ngữ của vế trước và vế sau bắt buộc phải là CÙNG MỘT NGƯỜI. (Sai: 私が勉強したくせに、彼は遊んでいる ➡️ Sửa thành のに).

93. ～ながら（も）

Cấu trúc:
• Động từ (Thể ます - bỏ ます / Thể ない - bỏ い) + ながら（も）
• Tính từ đuôi い + い + ながら（も）
• Tính từ đuôi な (Bỏ だ) + ながら（も）
• Danh từ + ながら（も）

Ý nghĩa & Cách dùng: "Mặc dù... nhưng...". Khác với ながら (Vừa... vừa...) chỉ hành động song song, ながらも biểu thị sự tồn tại song song của hai trạng thái trái ngược nhau. Nó công nhận sự hiện diện của một tình trạng/đặc điểm (vế trước), nhưng kết quả (vế sau) lại nằm ngoài tính toán thông thường.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
タバコが体からだに悪わるいと知しりながらも、なかなかやめられない。	Dù thừa biết là thuốc lá có hại cho sức khỏe, nhưng tôi mãi vẫn không bỏ được.
ここは狭せまいながらも、とても落おち着つく部屋へやです。	Nơi này mặc dù chật hẹp, nhưng lại là một căn phòng khiến người ta rất thư thái.

Lưu ý / So sánh:
• Các động từ đi trước ～ながらも thường bị giới hạn ở những động từ chỉ trạng thái tâm lý, nhận thức như: 知る (biết), 思う (nghĩ), 分かる (hiểu), hoặc các tính từ chỉ tính chất (狭い、小さい、残念).
• Cụm từ hay gặp trong thư tín: 残念ながら... (Thật đáng tiếc nhưng...).

94. ～ものの

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + ものの
• Tính từ đuôi な + な / である + ものの
• Danh từ + である + ものの (Không dùng Danh từ + の + ものの)

Ý nghĩa & Cách dùng: "Mặc dù là sự thật... thế nhưng...". Mẫu câu này thừa nhận vế trước là một sự thật hiển nhiên (đã xảy ra hoặc đang tồn tại), nhưng vế sau lại trình bày một thực tế phũ phàng, một kết quả không như những gì lẽ ra phải đạt được từ vế trước. Đây là cách nói mang hơi hướng văn viết cứng cáp.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
新あたらしい靴くつを買かったものの、もったいなくてまだ一度いちども履はいていない。	Mặc dù đã mua đôi giày mới rồi đấy, nhưng vì thấy tiếc nên tôi vẫn chưa xỏ vào thử lần nào.
春はるになったものの、まだ寒さむい日ひが続つづいている。	Mặc dù đã sang mùa xuân rồi, thế nhưng những ngày lạnh lẽo vẫn đang tiếp diễn.

Lưu ý / So sánh:
• So sánh với ～のに: ～のに chứa đầy sự bất mãn, trong khi ～ものの mang sắc thái trần thuật khách quan về sự dang dở, chưa vẹn toàn của sự việc.
• Vế sau của ～ものの tuyệt đối KHÔNG đi kèm với ý chí, rủ rê hay mệnh lệnh. (Sai: 疲れたものの、仕事をしてね).

95. ～とはいえ

Cấu trúc:
• Danh từ / Tính từ đuôi な / Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + とはいえ
*Đối với Danh từ và Tính từ な, thường ghép trực tiếp (Ví dụ: 春とはいえ).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Dù mang tiếng là... / Dù nói là... đi chăng nữa". Mẫu câu này dùng khi người nói muốn đính chính, kéo giảm bớt sự kỳ vọng từ một danh xưng, một hoàn cảnh ở vế trước. Nó ngầm biểu đạt: "Đúng là có cái danh hiệu/sự thật đó đấy, nhưng đừng tưởng tượng quá lên, thực tế bên trong lại không vĩ đại/tốt đẹp đến mức đó đâu".

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
社長しゃちょうとはいえ、彼かれも一人ひとりの人間にんげんだ。失敗しっぱいすることもある。	Dù mang tiếng là giám đốc đi chăng nữa, anh ấy cũng chỉ là một con người. Cũng có lúc phải phạm sai lầm chứ.
ダイエット中ちゅうとはいえ、全まったく食たべないのは体からだに悪わるい。	Tuy nói là đang ăn kiêng thật đấy, nhưng nhịn ăn hoàn toàn thì rất có hại cho cơ thể.

Lưu ý / So sánh: Sự khác biệt tinh tế giữa ものの và とはいえ
• ～ものの: Nhấn mạnh sự mâu thuẫn giữa hành động đã làm và kết quả (Đã mua giày ➡️ Nhưng không đi).
• ～とはいえ: Nhấn mạnh sự mâu thuẫn giữa danh xưng/khái niệm và thực tế. (Mang tiếng là Giám đốc ➡️ Nhưng bản chất vẫn là người bình thường). Nó được dùng rất nhiều trong nghị luận xã hội để bác bỏ định kiến.

96. ～としても

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + としても

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cho dù / Ngay cả khi... đi chăng nữa". Đây là mẫu câu mang ý nghĩa nhượng bộ, dùng để nêu lên một tình huống (có thật hoặc giả định). Người nói khẳng định rằng, dù tình huống đó có xảy ra hoặc dù sự thật có là như vậy, thì kết quả, cảm xúc hay quyết định ở vế sau vẫn không bị ảnh hưởng, không thay đổi.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
冗談じょうだんだとしても、言いっていいことと悪わるいことがある。	Cho dù đó có là nói đùa đi chăng nữa, thì cũng có những điều được phép nói và không được phép nói.
今回こんかいの試合しあいに負まけたとしても、後悔こうかいはしない。	Ngay cả khi có thua trong trận đấu lần này đi chăng nữa, tôi cũng sẽ không hối hận.

Lưu ý / So sánh: Sự liên kết với ～としたら
• Ở phần III.2, chúng ta đã học ～としたら (Giả sử như A thì sẽ dẫn tới B). Ở đây, ～としても là phiên bản nhượng bộ (Giả sử như A thì vẫn KHÔNG dẫn tới B).
• Cấu trúc này thường đi kèm với các từ nhấn mạnh như たとえ / 万一 (giả sử, vạn nhất) để tăng thêm mức độ giả định cực đoan.

Chuyên đề VIII. Nhượng bộ – trái kỳ vọng – mặc dù

2. Dù A hay B cũng

97. ～にしろ～にしろ / ～にせよ～にせよ

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + にしろ + V / A / Na / N + にしろ
*Đối với Tính từ な và Danh từ, thường bỏ だ.
*にせよ là cách nói trang trọng hơn của にしろ.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cho dù là... hay là... thì cũng...". Mẫu câu này dùng để đưa ra hai ví dụ cụ thể (thường là mang tính đối lập nhau), nhằm khẳng định rằng dù tình huống có rơi vào trường hợp nào đi chăng nữa, thì kết quả, nhận định hoặc nghĩa vụ ở vế sau vẫn được áp dụng như nhau, không có ngoại lệ.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
犬いぬにしろ猫ねこにしろ、ペットを飼かうのは責任せきにんが伴ともなう。	Dù là chó hay là mèo, việc nuôi thú cưng đều đi kèm với trách nhiệm.
行いくにしろ行いかないにしろ、早はやく返事へんじをしてください。	Cho dù là đi hay không đi, thì xin cũng hãy trả lời sớm nhé.

Lưu ý / So sánh:
• Các cặp từ được đưa ra thường mang tính đối lập (Đi - Không đi; Thích - Ghét; Đắt - Rẻ).
• Vế sau của câu thường là các phán đoán mang tính bao quát (phải làm gì đó, tốn kém, khó khăn, quan trọng), áp dụng chung cho cả hai trường hợp.
• Đôi khi có thể đi kèm với từ để hỏi (何にしろ - Dù là gì đi nữa; 誰にしろ - Dù là ai đi nữa).

98. ～にしても～にしても

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + にしても + V / A / Na / N + にしても
*Đối với Tính từ な và Danh từ, bỏ だ.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Dù là... hay là... thì cũng...". Về mặt ý nghĩa và cách sử dụng, ～にしても～にしても hoàn toàn giống với ～にしろ～にしろ. Cả hai đều dùng để nêu ra các ví dụ song song nhằm đi đến một kết luận chung. Điểm khác biệt duy nhất nằm ở sắc thái: ～にしても tạo cảm giác mềm mại hơn, thường được dùng nhiều trong giao tiếp, đàm thoại thực tế.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
勝かつにしても負まけるにしても、最後さいごまで全力ぜんりょくを尽つくしたい。	Dù là thắng hay thua, tôi cũng muốn dốc hết sức mình cho đến phút cuối cùng.
ビールにしてもワインにしても、お酒さけの飲のみすぎは体からだに悪わるい。	Dù là bia hay rượu vang, việc uống quá nhiều đồ có cồn đều có hại cho cơ thể.

Lưu ý / So sánh: Trục sắc thái trang trọng
Hãy ghi nhớ mức độ trang trọng từ thấp đến cao của nhóm cấu trúc này để áp dụng cho đúng hoàn cảnh:
• ～にしても～にしても (Mềm mại, dùng nhiều trong hội thoại thường ngày).
• ～にしろ～にしろ (Mức độ trung bình, dùng được cho cả văn nói và văn viết).
• ～にせよ～にせよ (Cực kỳ cứng nhắc, trang trọng, chuyên dùng cho văn bản hành chính, nghị luận).

Chuyên đề IX. Bổ sung – cộng thêm – liệt kê

1. Thêm thông tin

99. ～うえ（に）

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + うえ（に）
• Tính từ đuôi な + な / である + うえ（に）
• Danh từ + の / である + うえ（に）

Ý nghĩa & Cách dùng: "Không chỉ... mà còn / Thêm vào đó...". Đây là mẫu câu dùng để bổ sung thêm một mức độ, tính chất hoặc trạng thái có CÙNG CHIỀU đánh giá với vế trước. Nếu vế trước là ưu điểm (tích cực) thì vế sau cũng phải là ưu điểm; nếu vế trước là nhược điểm (tiêu cực) thì vế sau cũng phải là nhược điểm. Nó tạo ra hiệu ứng "họa vô đơn chí" hoặc "niềm vui nhân đôi".

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
彼かれは頭あたまがいいうえに、スポーツも得意とくいなので、とてもモテる。	Cậu ấy không chỉ thông minh mà còn giỏi thể thao, nên cực kỳ đào hoa. (Điểm cộng + Điểm cộng)
最近さいきんのスマホは高価こうかなうえに、壊こわれやすくて困こまる。	Điện thoại thông minh dạo này không những đắt đỏ mà lại còn dễ hỏng, thật là đau đầu. (Điểm trừ + Điểm trừ)

Lưu ý / So sánh:
• Quy tắc cấm kỵ: TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng ～うえに để nối hai vế mang tính chất trái ngược nhau (như Tốt - Xấu).
• Sai: この店は美味しいうえに、値段が高い (Quán này ngon nhưng giá lại đắt).
• Sửa thành: 美味しいが、値段が高い hoặc dùng ～反面.
• So với ～し (Bài 73) chuyên dùng trong văn nói để liệt kê lắt nhắt, ～うえに mang tính nhấn mạnh mức độ cao hơn và dùng tốt trong cả văn viết.

100. その上 / ～上

Cấu trúc:
• その上うえ、... (Đứng ở đầu câu, đóng vai trò như một từ nối).
*Trong một số trường hợp, 上 có thể đi liền với danh từ (N + の + 上) với nghĩa tương tự "うえに".

Ý nghĩa & Cách dùng: "Hơn thế nữa / Thêm vào đó...". Chức năng hoàn toàn giống với ～うえ（に）, nhưng nó được tách ra làm một từ nối (接続詞) độc lập đặt ở đầu câu sau. Dùng để bồi thêm một thông tin mang tính chất cùng chiều (thường là để đẩy mức độ của sự việc lên cao trào hơn nữa).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
このレストランは料理りょうりがまずい。その上うえ、サービスも最悪さいあくだ。	Nhà hàng này đồ ăn đã dở rồi. Hơn thế nữa, thái độ phục vụ cũng tồi tệ không kém.
今日きょうは寝坊ねぼうしてしまった。その上うえ、電車でんしゃにカバンを忘わすれてしまった。	Hôm nay tôi đã ngủ quên. Thêm vào đó, tôi còn để quên luôn cả cặp trên tàu điện nữa.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt その上 và それに
• それに: Chỉ đơn thuần là "Ngoài ra / Thêm vào đó" (bổ sung thông tin một cách nhẹ nhàng, thường dùng trong văn nói).
• その上: Nhấn mạnh sự chồng chất, tích lũy của sự việc, làm cho tình huống trở nên nghiêm trọng hơn (họa vô đơn chí) hoặc tuyệt vời hơn hẳn. Nó mang cảm giác "nặng đô" hơn それに rất nhiều.

101. ～に加えて / ～に加え

Cấu trúc:
• Danh từ + に加くわえて / に加くわえ

Ý nghĩa & Cách dùng: "Thêm vào đó / Cộng thêm với...". Dùng để diễn tả việc bổ sung thêm một yếu tố, một điều kiện hoặc một trạng thái vào một nền tảng đã có sẵn. Hai yếu tố này thường cùng hướng tới một kết quả (cùng tốt hoặc cùng xấu). Nó mang sắc thái khách quan, liệt kê các yếu tố tác động.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
大雨おおあめに加くわえて、強風きょうふうも吹ふき始はじめ、天気てんきは最悪さいあくだ。	Cộng thêm với mưa to, gió lớn cũng bắt đầu thổi, thời tiết trở nên vô cùng tồi tệ.
彼かれは豊富ほうふな経験けいけんに加くわえて、語学力ごがくりょくも高たかいので採用さいようされた。	Cộng thêm với kinh nghiệm phong phú, năng lực ngoại ngữ của anh ấy cũng cao nên đã được tuyển dụng.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～に加えて và ～うえに
• ～うえに: Có thể kết nối trực tiếp hai mệnh đề (Động từ/Tính từ) và mang cảm xúc cá nhân rất mạnh (chủ quan) để khen/chê.
• ～に加えて: Chỉ gắn trực tiếp với Danh từ (hoặc mệnh đề danh từ hóa bằng の). Mang tính chất liệt kê khách quan các nguyên nhân, yếu tố tác động. Rất hay dùng trong văn bản báo cáo sự cố (Sự cố A cộng thêm sự cố B).

102. ～だけでなく

Cấu trúc:
• Danh từ / Tính từ đuôi な (な / である) + だけでなく
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + だけでなく
*Vế sau hầu như luôn đi kèm với trợ từ も (cũng).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Không chỉ... mà còn...". Đây là mẫu câu bổ sung thông tin phổ biến nhất trong đàm thoại hàng ngày và văn bản phổ thông. Nó chỉ ra rằng không chỉ giới hạn ở yếu tố A (phạm vi hẹp), mà yếu tố B (cùng loại, hoặc ở phạm vi rộng hơn) cũng có chung tính chất hoặc hành động đó.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
彼かれは英語えいごだけでなく、フランス語ごも話はなせる。	Cậu ấy không chỉ nói được tiếng Anh, mà còn nói được cả tiếng Pháp.
この本ほんは子供こどもだけでなく、大人おとなが読よんでも面白おもしろい。	Cuốn sách này không chỉ trẻ em, mà ngay cả người lớn đọc cũng thấy thú vị.

Lưu ý / So sánh:
• Rất hay đi theo cặp A だけでなく、B も....
• Phạm vi mở rộng thường là từ cái nhỏ lẻ (cá nhân, một quốc gia) lan sang cái lớn hơn (mọi người, toàn thế giới). Ví dụ: 日本だけでなく、世界中で人気がある (Không chỉ ở Nhật mà còn được yêu thích trên toàn thế giới).

103. ～ばかりか / ～ばかりでなく

Cấu trúc:
• Danh từ / Tính từ đuôi な (な / である) + ばかりか / ばかりでなく
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + ばかりか / ばかりでなく
*Vế sau thường đi kèm も / まで / さえ.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Không những... mà ngay cả / thâm chí còn...". Mẫu câu này biểu đạt sự ngạc nhiên tột độ của người nói. Nó không chỉ đơn thuần là liệt kê (như だけでなく), mà nó nhấn mạnh rằng sự việc đã vượt xa khỏi mức độ thông thường, lan sang cả những điều không ngờ tới nhất (ở vế B).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
彼女かのじょは私わたしの名前なまえばかりか、顔かおさえ忘わすれてしまった。	Cô ấy không những quên tên tôi, mà thậm chí đến cả khuôn mặt tôi cũng quên mất luôn rồi.
あの店みせの料理りょうりは、味あじが悪わるいばかりか、接客せっきゃくの態度たいどもひどい。	Đồ ăn của quán đó không những dở tệ, mà thái độ phục vụ khách cũng quá quắt không kém.

Lưu ý / So sánh: Sự thăng cấp so với だけでなく
• ～だけでなく chỉ là phép cộng thông thường (1+1=2).
• ～ばかりか là phép cộng mang tính khuếch đại (Đã bị A rồi mà thậm chí CÒN bị thêm cả cái B cực đoan hơn nữa). Chính vì vậy, vế sau của ばかりか rất hay đi kèm với trợ từ さえ (ngay cả) hoặc まで (đến tận) để thể hiện sự trầm trọng.

104. ～のみならず

Cấu trúc:
• Danh từ / Tính từ đuôi な (である) + のみならず
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + のみならず

Ý nghĩa & Cách dùng: "Không chỉ... mà còn...". Đây chính là hình thức văn viết cực kỳ trang trọng (硬い表現) của ～だけでなく. Thường xuất hiện trong các bài phát biểu trước công chúng, văn bản quy phạm, tin tức thời sự chính thống hoặc thư tín thương mại cấp cao.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
この映画えいがは国内こくないのみならず、海外かいがいでも高たかく評価ひょうかされている。	Bộ phim này không chỉ ở trong nước, mà ở nước ngoài cũng đang được đánh giá rất cao.
環境かんきょう汚染おせんは一部いちぶの地域ちいきのみならず、地球ちきゅう全体ぜんたいの問題もんだいである。	Ô nhiễm môi trường không chỉ là vấn đề của một khu vực nhất định, mà là vấn đề của toàn cầu.

Lưu ý / So sánh:
• Từ のみ trong tiếng Nhật cổ có nghĩa là "chỉ" (giống với だけ). ならず là thể phủ định của なり (không phải là). Gộp lại: "Không phải chỉ là...".
• Trong đàm thoại hàng ngày, nếu dùng のみならず với bạn bè sẽ tạo cảm giác rất giả tạo, cứng nhắc, giống như đang đọc diễn văn. Phải phân định rạch ròi: Nói chuyện dùng だけでなく, viết luận văn dùng のみならず.

105. ～はもちろん / ～はもとより

Cấu trúc:
• Danh từ + はもちろん（のこと）、...も...
• Danh từ + はもとより、...も...
*Từ もとより trang trọng hơn もちろん, dùng nhiều trong văn viết hoặc phát biểu.

Ý nghĩa & Cách dùng: "(Danh từ A) thì đương nhiên rồi, mà ngay cả (Danh từ B) cũng...". Mẫu câu này khẳng định rằng sự vật A là một điều quá đỗi hiển nhiên, không cần phải bàn cãi, và người nói muốn nhấn mạnh sự ngạc nhiên/tầm ảnh hưởng lan sang cả sự vật B. Vế sau luôn đi kèm với trợ từ も.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
彼かれは漢字かんじはもちろん、ひらがなさえ書かけない。	Cậu ta á, Kanji thì đương nhiên là không viết được rồi, mà thậm chí đến cả Hiragana cũng không viết nổi.
この温泉おんせんは休日きゅうじつはもちろん、平田へいじつも混こんでいる。	Khu suối nước nóng này, ngày nghỉ đông đúc thì là đương nhiên rồi, nhưng mà ngay cả ngày thường cũng đông kín.

Lưu ý / So sánh: Cấu trúc tầng bậc
• Vế A đứng trước はもちろん luôn phải là thứ hiển nhiên, cơ bản, dễ nhận thấy nhất (Đã học tiếng Nhật thì ai chả biết Kanji là khó, Hiragana là dễ).
• Vế B là thứ gây ngạc nhiên, khó tin hơn. (Đến cái dễ như Hiragana mà còn không viết được).
• Cấu trúc này không dùng để kết nối Động từ hay mệnh đề dài, mà chỉ kết nối hai Danh từ có tính chất so sánh cao - thấp rõ rệt.

Chuyên đề IX. Bổ sung – cộng thêm – liệt kê

2. Liệt kê ví dụ / Nêu điển hình

106. ～など / ～なんか / ～なんて

Cấu trúc:
• Danh từ + など
• Danh từ 1 + や + Danh từ 2 + など

Ý nghĩa & Cách dùng: "Như là... / Vân vân". Dùng để nêu ra một hoặc vài ví dụ điển hình trong số rất nhiều sự vật cùng loại. Mẫu câu này cho người nghe biết rằng ngoài những thứ được kể tên, vẫn còn những thứ khác tương tự chưa được nhắc đến. Đây là cách nói tiêu chuẩn, dùng được trong cả văn viết và văn nói trang trọng.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
机つくえの上うえには、本ほんやペンなどがあります。	Trên bàn có sách và bút, vân vân.
私わたしは、テニスや水泳すいえいなどのスポーツが好すきです。	Tôi thích các môn thể thao như tennis, bơi lội...

Lưu ý / So sánh: Sự kết hợp với trợ từ や
• Cấu trúc A や B など là một cụm cố định cực kỳ phổ biến. Trợ từ と dùng để liệt kê toàn bộ (Trên bàn CHỈ có sách và bút). Trợ từ や kết hợp với など để liệt kê đại diện (Trên bàn CÓ NHIỀU thứ, trong đó tiêu biểu là sách và bút).

107. ～なんか

Cấu trúc:
• Danh từ + なんか

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cỡ như / Ba cái đồ / Chẳng hạn như...". Đây là văn nói xuồng xã (話し言葉) của など. Nó có hai chức năng chính:
1. Đưa ra gợi ý nhẹ nhàng (ví dụ đi ăn, uống nước).
2. Nhấn mạnh sự khinh miệt, coi nhẹ, hoặc khiêm tốn (hạ thấp giá trị của sự vật, của người khác, hoặc của chính mình).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
喉のどが渇かわいたね。お茶ちゃなんかどう？（提案ていあん）	Khát nước quá nhỉ. Đi uống trà hay gì đó không? (Đưa ra gợi ý)
お化ばけなんか全然ぜんぜん怖こわくないよ。（軽視けいし）	Ba cái thứ ma quỷ đó tôi chả sợ chút nào. (Xem nhẹ)

Lưu ý / So sánh: Sắc thái Khiêm tốn vs Khinh miệt
• Khi dùng cho bản thân (私なんか...), nó thể hiện sự khiêm nhường tột độ hoặc tự ti (Cỡ như tôi thì làm sao mà đỗ được).
• Khi dùng cho người khác (お前なんか...), nó thể hiện sự khinh bỉ, coi thường ra mặt (Cái thứ như mày thì biết gì).
• Quy tắc cấm kỵ: TUYỆT ĐỐI không dùng なんか trong môi trường công sở, viết email, hoặc nói chuyện với cấp trên vì nó mang tính thiếu tôn trọng.

108. ～なんて

Cấu trúc:
• Danh từ + なんて
• Động từ (Thể thông thường) + なんて

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cái việc mà... / Cái thứ như...". Ý nghĩa và sắc thái xem nhẹ, ngạc nhiên, khiêm tốn hoàn toàn giống với なんか. Tuy nhiên, なんて linh hoạt hơn rất nhiều vì nó có thể kết nối trực tiếp với Động từ và cả một Mệnh đề dài, trong khi なんか chủ yếu chỉ đi kèm với Danh từ.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
試験しけんに合格ごうかくしたなんて、信しんじられない。	Cái việc mà thi đỗ ấy, thật không thể tin được. (Ngạc nhiên cực độ)
彼女かのじょが犯人はんにんだなんて、誰だれも思おもわなかった。	Cái chuyện cô ấy là hung thủ thì chẳng có ai ngờ tới cả.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt なんか và なんて
• なんか: Thường chỉ đứng sau Danh từ (幽霊なんか - Cỡ như ma quỷ).
• なんて: Bọc được nguyên một câu nói hoặc sự việc (幽霊がいるなんて - Cái chuyện mà có ma quỷ ấy...).
• なんて là dạng rút gọn của cụm từ などという (Cái thứ gọi là...). Nó thường bộc lộ cảm xúc kinh ngạc, khó tin trước một sự việc bất ngờ xảy ra.

109. ～とか

Cấu trúc:
• Danh từ + とか + Danh từ + とか
• Động từ (Thể thông thường) + とか + Động từ + とか

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nào là... nào là... / Ví dụ như là...". Mẫu câu này dùng để liệt kê một vài ví dụ một cách tùy tiện, thoải mái trong đàm thoại hàng ngày. Nó mang sắc thái không chắc chắn lắm, hoặc chỉ đơn thuần là kể lể ngẫu nhiên những gì chợt nảy ra trong đầu.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
週末しゅうまつは、買かい物ものとか掃除そうじとかをして過すごします。	Cuối tuần tôi thường dành thời gian nào là đi mua sắm, nào là dọn dẹp nhà cửa.
寿司すしとか天ぷらてんぷらとか、日本にほんの料理りょうりが好すきです。	Tôi thích các món ăn Nhật, ví dụ như sushi hay tempura gì đó.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～や và ～とか
• A や B: Chỉ nối được Danh từ. Dùng tốt trong cả văn viết và văn nói.
• A とか B とか: Nối được cả Danh từ, Động từ và Mệnh đề dài. Chỉ dùng trong văn nói (khẩu ngữ).
• A たり B たり: Chỉ nối Động từ và Tính từ, không nối Danh từ trực tiếp (trừ khi dùng だったり).

110. ～やら～やら

Cấu trúc:
• Danh từ / Động từ / Tính từ (Thể thông thường) + やら + Danh từ / Động từ / Tính từ + やら
*Đối với Tính từ な và Danh từ, không đi kèm だ.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nào là... nào là...". Cấu trúc này dùng để liệt kê nhiều sự vật, sự việc diễn ra cùng lúc, nhưng khác với とか (liệt kê bình thường), ～やら～やら mang sắc thái lộn xộn, rối bời, bận rộn đến mức không thể kiểm soát được. Thường chứa đựng sự than thở, kêu ca hoặc sự pha trộn cảm xúc phức tạp của người nói.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
帰国きこくの前まえは、荷物にもつの整理せいりやら挨拶あいさつやらで大変たいへんに忙いそがしかった。	Trước khi về nước, tôi bận rộn kinh khủng vì bù đầu với nào là sắp xếp hành lý, nào là đi chào hỏi tạm biệt.
彼かれが無事ぶじに帰かえってきて、嬉うれしいやら安心あんしんするやらで涙なみだが出でた。	Anh ấy bình an trở về, tôi vừa vui sướng lại vừa an tâm, cảm xúc cứ thế trào ra thành nước mắt.

Lưu ý / So sánh:
• Tính vô trật tự: Các yếu tố liệt kê trước やら không thể đếm xuể hoặc quá nhiều thứ nhỏ nhặt gộp lại, tạo ra trạng thái quá tải (Overwhelmed).
• Thường đi kèm với các từ chỉ trạng thái như 忙しい (bận rộn), 大変だ (vất vả), 困る (khó khăn), hoặc chỉ sự rối loạn tâm trí (vừa vui vừa buồn).

Chuyên đề X. Giới hạn – phạm vi – mức độ

1. Giới hạn phạm vi

111. ～だけ

Cấu trúc:
• Danh từ + だけ
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + だけ
• Tính từ đuôi な + な + だけ
*Trợ từ が, を thường bị lược bỏ khi đi với だけ (Ví dụ: 水だけ飲む).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chỉ / Chỉ có...". Dùng để khoanh vùng một phạm vi, giới hạn số lượng hoặc mức độ ở mức tối thiểu, loại trừ tất cả những thứ khác. Đây là từ chỉ giới hạn cơ bản mang tính khách quan, không bao hàm cảm xúc tiêu cực phàn nàn.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
会議かいぎには、関係者かんけいしゃだけが参加さんかできます。	Trong cuộc họp, chỉ có những người liên quan mới được phép tham gia.
５分ふんだけでいいから、話はなを聞きいてください。	Chỉ 5 phút thôi cũng được, xin hãy nghe tôi nói.

Lưu ý / So sánh: Các cụm từ đặc biệt với だけ
• ～だけあって / ～だけに: Quả đúng là (Bài 138, 139).
• V-るだけ V-る: Làm đến mức tối đa có thể (好きなだけ食べていい - Được ăn thỏa thích bao nhiêu tùy ý; できるだけのことはした - Đã làm tất cả những gì có thể).
• So sánh nhanh: だけ thường đi với câu khẳng định, thể hiện sự khoanh vùng đơn thuần (khách quan).

112. ～のみ

Cấu trúc:
• Danh từ + のみ
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + のみ

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chỉ / Duy nhất...". Đây chính là hình thức văn viết cực kỳ trang trọng (硬い表現) của だけ. Mẫu câu này thường xuyên xuất hiện trên các biển báo, thông báo chính thức, hợp đồng, hoặc trong lời phát biểu mang tính quyết đoán, dứt khoát.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
このチケットは、本日ほんじつのみ有効ゆうこうです。	Tấm vé này chỉ có hiệu lực duy nhất trong ngày hôm nay.
全すべては準備じゅんびできた。後あとは実行じっこうするのみだ。	Tất cả đã chuẩn bị xong. Giờ chỉ còn mỗi việc tiến hành thực hiện mà thôi.

Lưu ý / So sánh:
• Giống như cặp だけでなく / のみならず, のみ là một từ mang đậm tính nghi thức. Không nên dùng trong hội thoại bạn bè sinh hoạt hàng ngày (Sai: りんごを１つのみ買った ➡️ Sửa thành １つだけ).
• Dạng nhấn mạnh tuyệt đối thường gặp: ただ～のみだ (Chỉ đơn thuần là / Chỉ biết...).

113. ～しか～ない

Cấu trúc:
• Danh từ + しか + Động từ (thể phủ định - ない)
*Các trợ từ が, を bị thay thế bằng しか. Các trợ từ に, で, から thì ghép cùng: にしか, でしか, からしか.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chỉ có...". Mặc dù dịch sang tiếng Việt giống hệt だけ, nhưng しか～ない lại mang sắc thái chủ quan, bộc lộ sự bất mãn, tiếc nuối hoặc đánh giá là "quá ít ỏi, không đủ" của người nói. Cấu trúc này khoanh vùng một thứ và phủ định tàn nhẫn toàn bộ những thứ còn lại.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
財布さいふの中なかには100円えんしか入入はいっていません。	Trong ví của tôi chỉ có vỏn vẹn 100 yên. (Than thở vì quá ít)
彼かれは自分じぶんの意見いけんしか信しんじない人ひとだ。	Anh ta là kẻ chỉ tin vào ý kiến của mỗi bản thân mình (ngoài ra không nghe ai hết).

Lưu ý / So sánh: Phân biệt sinh tử だけ và しか～ない
• だけ đi với Khẳng định, mang tính khách quan, có thể bao hàm cảm xúc "vậy là đủ rồi" (Ví dụ: 100円だけあります - Tôi có 100 yên đây này, đủ mua kẹo rồi).
• しか BẮT BUỘC đi với Phủ định (ない), mang cảm giác thiếu thốn, hụt hẫng (Ví dụ: 100円しかありません - Có mỗi 100 yên bọ, chả mua được gì).

114. ～こそ

Cấu trúc:
• Danh từ + こそ
• Nguyên nhân (から / て) + こそ
*Trợ từ は, が, を bị thay thế hoàn toàn bởi こそ.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chính là / Nhất định là...". Dùng để nhấn mạnh cực độ vào một đối tượng duy nhất, gạt bỏ đi mọi đối tượng khác. Nó như một cái "đèn spotlight" chiếu thẳng vào từ đứng trước nó. Thường dùng để khẳng định quyết tâm, hoặc sửa lại ý kiến của đối phương.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
A: いつもご迷惑めいわくをおかけしてすみません。 B: いいえ、こちらこそ。	A: Xin lỗi vì lúc nào cũng làm phiền anh. B: Không đâu, CHÍNH TÔI mới là người phải xin lỗi.
今年ことしこそ、絶対ぜったいにN3に合格ごうかくして見見みせます。	CHÍNH năm nay (không phải năm nào khác), nhất định tôi sẽ đỗ N3 cho mà xem.

Lưu ý / So sánh: Sự độc tôn của こそ
• Khi thêm こそ vào danh từ, nó mang sắc thái "ngoại trừ cái này ra thì những cái khác không đáng bàn tới".
• Khi kết hợp với lý do ～からこそ (Chính vì... - Bài 9), nó phủ nhận các lý do khác để tôn vinh nguyên nhân cốt lõi nhất (愛しているからこそ怒るんだ - Chính vì yêu nên mới mắng).

115. ～ばかり / ～ばかりいる

Cấu trúc:
• Danh từ + ばかり
• Động từ (Thể て - V-て) + ばかりいる
*Có thể đi chung với trợ từ: Danh từ + にばかり / とばかり.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chỉ toàn là / Suốt ngày chỉ...". Diễn tả một sự vật, hiện tượng có số lượng áp đảo, hoặc một hành động lặp đi lặp lại liên tục đến mức gây sự chú ý. Đặc biệt, khi dùng với V-てばかりいる, nó hầu như luôn mang sắc thái phê phán, phàn nàn về một thói quen xấu, không thể chấp nhận được.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
うちの子こは、野菜やさいを食たべないで肉にくばかり食たべている。	Con nhà tôi không chịu ăn rau, chỉ toàn ăn mỗi thịt. (Số lượng áp đảo)
彼かれは休やすみの日ひ、ずっとゲームをしてばかりいる。	Cậu ta vào ngày nghỉ thì suốt ngày chỉ toàn chơi game. (Phàn nàn, trách móc)

Lưu ý / So sánh: Sự khác biệt bản chất giữa だけ và ばかり
• だけ (Chỉ): Nghĩa là "1 và chỉ 1" (không có cái thứ 2). Ví dụ: りんごを１つだけ買った (Mua đúng 1 quả táo).
• ばかり (Chỉ toàn là): Nghĩa là "Số lượng vô cùng lớn, tần suất rất cao", lấn át hết những thứ khác. Ví dụ: カゴの中はりんごばかりだ (Trong giỏ CHỈ TOÀN LÀ táo - có hàng chục quả táo, không có cam hay lê).

Chuyên đề X. Giới hạn – phạm vi – mức độ

2. Giới hạn theo điều kiện / trong phạm vi hiểu biết

116. ～限り（Giới hạn tối đa）

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る / Thể khả năng - V-れる) + 限（かぎ）り
• Danh từ + の + 限（かぎ）り

Ý nghĩa & Cách dùng: "Hết mức có thể / Đến mức tối đa...". Khác với ～限り（は） mang nghĩa "chừng nào mà còn" ở Bài 35, cấu trúc này dùng để đẩy một hành động hoặc năng lực lên đến điểm giới hạn cực đại. Người nói sẽ vắt kiệt toàn bộ sức lực, tài nguyên hoặc khả năng cho phép để thực hiện việc đó.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
明日あしたの試合しあいでは、できる限かぎりの力ちからを出だして頑張がんばります。	Trong trận đấu ngày mai, tôi sẽ cố gắng phát huy sức mạnh hết mức có thể.
助たすけを求もとめて、声こえの限かぎり叫さけんだ。	Tôi đã gào thét đến kiệt cùng giọng nói để cầu cứu.

Lưu ý / So sánh:
• Rất hay đi kèm với các cụm từ cố định: できる限り (hết mức có thể làm được), 力の限り (hết sức lực), 命の限り (hết sinh mệnh).
• Khi bổ nghĩa cho danh từ phía sau, ta dùng ～限りのN (như ví dụ 1).

117. ～限りでは

Cấu trúc:
• Động từ (V-る / V-た / V-ている) + 限（かぎ）りでは

Ý nghĩa & Cách dùng: "Trong phạm vi (những gì tôi biết/nghe/thấy) thì...". Dùng để giới hạn nguồn thông tin làm cơ sở cho một phán đoán. Người nói không dám khẳng định sự việc là đúng 100% trong mọi trường hợp, mà chỉ dám kết luận dựa trên "phạm vi hạn hẹp" mà bản thân đã tiếp nhận được.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
私わたしが知しっている限かぎりでは、あの二人ふたりはまだ結婚けっこんしていません。	Trong giới hạn những gì tôi biết, thì hai người đó vẫn chưa kết hôn.
昨日きのうのニュースで聞きいた限かぎりでは、今年ことしの冬ふゆは暖あたたかいらしい。	Theo như những gì tôi nghe được trên bản tin hôm qua, mùa đông năm nay có vẻ sẽ ấm áp.

Lưu ý / So sánh:
• Động từ đứng trước cấu trúc này BẮT BUỘC phải là những động từ liên quan đến thu thập thông tin: 知る (biết), 聞く (nghe), 見る (nhìn thấy), 調べる (điều tra), 覚える (nhớ).
• Vế sau luôn luôn là một thông tin, phán đoán, sự thật. Tuyệt đối không dùng các câu thể hiện ý chí, nhờ vả hay mệnh lệnh ở vế sau.

118. ～範囲で / ～だけは

Cấu trúc:
• Danh từ + の + 範囲はんいで
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + だけは + V-た (Lặp lại động từ)

Ý nghĩa & Cách dùng: Mẫu này gồm hai biểu hiện giới hạn mang tính khoanh vùng trách nhiệm và năng lực:
1. 範囲で (Trong phạm vi): Chỉ giới hạn khu vực, quyền hạn hoặc khả năng được phép/có thể giải quyết.
2. だけは (Ít nhất là đã làm hết những gì có thể): Diễn tả việc người nói đã cố gắng thực hiện hành động đến mức giới hạn (dù kết quả có ra sao thì cũng không hối hận).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
私わたしの分わかる範囲はんいでお答こたえします。（範囲はんいで）	Tôi xin phép trả lời trong phạm vi những gì tôi hiểu.
文句もんくを言いうだけは言いったので、気きが済すんだ。（だけは）	Tôi đã nói hết những lời phàn nàn có thể nói rồi, nên giờ nhẹ nhõm cả người.

Lưu ý / So sánh: Sự kết hợp của ～だけは
• Cấu trúc V-るだけはV-た rất đặc trưng trong tiếng Nhật. Nó ngầm chứa ý nghĩa: "Hành động thì đã làm hết nấc rồi, nhưng kết quả thì chưa biết thế nào, hoặc không hi vọng nhiều".
• Ví dụ: やるだけはやったから、あとは結果を待つだけだ (Những gì có thể làm tôi đã làm hết rồi, giờ chỉ còn chờ kết quả thôi).

Chuyên đề X. Giới hạn – phạm vi – mức độ

3. Mức độ cao / vượt dự đoán

119. ～ほどだ / ～くらいだ

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + ほどだ / くらいだ
*Đối với Tính từ な, dùng な + ほどだ. Đối với Danh từ, ghép trực tiếp.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đến mức mà... / Cỡ như là...". Ở Bài 81 và 82, chúng ta đã học nó như một trạng từ đứng giữa câu. Tại đây, ほどだ / くらいだ được đặt ở cuối câu, đóng vai trò làm vị ngữ chốt lại toàn bộ mệnh đề. Dùng để phóng đại, cường điệu hóa sự bất thường, sự kinh khủng của một sự vật, sự việc vừa được nhắc tới.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
昨日きのうの地震じしんは、家いえが壊こわれるのではないかと思おもうほどだった。	Trận động đất ngày hôm qua mạnh đến mức (tôi) tưởng chừng như nhà sắp sập.
その映画えいがはとても感動的かんどうてきで、涙なみだが止とまらないくらいだった。	Bộ phim đó vô cùng cảm động, đến mức mà nước mắt tôi không thể ngừng rơi.

Lưu ý / So sánh:
• Khi đứng cuối câu, cảm xúc nhấn mạnh (Focus) rơi hoàn toàn vào ví dụ cường điệu (sập nhà, rơi nước mắt).
• Giữa ほどだ và くらいだ, thì ほどだ mang sắc thái trang trọng hơn, mức độ cường điệu khủng khiếp hơn và thường xuất hiện trong văn viết. くらいだ dùng thoải mái hơn trong đời sống hàng ngày.

120. ～ばかりだ

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + ばかりだ / ばかりです
• Động từ (Thể quá khứ - V-た) + ばかりだ / ばかりです (Đã học ở Bài 61)

Ý nghĩa & Cách dùng: Mẫu câu này chứa hai sắc thái vô cùng quan trọng ở N3:
1. Xu hướng một chiều (Thường là xấu đi): "Cứ ngày càng...". Bổ nghĩa cho các động từ chỉ sự thay đổi (giảm sút, tăng lên, xấu đi).
2. Trạng thái sẵn sàng: "Chỉ còn chờ... là xong". Dùng khi mọi khâu chuẩn bị đã hoàn tất, chỉ còn thiếu một thao tác cuối cùng là kết thúc quá trình.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
祖父そふの病気びょうきは、最近さいきん悪わるくなるばかりだ。（傾向けいこう）	Bệnh tình của ông tôi dạo này cứ ngày càng xấu đi. (Xu hướng tiêu cực)
料理りょうりはすべてできました。あとはお客きゃくさんが来くるばかりです。（準備じゅんび完了かんりょう）	Mọi món ăn đã làm xong. Giờ chỉ còn chờ mỗi khách đến nữa thôi là xong. (Trạng thái sẵn sàng)

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ばかりだ và 一方だ (Xu hướng)
• Cả hai đều chỉ xu hướng tiến triển theo một chiều duy nhất không dừng lại.
• ～一方だ: Mang tính trung lập, dùng được cho CẢ sự thay đổi tốt (tăng lương, tiến bộ) lẫn xấu.
• ～ばかりだ: Mang sắc thái bi quan, phàn nàn, phần lớn chỉ dùng cho những xu hướng xấu đi, tồi tệ đi ngoài tầm kiểm soát (tăng giá, tệ hơn, già đi).

121. ～どころか

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + どころか
• Tính từ đuôi な / Danh từ + どころか (Bỏ だ)
*Vế sau thường đi kèm với các từ nhấn mạnh phủ định như さえ、すら、も～ない.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đừng nói là... mà ngay cả... / Không những không... mà trái lại còn...". Mẫu câu này diễn tả một sự thật khác xa hoặc trái ngược hoàn toàn so với dự đoán, kỳ vọng ban đầu. Nó đẩy mức độ của sự việc lên một cực đoan mới (thường là tồi tệ hơn rất nhiều, hoặc xuất sắc hơn rất nhiều so với tưởng tượng).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
忙いそがしくて、旅行りょこうに行いくどころか、休やすむことすらできない。	Tôi bận đến mức đừng nói là đi du lịch, ngay cả thời gian nghỉ ngơi còn không có. (Mức độ tệ hơn)
彼かれは謝あやまるどころか、逆ぎゃくに怒おこり出だした。	Anh ta không những không xin lỗi, mà trái lại còn nổi trận lôi đình. (Hoàn toàn trái ngược)

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～ばかりか và ～どころか
• ～ばかりか: Phép cộng dồn (A đã tệ rồi, B còn tệ hơn ➡️ Cả A và B đều xảy ra).
• ～どころか: Phép phủ định hoàn toàn vế trước (Người ta cứ tưởng là A, nhưng thực tế A KHÔNG HỀ XẢY RA, mà lại xảy ra B - một mức độ khác hẳn).

122. ～までもない / ～までもなく

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + までもない
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + までもなく、... (Nối câu)

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chưa tới mức phải... / Không cần thiết phải...". Diễn tả một sự việc đã quá đỗi rõ ràng, hiển nhiên đến mức không đáng để tốn công sức thực hiện một hành động nào đó (như đi xác nhận, giải thích, thảo luận). Thể hiện sự khẳng định chắc nịch của người nói về vấn đề.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
そのニュースは皆みな知しっているので、わざわざ説明せつめいするまでもない。	Tin tức đó mọi người đều biết cả rồi, nên không cần thiết phải cất công giải thích lại đâu.
言いうまでもなく、健康けんこうが一番いちばん大切たいせつだ。	Không cần phải nói (thì ai cũng biết), sức khỏe là điều quan trọng nhất.

Lưu ý / So sánh:
• Cấu trúc này thường đi kèm với nhóm động từ chỉ sự truyền đạt, kiểm tra, xác nhận: 言う、聞く、考える、調べる、行く.
• Cụm từ 言うまでもなく... (Chẳng cần phải nói thì...) là một quán dụng ngữ cực kỳ phổ biến trong các bài đọc hiểu, dùng để đưa ra một chân lý hoặc một sự thật hiển nhiên trước khi đi vào phân tích sâu hơn.

Chuyên đề XI. Chuyển biến – xu hướng – diễn tiến

1. Thay đổi trạng thái

123. ～ようになる (Nhìn từ góc độ Diễn tiến)

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển / Thể khả năng - V-る / V-れる) + ようになる
• Động từ (Thể phủ định) ➡️ V-なくなる

Ý nghĩa & Cách dùng: "Dần trở nên... / Bắt đầu...". Dù đã được phân tích ở Nhóm Định hướng (Bài 18, 42), nhưng khi xét trong hệ quy chiếu "Chuyển biến trạng thái", ～ようになる mang một sứ mệnh lớn hơn: Miêu tả sự thay đổi mang tính vĩ mô của xã hội, thời đại hoặc sự biến đổi khách quan thay vì chỉ là sự tiến bộ năng lực cá nhân.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
最近さいきん、キャッシュレスで支払しはらいをする人ひとが増ふえ、現金げんきんを持もち歩あるかなくなった。	Gần đây, số người thanh toán không tiền mặt tăng lên, người ta (xã hội) dần không còn mang theo tiền mặt nữa.
年齢ねんれいを重かさねて、親おやの気持きもちがわかるようになった。	Càng thêm tuổi, tôi càng (tự nhiên) thấu hiểu được nỗi lòng của cha mẹ.

Lưu ý / So sánh:
• Dấu hiệu nhận biết trong bài thi đọc hiểu (読解): Các tác giả thường dùng ～ようになった / ～なくなった ở đoạn cuối để tóm tắt sự chuyển mình của một thời kỳ, sự lên ngôi của một công nghệ mới, hoặc sự thoái trào của một thói quen cũ.

124. ～ことになる (Nhìn từ góc độ Hệ quả tất yếu)

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る / Thể phủ định - V-ない) + ことになる
*Thường đi kèm với thể giả định (～と / ～ば / ～たら) ở vế trước.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Sẽ dẫn đến kết cục là... / Thành ra là...". Khác với nghĩa "Được tổ chức phân công/quyết định" ở Bài 16, trong chuyên đề diễn tiến, ～ことになる đóng vai trò dự báo một hệ quả tất yếu, logic (thường là tiêu cực) sẽ giáng xuống nếu một tình huống cụ thể xảy ra.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
今いま頑張がんばらないと、将来しょうらい後悔こうかいすることになるよ。	Nếu bây giờ không cố gắng, thì trong tương lai kết cục sẽ là phải hối hận đấy.
この契約けいやくに違反いはんすれば、多額たがくの罰金ばっきんを払はらうことになる。	Nếu vi phạm hợp đồng này, (theo quy tắc khách quan) sẽ phải trả một khoản tiền phạt rất lớn.

Lưu ý / So sánh:
• Cấu trúc này thường được dùng để cảnh báo, răn đe (Warning). Nó tạo cảm giác "Đây không phải là do tôi ép bạn, mà đó là quy luật, là hệ quả tự nhiên mà bạn sẽ phải gánh chịu".

125. ～ていく

Cấu trúc:
• Động từ (Thể て - V-て) + いく
*Diễn tiến về mặt thời gian: V-て + いく. Diễn tiến về mặt không gian: Đi xa dần.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Sẽ tiếp tục... / Sẽ dần dần... (hướng tới tương lai)". Đây là cấu trúc không gian và thời gian cực kỳ lợi hại. Về mặt thời gian, nó diễn tả một hành động, sự biến đổi hoặc một trạng thái bắt đầu từ hiện tại và kéo dài liên tục, trôi chảy về phía tương lai.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
これからも、日本にほんの人口じんこうは減へっていくでしょう。	Từ nay về sau, dân số của Nhật Bản có lẽ sẽ còn tiếp tục giảm xuống (dần dần).
冬ふゆが近ちかづき、だんだん寒さむくなっていく。	Mùa đông đến gần, trời đang dần dần trở nên lạnh hơn (hướng về phía trước).

Lưu ý / So sánh:
• Góc nhìn thời gian: Điểm đứng (hiện tại) ➡️ Mũi tên hướng đi lên tương lai ➡️ Dùng ていく.
• Thường đi kèm với các từ chỉ tương lai hoặc sự biến đổi theo giai đoạn như: これからも (từ nay trở đi), 今後 (sau này), だんだん (dần dần).
• Về mặt không gian vật lý: Dùng để tả cái gì đó đang rời xa khỏi mắt người nói (Ví dụ: 鳥が飛んでいく - Chú chim đang bay đi xa dần).

126. ～てくる

Cấu trúc:
• Động từ (Thể て - V-て) + くる
*Diễn tiến thời gian: V-て + きた / くる. Trạng thái nảy sinh: Tự động từ + てくる.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đã dần dần... / Bắt đầu...". Mẫu câu này là cặp bài trùng với ～ていく. Về mặt thời gian, nó miêu tả một sự thay đổi bắt đầu từ trong quá khứ và kéo dài, tích lũy dần cho đến tận thời điểm hiện tại. Ngoài ra, nó còn dùng để diễn tả một trạng thái sinh lý, tâm lý, hoặc hiện tượng tự nhiên bắt đầu trào dâng, nảy sinh, xuất hiện từ bên trong (mắt thường có thể thấy được sự bắt đầu đó).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
これまで、日本にほんの人口じんこうは減へってきました。これからも減へっていくでしょう。	Từ trước đến nay, dân số Nhật Bản đã và đang giảm dần. Từ nay về sau có lẽ sẽ còn tiếp tục giảm. (Biến đổi thời gian)
悲かなしい映画えいがを見みていたら、涙なみだが出でてきた。	Đang xem bộ phim buồn, tự nhiên nước mắt trào ra (bắt đầu rơi). (Trạng thái nảy sinh)

Lưu ý / So sánh: Trục thời gian てくる vs ていく
• Quá khứ ➡️ Hiện tại: Dùng ～てきた (Đã dần dần...).
• Hiện tại ➡️ Tương lai: Dùng ～ていく (Sẽ tiếp tục dần dần...).
• Với nghĩa nảy sinh/xuất hiện, thường đi với các động từ tự phát: 降ってくる (trời bắt đầu mưa), 見えてくる (bắt đầu nhìn thấy), 怒りがわいてくる (cơn giận trào dâng).

Chuyên đề XI. Chuyển biến – xu hướng – diễn tiến

2. Xu hướng đang tiến triển

127. ～つつある

Cấu trúc:
• Động từ (Thể ます - bỏ ます) + つつある

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đang dần dần... / Đang trong quá trình...". Diễn tả một sự việc, một trạng thái đang từ từ biến đổi, chưa hoàn tất nhưng xu hướng thay đổi là rất rõ ràng. Đây là mẫu câu mang đậm tính văn viết (硬い表現), thường dùng trong báo cáo kinh tế, tin tức thời sự, luận văn để đánh giá một hiện tượng vĩ mô.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
不景気ふけいきは終おわり、経済けいざいは少すこしずつ回復かいふくしつつある。	Thời kỳ suy thoái đã qua, nền kinh tế đang dần dần hồi phục từng chút một.
日本にほんの伝統的でんとうてきな文化ぶんかが、若者わかものの間あいだで消きえつつあります。	Văn hóa truyền thống của Nhật Bản đang dần biến mất trong giới trẻ.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～ている và ～つつある
• ～ている: Diễn tả một trạng thái kéo dài chung chung (Có thể tĩnh hoặc động). Dùng được cho cả sinh hoạt cá nhân (Đang ăn cơm ➡️ 食べている).
• ～つつある: Bắt buộc phải đi với các động từ chỉ sự thay đổi theo chiều hướng (変化動詞) như: 増える、減る、良くなる、暖かくなる、広がる. Tuyệt đối không dùng cho hành động tĩnh hoặc hành động đời thường (Không nói: ご飯を食べつつある).

128. ～一方だ

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + 一方いっぽうだ / 一方いっぽうです
*Chỉ kết hợp với những động từ thể hiện sự biến đổi (変化).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cứ ngày càng... / Có xu hướng mãi...". Diễn tả một trạng thái, một tình huống cứ tiến triển theo một chiều hướng duy nhất mà không có dấu hiệu dừng lại hay đảo ngược. Dùng để nêu lên một thực trạng mang tính liên tục, trôi tuột về một phía.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
最近さいきん、野菜やさいの値段ねだんは上あがる一方いっぽうだ。	Dạo gần đây, giá rau củ cứ ngày càng tăng vọt (không có dấu hiệu giảm).
仕事しごとが忙いそがしくて、ストレスが溜たまる一方いっぽうです。	Công việc quá bận rộn nên căng thẳng cứ ngày một tích tụ thêm.

Lưu ý / So sánh:
• Mặc dù 一方だ mang tính trung lập (có thể dùng cho cả chiều hướng TỐT và XẤU), nhưng trong thực tế, nó xuất hiện 80% cùng với những từ mang sắc thái tiêu cực (悪化する, 減る, 高くなる, 忘れる) vì nó bao hàm sự bất lực trước một xu hướng không cản được.
• Khác với ～一方で (Mặt khác thì... - nối 2 vế ở giữa câu), ～一方だ luôn luôn đứng ở cuối câu để chốt lại một nhận định về xu hướng.

129. ～ばかりだ (Góc độ xu hướng)

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + ばかりだ / ばかりです
*Chỉ đi kèm với động từ chỉ sự thay đổi xấu đi.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cứ ngày càng... (theo chiều hướng xấu)". Tương tự như ～一方だ, mẫu câu này chỉ một xu hướng đang tiếp diễn không ngừng. Tuy nhiên, ～ばかりだ chứa đựng cảm xúc bi quan, phàn nàn và TUYỆT ĐỐI CHỈ DÙNG CHO CHIỀU HƯỚNG XẤU. Người nói cảm thấy bó tay, lo lắng trước thực trạng đang tuột dốc không phanh.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
手術しゅじゅつの後あとも、彼かれの体力たいりょくは落おちるばかりだ。	Ngay cả sau phẫu thuật, thể lực của anh ấy vẫn cứ ngày càng suy giảm.
いくら説明せつめいしても、状況じょうきょうは悪化あっかするばかりです。	Dù có giải thích bao nhiêu đi nữa thì tình hình vẫn cứ ngày càng tồi tệ đi.

Lưu ý / So sánh: Sự chênh lệch giữa 一方だ và ばかりだ
• Nếu bạn muốn nói: "Công ty làm ăn phát đạt, tiền lương ngày càng tăng" ➡️ Chỉ được dùng: 給料は上がる一方だ.
• TUYỆT ĐỐI KHÔNG DÙNG: 給料は上がるばかりだ (Vì việc tăng lương là tốt, không dùng từ có sắc thái bi quan để miêu tả xu hướng này).
• Khi xu hướng là xấu (ốm đau, già đi, tăng giá, tệ đi), cả hai có thể thay thế cho nhau hoàn toàn.

130. ～がちだ

Cấu trúc:
• Động từ (Thể ます - bỏ ます) + がちだ / がちです
• Danh từ + がちだ
*Bổ nghĩa cho danh từ phía sau: ～がちなN / ～がちのN.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Hay... / Thường xuyên... / Rất dễ xảy ra...". Dùng để nói về một thói quen, một khuynh hướng thường xuyên xảy ra, lặp đi lặp lại nhiều lần. Đặc điểm cốt lõi của mẫu câu này là nó luôn ám chỉ những sự việc tiêu cực, không mong muốn, những khiếm khuyết trong tính cách hoặc hành vi.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
彼かれは最近さいきん、体調たいちょうを崩くずして会社かいしゃを休やすみがちだ。	Dạo gần đây sức khỏe cậu ấy không tốt nên thường hay nghỉ làm.
冬ふゆは曇くもりがちの天気てんきが多おおく、気分きぶんも暗くらくなる。	Mùa đông thì thời tiết rất hay âm u (nhiều mây), nên tâm trạng cũng dễ trở nên u ám theo.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～がちだ và ～気味だ (Bài 131)
• ～がちだ (Tần suất): Nhấn mạnh việc hành động/trạng thái đó xảy ra RẤT NHIỀU LẦN (như một thói quen xấu: hay đi muộn, hay quên, hay ốm).
• ～気味（ぎみ）だ (Cảm giác): Chỉ cảm giác, triệu chứng nhất thời ở hiện tại, chưa nghiêm trọng nhưng "có vẻ hơi hơi" (hơi sốt, hơi tăng cân). Không liên quan đến việc lặp đi lặp lại nhiều lần.

131. ～気味だ

Cấu trúc:
• Động từ (Thể ます - bỏ ます) + 気味ぎみだ / 気味ぎみです
• Danh từ + 気味ぎみだ
*Bổ nghĩa cho danh từ: ～気味のN.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Có vẻ hơi... / Có triệu chứng...". Diễn tả một cảm giác, một trạng thái sinh lý hoặc tâm lý đang nhen nhóm, đang có khuynh hướng xảy ra ở hiện tại. Mức độ của nó chưa quá nghiêm trọng nhưng bản thân người nói/người quan sát có thể cảm nhận được sự bất thường. Hầu như luôn dùng cho những trạng thái tiêu cực.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
最近さいきん、仕事しごとが忙いそがしくて疲つかれ気味ぎみです。	Dạo gần đây công việc bận rộn quá nên tôi cảm thấy hơi mệt mỏi trong người.
彼かれは風邪かぜ気味ぎみなので、今日きょうは早はやく帰かえらせたほうがいい。	Anh ấy có triệu chứng hơi cảm, nên hôm nay cho anh ấy về sớm thì tốt hơn.

Lưu ý / So sánh: Sự khác biệt bản chất giữa ～がちだ và ～気味だ
• ～がちだ (Tần suất): Hay đi muộn (遅れがち), hay quên (忘れがち). Nó nhấn mạnh một hành động được lặp đi lặp lại nhiều lần thành thói quen (có thể đếm được số lần).
• ～気味だ (Cảm giác/Trạng thái): Hơi mập lên (太り気味), hơi thiếu ngủ (寝不足気味), hơi căng thẳng (緊張気味). Nó miêu tả cảm giác nhất thời của cơ thể/tâm trí ngay tại thời điểm hiện tại, không phải là đếm số lần.

Chuyên đề XI. Chuyển biến – xu hướng – diễn tiến

3. Trạng thái tự nhiên / cấu tạo / quy định

132. ～ようになっている

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + ようになっている
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + ようになっている

Ý nghĩa & Cách dùng: "Được thiết kế để... / Được cấu tạo sao cho...". Mẫu câu này dùng để giải thích cơ chế hoạt động, tính năng tự động của máy móc, thiết bị hoặc hệ thống. Nó chỉ ra rằng nếu có một tác động A (hoặc tự nhiên), thì hệ thống sẽ tự động thực hiện chức năng B mà không cần con người phải nhúng tay vào.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
このドアは、人ひとが近ちかづくと自動的じどうてきに開あくようになっています。	Cánh cửa này được thiết kế sao cho cứ có người tiến lại gần là nó sẽ tự động mở.
このストーブは、倒たおれると火ひが消きえるようになっている。	Cái lò sưởi này được chế tạo để tự động tắt lửa nếu bị đổ.

Lưu ý / So sánh:
• Chủ ngữ của ～ようになっている thường là đồ vật, máy móc, ứng dụng phần mềm (エアコン, ドア, アプリ).
• Khác với ～ようになる (chỉ sự biến đổi năng lực của con người theo thời gian: Đã có thể bơi được), ～ようになっている là một trạng thái đã được cài đặt sẵn từ lúc sản xuất, chỉ chực chờ điều kiện kích hoạt là sẽ tự chạy.

133. ～ことになっている

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + ことになっている
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + ことになっている

Ý nghĩa & Cách dùng: "Theo quy định thì... / Đã có luật là...". Nếu ～ようになっている dùng cho máy móc, thì ～ことになっている dùng cho con người và xã hội. Nó diễn tả một nội quy, luật lệ, tập quán hoặc một kế hoạch đã được thiết lập sẵn bởi tổ chức, tập thể mà mọi cá nhân phải tuân theo (không phụ thuộc vào ý chí cá nhân).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
この会社かいしゃでは、朝あさ９時じから朝礼ちょうれいをすることになっています。	Ở công ty này, theo quy định thì mọi người sẽ họp giao ban buổi sáng vào lúc 9 giờ.
法律ほうりつで、20歳さい未満みまんはお酒さけを飲のんではいけないことになっている。	Luật pháp đã quy định người dưới 20 tuổi không được phép uống rượu.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt trục Ý chí vs Quy định
• ～ことにしている (Luật cá nhân): TÔI tự quyết định và duy trì (Tôi có nguyên tắc là uống trà mỗi sáng).
• ～ことになっている (Luật tập thể): TỔ CHỨC/XÃ HỘI quyết định và ép buộc tôi phải theo (Quy định là phải mặc đồng phục).
• ～ことになる (Kết quả vừa được chốt): Sự việc vừa mới được quyết định xong (Từ tháng sau tôi bị chuyển công tác). ～ことになっている là quy định đó đã tồn tại từ lâu và vẫn đang có hiệu lực.

Chuyên đề XII. Phán đoán – suy luận – khả năng

1. Suy luận chắc chắn / gần chắc

134. ～に違いない

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + に違ちがいない
• Tính từ đuôi な / Danh từ + に違ちがいない (Bỏ だ)
*Trong đàm thoại thân mật có thể dùng dạng rút gọn: ～に違いない ➡️ ～に違いないさ. Lịch sự: ～に違いありません.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chắc chắn là... / Không thể sai được...". Đây là biểu hiện phán đoán mang tính chủ quan cực kỳ mạnh mẽ (độ tự tin lên tới 90-95%) của người nói. Dựa trên trực giác, kinh nghiệm hoặc một vài dấu hiệu, người nói quả quyết rằng sự việc đó không thể nào khác được.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
こんなに美味おいしいのだから、高たかいレストランの料理りょうりに違ちがいない。	Ngon đến nhường này thì chắc chắn phải là đồ ăn của nhà hàng đắt tiền rồi (không trật đi đâu được).
彼かれの態度たいどがおかしい。きっと嘘うそを吐ついているに違ちがいない。	Thái độ của cậu ta lạ lắm. Nhất định là đang nói dối chắc luôn.

Lưu ý / So sánh:
• 違いない vốn có nghĩa đen là "Không có sai sót / Không có sự khác biệt". Do đó nó tạo ra sức nặng về sự quả quyết.
• Rất hay đi kèm với phó từ きっと (nhất định / chắc chắn) ở đầu câu để tăng độ cộng hưởng.
• Tính chủ quan: Phán đoán này xuất phát từ linh cảm và suy luận cá nhân, chưa chắc đã có bằng chứng vật lý rõ ràng.

135. ～はずだ

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + はずだ / はずです
• Tính từ đuôi な + な + はずだ
• Danh từ + の + はずだ

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chắc chắn là... / Theo lẽ thường thì phải...". Giống như に違いない, đây cũng là cấu trúc phán đoán độ chắc chắn cực cao (95%). Tuy nhiên, ～はずだ dựa trên những cơ sở logic, dữ kiện khách quan, lịch trình hoặc tính toán khoa học. Người nói tin rằng vì có lý do A rõ ràng, nên kết quả B bắt buộc phải xảy ra theo lẽ tự nhiên.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
昨日きのう発送はっそうしたから、今日きょうには荷物にもつが届とどくはずだ。	Vì đã gửi hàng đi từ hôm qua rồi, nên (theo logic vận chuyển) trong hôm nay hàng chắc chắn sẽ đến.
真面目まじめな彼かれのことだから、約束やくそくの時間じかんには来くるはずです。	Một người nghiêm túc như anh ấy thì (với tính cách đó) chắc chắn sẽ đến đúng giờ hẹn.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt に違いない và はずだ
• ～に違いない (Trực giác cá nhân): "Nhìn mặt nó đổ mồ hôi kìa, chắc chắn nó đang nói dối" (Tự suy diễn).
• ～はずだ (Logic khách quan): "Tàu đã chạy lúc 7h, mất 1 tiếng di chuyển, nên 8h chắc chắn sẽ tới nơi" (Có dữ kiện tính toán rõ ràng).
• Ngoại lệ: ～はずだ còn có một nghĩa thứ 2 là "Hèn chi / Thảo nào", hoàn toàn giống với ～わけだ khi người nói hiểu ra nguyên nhân của một sự việc. (Ví dụ: 10年も日本に住んでいるのか。日本語が上手なはずだ。 - Sống ở Nhật 10 năm rồi cơ á. Hèn chi mà giỏi tiếng Nhật).

136. ～はずがない

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + はずがない / はずがありません
• Tính từ đuôi な + な + はずがない
• Danh từ + の + はずがない

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chắc chắn không... / Làm gì có chuyện...". Đây là hình thức phủ định mạnh mẽ của ～はずだ. Dựa trên cơ sở logic, kinh nghiệm hoặc dữ kiện khách quan, người nói phủ quyết hoàn toàn (100%) khả năng xảy ra của một sự việc.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
あんなに元気げんきなのだから、彼かれが病気びょうきのはずがない。	Anh ấy trông khỏe mạnh nhường kia thì làm gì có chuyện đang bị ốm được.
こんなに安やすいのだから、本物ほんもののはずがありません。	Rẻ đến mức này thì chắc chắn không thể nào là hàng thật được đâu.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～はずがない và ～わけがない
• Về mặt ngữ nghĩa cốt lõi, cả hai hoàn toàn có thể thay thế cho nhau trong 90% trường hợp.
• Tuy nhiên, はずがない thiên về sự tính toán, logic toán học, thời gian biểu (Ví dụ: Chạy 1 tiếng mới tới thì làm gì có chuyện 10 phút đã tới ➡️ 着くはずがない).
• わけがない thiên về đạo lý, bản chất sự việc hoặc cảm xúc cá nhân (Ví dụ: Thằng đó hiền thế làm gì có chuyện đi ăn cắp ➡️ 盗むわけがない).

137. ～に決まっている

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + に決きまっている / に決きまっています
*Đối với Tính từ な và Danh từ, BỎ だ.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Hiển nhiên là... / Chắc chắn là...". Mẫu câu này biểu đạt sự quả quyết tuyệt đối của người nói mang đậm tính chủ quan và cảm tính. Thường dùng trong văn nói (khẩu ngữ) để khẳng định rằng một kết quả nào đó là lẽ đương nhiên, không cần phải suy nghĩ hay bàn cãi thêm.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
あんなに毎日まいにち練習れんしゅうしたんだから、彼かれが勝かつに決きまっている。	Ngày nào cũng nỗ lực luyện tập đến thế cơ mà, hiển nhiên là cậu ấy sẽ chiến thắng rồi.
甘あまいものをそんなにたくさん食たべたら、太ふとるに決きまっているよ。	Ăn nhiều đồ ngọt như thế thì chắc chắn là béo lên rồi.

Lưu ý / So sánh: Trục phán đoán khẳng định
• ～はずだ: Dựa trên dữ kiện, logic khách quan (rất lý trí).
• ～に違いない: Dựa trên trực giác, suy luận cá nhân nhưng có cơ sở (nghiêm túc, dùng được văn viết).
• ～に決まっている: Dựa trên cảm tính, "nhìn là biết", "lẽ đời là thế" (suồng sã, dùng nhiều trong sinh hoạt hàng ngày).

Chuyên đề XII. Phán đoán – suy luận – khả năng

2. Có khả năng / không loại trừ

138. ～かもしれない / ～かもしれません

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + かもしれない / かもしれません
*Đối với Tính từ な và Danh từ, BỎ だ.
*Trong đàm thoại thân mật thường rút gọn thành かも / かもしれん.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Có lẽ là... / Có khả năng là...". Dùng để đưa ra một phán đoán có mức độ chắc chắn rất thấp (chỉ khoảng 30% - 50%). Mặc dù xác suất xảy ra không cao, nhưng người nói không thể loại trừ hoàn toàn khả năng đó.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
午後ごごから雨あめが降ふるかもしれないから、傘かさを持もって行いこう。	Vì có khả năng chiều nay trời sẽ mưa nên tôi sẽ mang theo ô.
約束やくそくの時間じかんを過すぎている。彼女かのじょはもう来こないかもしれない。	Đã quá giờ hẹn rồi. Có lẽ cô ấy sẽ không đến nữa.

Lưu ý / So sánh:
• Cần phân biệt rõ về độ chắc chắn với ～だろう / ～でしょう (Khoảng 70-80%). Khi dùng ～だろう, người nói nghiêng hẳn về kết quả đó. Khi dùng ～かもしれない, người nói ngầm ám chỉ "khả năng xảy ra hay không xảy ra là ngang ngửa nhau, hên xui".
• Rất hay đi kèm với phó từ もしかすると / もしかしたら (Biết đâu chừng / Không chừng là...) để tăng thêm độ mơ hồ.

139. ～おそれがある

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển / Thể ない) + おそれがある
• Danh từ + の + おそれがある

Ý nghĩa & Cách dùng: "E rằng... / Có nguy cơ...". Đây là mẫu câu mang tính chất cảnh báo, dự báo về một khả năng tồi tệ, thảm họa, thiệt hại có thể xảy ra trong tương lai. Hoàn toàn thuộc về văn viết (硬い表現), thường xuyên xuất hiện trên bản tin dự báo thời tiết, báo chí hoặc các thông báo khẩn cấp.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
この地震じしんによる津波つなみのおそれがあります。すぐに避難ひなんしてください。	Có nguy cơ xảy ra sóng thần do trận động đất này. Xin hãy lập tức sơ tán.
このまま放置ほうちすると、病気びょうきが悪化あっかするおそれがある。	Nếu cứ bỏ mặc tình trạng này, e rằng bệnh tình sẽ diễn biến xấu đi.

Lưu ý / So sánh: Quy tắc cấm kỵ
• KHÔNG dùng ～おそれがある cho những việc tồi tệ cá nhân, nhỏ nhặt trong đời sống hàng ngày (Ví dụ sai: 明日、テストに落ちるおそれがある ➡️ Sửa thành 落ちるかもしれない).
• Nó chỉ được dành riêng cho những vấn đề mang tính vĩ mô, ảnh hưởng đến tổ chức, xã hội, tính mạng hoặc thiệt hại diện rộng.

140. ～かねない

Cấu trúc:
• Động từ (Thể ます - bỏ ます) + かねない

Ý nghĩa & Cách dùng: "Rất có thể sẽ... / Có nguy cơ dẫn đến...". Giống với おそれがある, mẫu câu này dùng để cảnh báo về một kết quả xấu. Tuy nhiên, ～かねない tập trung vào suy luận nhân quả: Nó nhấn mạnh rằng "Nếu tiếp tục giữ nguyên tình trạng A (làm việc quá sức, lái xe khi say, v.v.), thì khả năng cao sẽ gặt lấy hậu quả B".

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
疲つかれたまま運転うんてんすると、大おおきな事故じこを起おこしかねない。	Nếu cứ lái xe trong tình trạng mệt mỏi, rất có thể sẽ gây ra một tai nạn lớn.
この秘密ひみつが外そとに漏もれたら、会社かいしゃが倒産とうさんしかねない。	Bí mật này mà lọt ra ngoài, công ty có nguy cơ bị phá sản mất.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt かねない và おそれがある
• ～おそれがある: Khách quan, chỉ thông báo "Có đám mây đen ➡️ Có nguy cơ mưa bão" (Thường dùng trong văn bản chính thống, tin tức).
• ～かねない: Mang tính chủ quan, dựa trên hành vi cụ thể "Lái xe ẩu ➡️ Gây tai nạn". Rất hay đi kèm với thể giả định (～たら / ～と) ở vế trước để chỉ ra nguyên nhân trực tiếp dẫn tới thảm họa.

141. ～ないとも限らない

Cấu trúc:
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + とも限かぎらない
• Tính từ đuôi い (Bỏ い ➡️ くない) + とも限かぎらない
• Tính từ đuôi な / Danh từ + ではない + とも限かぎらない

Ý nghĩa & Cách dùng: "Không hẳn là không... / Không loại trừ khả năng là...". Đây là cấu trúc phủ định kép dùng để diễn tả một sự việc tuy xác suất xảy ra cực kỳ thấp, nhưng vẫn tồn tại khả năng rủi ro. Thường được sử dụng để đưa ra lời nhắc nhở, cảnh báo mọi người không nên chủ quan, lơ là.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
しっかり準備じゅんびしないと、失敗しっぱいしないとも限かぎらない。	Nếu không chuẩn bị kỹ lưỡng, không loại trừ khả năng chúng ta sẽ thất bại đâu.
この病気びょうきは、再発さいはつしないとも限かぎらないので、注意ちゅういが必要ひつようだ。	Căn bệnh này không hẳn là không tái phát, nên vẫn cần phải chú ý cẩn thận.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～かもしれない và ～ないとも限らない
• ～かもしれない (Có thể sẽ xảy ra): Đơn thuần là một dự đoán 50/50, mang tính trung lập.
• ～ないとも限らない (Chưa biết chừng sẽ xảy ra): Nhấn mạnh sự cảnh giác, phòng hờ trước một tình huống xấu mà người ta thường chủ quan nghĩ rằng nó không thể xảy ra (Ví dụ: Đi đường quen nhưng vẫn nhắc nhở "Không loại trừ khả năng kẹt xe đâu, đi sớm đi").

142. ～とは限らない

Cấu trúc:
• V / A (Thể thông thường) + とは限かぎらない
• Tính từ đuôi な / Danh từ + （だ） + とは限かぎらない

Ý nghĩa & Cách dùng: "Không hẳn là... / Chưa chắc đã...". Dùng để phủ định một phần (部分否定) đối với những định kiến, quan niệm, quy luật chung mà mọi người thường mặc định là đúng 100%. Người nói đưa ra một ngoại lệ để khẳng định rằng "không phải lúc nào cũng như vậy".

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
値段ねだんが高たかいものが、必かならずしも品質ひんしつが良よいとは限かぎらない。	Những món đồ giá cao chưa chắc chất lượng đã tốt.
日本人にほんじんだからといって、漢字かんじを全部ぜんぶ知しっているとは限かぎらない。	Chỉ vì là người Nhật thì không hẳn là sẽ biết tất cả các Hán tự.

Lưu ý / So sánh: Dấu hiệu nhận biết trong JLPT
• Mẫu câu này hầu như luôn đi kèm thành cụm cố định với các phó từ: 必ずしも～とは限らない (Chưa chắc đã...), いつも～とは限らない (Không phải lúc nào cũng...), hoặc だからといって～とは限らない (Nói thế chứ không hẳn là...).

Chuyên đề XII. Phán đoán – suy luận – khả năng

3. Suy luận dựa trên biểu hiện

143. ～ようだ (Phán đoán)

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + ようだ / ようです
• Tính từ đuôi な + な + ようだ
• Danh từ + の + ようだ

Ý nghĩa & Cách dùng: "Có vẻ như / Hình như là...". Mẫu câu này được dùng để đưa ra một phán đoán khách quan dựa trên những manh mối, dấu vết mà người nói tự mình quan sát, nghe thấy hoặc cảm nhận được. Nó thể hiện một quá trình suy luận logic trong não bộ chứ không chỉ đơn thuần là nhìn bề ngoài.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
電気でんきが消きえているから、彼かれはもう寝ねたようだ。	Đèn tắt rồi, nên có vẻ như anh ấy đã ngủ. (Manh mối: Đèn tắt ➡️ Suy luận: Đã ngủ)
道みちが濡ぬれている。夜中よなかに雨あめが降ふったようだ。	Đường đang ướt. Hình như nửa đêm trời đã mưa. (Manh mối: Đường ướt ➡️ Suy luận: Đã mưa)

Lưu ý / So sánh: Phân biệt そうだ (Sơ cấp) và ようだ
• ～そうだ (Trông có vẻ): Phán đoán trực quan ngay lập tức bằng mắt. (Ví dụ: Nhìn thấy mây đen ➡️ 雨が降りそうだ - Trông có vẻ sắp mưa).
• ～ようだ (Suy luận có bằng chứng): Phải qua quá trình phân tích tình huống. (Ví dụ: Thấy người ta che ô ướt sũng bước vào ➡️ 雨が降っているようだ - Hình như ngoài kia đang mưa).

144. ～みたいだ (Phán đoán)

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + みたいだ / みたいです
• Tính từ đuôi な / Danh từ + みたいだ (TUYỆT ĐỐI không có だ / な / の)

Ý nghĩa & Cách dùng: "Hình như / Có vẻ là...". Tương tự như chức năng so sánh ví von (Bài 79), ～みたいだ ở đây là phiên bản khẩu ngữ (話し言葉) của ～ようだ trong việc đưa ra suy luận phán đoán. Cả hai hoàn toàn giống nhau về mặt bản chất ngữ nghĩa, chỉ khác nhau ở độ trang trọng và quy tắc kết nối với Danh từ/Tính từ Na.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
誰だれもいないね。今日きょうはレストランはお休やすみみたいだ。	Chả thấy có ai nhỉ. Hôm nay nhà hàng có vẻ nghỉ rồi.
あの二人ふたり、最近さいきんよく喧嘩けんかしているみたいだね。	Hai người đó, dạo này hình như hay cãi nhau lắm nhỉ.

Lưu ý / So sánh: Nhắc lại quy tắc kết nối
• ようだ: Bắt buộc có trợ từ nối (休みのようだ, 元気なようだ).
• みたいだ: Ghép trực tiếp thẳng tuột (休みみたいだ, 元気みたいだ). Lỗi sai kinh điển của người học là thêm "の" vào trước "みたい", điều này là hoàn toàn sai ngữ pháp.

145. ～らしい

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + らしい
• Tính từ đuôi な / Danh từ + らしい (Bỏ だ)

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nghe nói là / Có vẻ như...". Mẫu câu này cũng dùng để phán đoán, nhưng nguồn gốc của phán đoán lại dựa vào thông tin, tin đồn, lời kể của người khác (Truyền đạt - 伝聞) thay vì tự bản thân quan sát rồi suy luận (như ようだ). Tính khách quan của らしい rất cao vì người nói chỉ thuật lại những gì mình "hóng" được.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
噂うわさによると、あの二人ふたりは来月らいげつ結婚けっこんするらしいですよ。	Theo tin đồn thì nghe nói hai người đó tháng sau sẽ kết hôn đấy.
彼かれの話はなでは、今年ことしの試験しけんはかなり難むずかしいらしい。	Theo lời cậu ấy kể, kỳ thi năm nay nghe nói có vẻ khá khó.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt hai loại らしい
• らしい (Truyền đạt / Phán đoán - Bài này): "Nghe nói là...". Có thể đi với Động từ, Tính từ (Ví dụ: 雨が降るらしい - Nghe nói trời sẽ mưa).
• らしい (Đậm chất / Tiêu biểu - Sẽ học ở N3): Bổ nghĩa danh từ: N + らしい mang nghĩa "đúng chuẩn/đậm chất N" (Ví dụ: 男らしい - Ra dáng đàn ông; 春らしい天気 - Thời tiết đậm chất mùa xuân).

Chuyên đề XIII. Giải thích – diễn giải – quy chiếu

Giải thích – diễn giải – quy chiếu

146. ～という

Cấu trúc:
• Danh từ 1 + という + Danh từ 2
• Mệnh đề (Thể thông thường) + という + Danh từ

Ý nghĩa & Cách dùng: "Có tên là... / Cái gọi là... / Rằng...". Mẫu câu này là công cụ nền tảng để định nghĩa, gọi tên hoặc giải thích nội dung chi tiết cho một danh từ đứng phía sau. Danh từ đứng sau thường là các danh từ trừu tượng như: 話 (câu chuyện), ニュース (tin tức), 意味 (ý nghĩa), 事実 (sự thật), 噂 (tin đồn).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
さっき、田中たなかさんという人ひとから電話でんわがありましたよ。（呼よび名な）	Vừa nãy có điện thoại từ một người có tên là Tanaka đấy. (Gọi tên)
来月らいげつ、消費税しょうひぜいが上あがるというニュースを聞ききました。（内容ないようの説明せつめい）	Tôi đã nghe bản tin nói rằng tháng sau thuế tiêu dùng sẽ tăng. (Giải thích nội dung)

Lưu ý / So sánh: Sự liên kết mệnh đề với Danh từ
• Trong tiếng Nhật, bạn KHÔNG THỂ nối trực tiếp một câu nói hoàn chỉnh vào một danh từ (Ví dụ sai: 消費税が上がるニュース). BẮT BUỘC phải dùng という làm cầu nối để biến câu nói đó thành nội dung giải thích cho danh từ (Tin tức CÓ NỘI DUNG LÀ...).
• Khi giới thiệu một người/vật mà người nghe chưa biết, ta dùng: AというB (Cái B có tên là A).

147. ～っていう

Cấu trúc:
• Danh từ 1 + っていう + Danh từ 2
• Mệnh đề (Thể thông thường) + っていう + Danh từ
*Đôi khi đứng cuối câu hoặc đứng một mình làm chủ ngữ: ～っていうのは / ～って.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cái gọi là... / Rằng...". Về mặt ngữ pháp và ý nghĩa, ～っていう hoàn toàn giống hệt 100% với ～という. Tuy nhiên, đây là hình thức khẩu ngữ (話し言葉) cực kỳ suồng sã, chuyên dùng trong giao tiếp sinh hoạt hàng ngày giữa bạn bè, người thân.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
山田やまだっていう人ひと、知しってる？	Cậu có biết cái người nào tên là Yamada không?
彼かれが会社かいしゃを辞やめるっていう噂うわさ、本当ほんとうなの？	Cái tin đồn nói rằng anh ta sắp nghỉ việc ấy, là thật hả?

Lưu ý / So sánh: Ranh giới văn phong (Register)
• Tuyệt đối cấm kỵ: Không bao giờ được dùng っていう hay って trong các bài luận văn, báo cáo công việc, email gửi khách hàng, hay khi phát biểu chính thức. Bắt buộc phải chuyển hết về という.
• Cụm từ mở đầu câu chuyện rất hay dùng: ～っていうのは (Cái chuyện mà... ấy / Cái thứ gọi là... ấy). Ví dụ: 愛っていうのは難しいね (Cái thứ gọi là tình yêu ấy, thật khó hiểu nhỉ).

148. ～ということだ (Diễn giải)

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + ということだ

Ý nghĩa & Cách dùng: "Có nghĩa là... / Tức là...". Ở Bài 23, chúng ta đã học mẫu này với nghĩa "Nghe nói là" (Truyền đạt). Ở chuyên đề Diễn giải này, ～ということだ được dùng để định nghĩa một cụm từ, giải thích ý nghĩa của một biển báo, quy định, hoặc tóm tắt lại đại ý của một vấn đề một cách trực diện.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
「禁煙きんえん」は、ここでタバコを吸すってはいけないということだ。	"Cấm hút thuốc" có nghĩa là không được phép hút thuốc ở đây. (Giải thích ý nghĩa)
ご意見いけんがないということは、皆みなさん賛成さんせいということですね。	Việc không ai có ý kiến gì, tức là mọi người đều tán thành đúng không. (Tóm tắt lại tình huống)

Lưu ý / So sánh:
• Khi dùng để giải thích từ vựng, cấu trúc kinh điển là: A というのは、B ということだ (Cái gọi là A, có nghĩa là B).
• ということだ là một sự chốt lại khách quan, không chứa đựng cảm xúc tính toán của người nói (khác với というわけだ).

149. ～ということです

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + ということです

Ý nghĩa & Cách dùng: Đây đơn thuần là thể lịch sự (丁寧語) của ということだ. Trong bối cảnh N3 (đặc biệt là tiếng Nhật thương mại - Business Japanese), mẫu câu này cực kỳ quan trọng dùng để xác nhận lại thông tin với cấp trên, đối tác nhằm đảm bảo không có sự hiểu lầm, hoặc dùng để truyền đạt lại lời nhắn (nghe nói) một cách chuyên nghiệp.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
つまり、来月らいげつの会議かいぎは中止ちゅうしになったということですね。	Tức là, cuộc họp tháng sau đã bị hủy đúng không ạ. (Xác nhận lại ý của sếp/đối tác)
部長ぶちょうからのメールによると、明日あしたは直行ちょっこうするということです。	Theo email của trưởng phòng, (nghe nói) ngày mai anh ấy sẽ đi thẳng đến chỗ khách hàng. (Truyền đạt lịch sự)

Lưu ý / So sánh: Kỹ năng Xác nhận (Paraphrasing)
• Trong giao tiếp công sở, khi khách hàng nói một câu dài, bạn sẽ dùng cụm つまり、～ということですね (Nói tóm lại là, ý của quý khách là... đúng không ạ) để tóm gọn lại vấn đề. Đây là biểu hiện của một người làm việc chuyên nghiệp.
• Truyền đạt lời nhắn của sếp: Có thể dùng biến thể ～とのことです để tăng thêm độ trang trọng.

150. ～というわけだ (Quy chiếu Logic)

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + というわけだ / というわけです
*Thường đi kèm với: だから / つまり / 要するに.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Bởi vậy nên... / Thành ra là... / Tóm lại là...". Dùng để đưa ra một kết luận mang tính logic, tính toán hiển nhiên dựa trên những nguyên nhân hoặc sự thật đã được trình bày ở vế trước. Người nói như đang "làm toán" và chốt lại kết quả một cách đầy tự tin.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
彼かれは私わたしの父ちちの弟おとうとだ。つまり、私わたしのおじというわけだ。	Ông ấy là em trai của bố tôi. Tức là, tính ra ông ấy là chú của tôi. (Suy luận gia phả)
5パーセントの割引わりびきだから、950円えんで買かえるというわけです。	Được giảm giá 5%, thành ra là (tính ra) có thể mua với giá 950 yên. (Logic toán học)

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ということだ và というわけだ
• Cả hai đều dịch là "Tức là".
• ～ということだ: Dùng để định nghĩa ý nghĩa của TỪ VỰNG hoặc truyền đạt lại thông tin (A = B).
• ～というわけだ: Dùng để tóm tắt KẾT QUẢ của một chuỗi nguyên nhân, tính toán hoặc sự kiện (Vì có A nên dẫn tới kết luận B). Nó chú trọng vào quá trình phân tích logic của não bộ.

151. ～わけだ

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + わけだ / わけです
• Tính từ đuôi な + な / である + わけだ
• Danh từ + の / である + わけだ

Ý nghĩa & Cách dùng: "Hèn chi / Thảo nào / Thành ra là...". Mẫu câu này có hai cách dùng chính đều liên quan đến quá trình nhận thức logic của não bộ:
1. Sự thấu hiểu (Hèn chi): Người nói vừa mới biết được một nguyên nhân, từ đó vỡ lẽ ra và đồng tình với kết quả hiện tại.
2. Hệ quả tất yếu (Tức là/Thành ra là): Giống với というわけだ, người nói trình bày một sự thật và chốt lại kết luận tự nhiên được sinh ra từ sự thật đó.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
ジョンさんのお母かあさんは日本人にほんじんですか。どうりで日本語にほんごが上手じょうずなわけだ。（納得なっとく）	Mẹ của John là người Nhật hả. Hèn chi (thảo nào) mà cậu ấy giỏi tiếng Nhật đến vậy. (Hiểu ra vấn đề)
毎日まいにち1時間じかん歩あるいているから、1ヶ月げつで30時間じかん歩あるくわけです。（論理ろんりの帰結きけつ）	Mỗi ngày đi bộ 1 tiếng, tức là (thành ra) 1 tháng sẽ đi bộ 30 tiếng. (Kết luận logic)

Lưu ý / So sánh:
• Khi mang ý nghĩa "Thảo nào/Hèn chi", mẫu câu này cực kỳ hay đi kèm với phó từ どうりで / なるほど ở đầu câu.
• Nó nhấn mạnh vào sự thuyết phục, đồng tình (Make sense) của người nói trước một sự việc, khác với はずだ (Chắc chắn là) mang tính dự đoán tương lai hoặc trạng thái chưa biết rõ.

152. ～わけではない / ～わけでもない

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + わけではない / わけでもない
• Tính từ đuôi な + な / である + わけではない
• Danh từ + の / な / である + わけではない

Ý nghĩa & Cách dùng: "Không hẳn là... / Không có nghĩa là...". Đây là mẫu câu phủ định một phần (部分否定). Người nói dùng nó để phủ nhận nhẹ nhàng một suy luận, một định kiến hoặc một ấn tượng bề ngoài mà người khác có thể đang gán cho mình hoặc cho sự việc. Nó không phủ định 100%, mà ngầm ý "vẫn có phần đúng nhưng bản chất không hoàn toàn là như vậy".

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
肉にくが嫌きらいなわけではないが、あまり食たべない。	Không hẳn là tôi ghét thịt đâu, chỉ là tôi ít ăn thôi.
彼かれは怒おこっているわけではない。ただ疲つかれているだけだ。	Không phải là anh ấy đang tức giận đâu. Chỉ là đang mệt thôi.

Lưu ý / So sánh:
• わけではない thường đi kèm với các từ chỉ mức độ tuyệt đối để tạo ra sự phủ định một phần: いつも～わけではない (Không phải lúc nào cũng...), 完全に～わけではない (Không hoàn toàn là...).
• Việc dùng でもない thay cho ではない sẽ làm câu nói mềm mỏng, ngập ngừng và bớt tính khẳng định hơn nữa.

153. ～というわけではない

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + というわけではない / というわけではありません
*Vì có "という" làm cầu nối nên Danh từ và Tính từ な thường đi với だ (だというわけではない).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Không có nghĩa là... / Không hẳn là...". Về mặt ngữ nghĩa, cấu trúc này hoàn toàn giống với ～わけではない ở Bài 152. Sự khác biệt nằm ở chỗ ～というわけではない mang tính khách quan hơn, dùng để bác bỏ một "mệnh đề", một "kết luận" mà lẽ thường người ta hay suy diễn ra từ hoàn cảnh.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
お金かねがあれば必かならずしも幸しあわせだというわけではない。	Không hẳn là cứ có tiền thì chắc chắn sẽ hạnh phúc đâu.
行いきたくないというわけではありませんが、今日きょうは時間じかんがないんです。	Không phải là tôi không muốn đi đâu, nhưng hôm nay tôi không có thời gian.

Lưu ý / So sánh: Trục Phủ định Định kiến
• Rất hay đi với だからといって (Nói thế chứ...): 日本人だからといって、漢字が全部書けるというわけではない (Nói là người Nhật đấy chứ không hẳn là chữ Kanji nào cũng viết được đâu).
• Mẫu câu này kết hợp hoàn hảo với ～とは限らない (Bài 142) để trở thành vũ khí sắc bén phản biện lại các định kiến trong phần thi Đọc hiểu và Viết luận.

154. ～わけにはいかない

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + わけにはいかない (Tuyệt đối không thể làm)
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + わけにはいかない (Buộc phải làm)

Ý nghĩa & Cách dùng: Mẫu câu này KHÔNG nói về năng lực (tôi không biết bơi). Nó nói về Sự ràng buộc của Đạo lý, Lương tâm, Trách nhiệm xã hội hoặc Tình cảm.
1. V-るわけにはいかない: Rất muốn làm, nhưng vì trách nhiệm, lương tâm cắn rứt, quy định xã hội nên "Không thể làm được".
2. V-ないわけにはいかない: Rất không muốn làm, nhưng vì hoàn cảnh ép buộc, vì tình nghĩa nên "Không thể không làm = Buộc phải làm".

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
明日あしたは大事だいじなテストがあるから、休やすむわけにはいかない。	Ngày mai có bài kiểm tra quan trọng, nên (dù ốm mệt) tôi cũng không thể nghỉ được.
社長しゃちょうに頼たのまれたので、やらないわけにはいかない。	Vì được giám đốc đích thân nhờ vả, nên tôi không thể không làm (buộc phải làm).

Lưu ý / So sánh: Phân biệt với Thể khả năng (V-れない)
• 泳げない: Tôi không thể bơi (vì không có kỹ năng, hoặc nước sâu quá).
• 泳ぐわけにはいかない: Tôi biết bơi, nước cũng rất đẹp, TÔI RẤT MUỐN BƠI, nhưng ở đây có biển cấm, hoặc tôi đang mặc vest đi họp, nên tôi không được phép / không thể bơi xét về mặt tình huống xã hội.

155. ～わけがない

Cấu trúc:
• Động từ / Tính từ đuôi い (Thể thông thường) + わけがない / わけがありません
• Tính từ đuôi な + な + わけがない
• Danh từ + の + わけがない
*Trong khẩu ngữ: ～わけない (Bỏ が).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Làm gì có chuyện... / Tuyệt đối không thể nào...". Đây là mẫu câu phủ định 100% khả năng xảy ra của một sự việc dựa trên logic hoặc niềm tin chủ quan của người nói. Người nói quả quyết rằng sự việc đó vô lý, đi ngược lại với lẽ thường tình hoặc đạo lý.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
あの真面目まじめな彼かれが嘘うそをつくわけがない。	Người nghiêm túc như anh ấy thì làm gì có chuyện nói dối. (Niềm tin tuyệt đối)
こんなに難むずかしい問題もんだい、子供こどもに解とけるわけがありません。	Bài tập khó thế này, trẻ con tuyệt đối không thể nào giải được đâu. (Logic)

Lưu ý / So sánh: Nhắc lại bộ đôi Phủ quyết Tuyệt đối
• Ở Bài 136, ta đã phân tích sự giao thoa giữa ～はずがない và ～わけがない.
• ～はずがない: Thường dùng khi có dữ kiện khách quan, tính toán (Giờ này tàu chưa chạy thì tới nơi đúng giờ hazu ga nai).
• ～わけがない: Thường dùng khi bộc lộ cảm xúc, bảo vệ bản chất con người hoặc phản bác mạnh mẽ một cáo buộc vô lý (Nó là người tốt, đi ăn cắp wake ga nai). Trong văn nói, わけがない mang sắc thái cảm xúc gay gắt hơn.

Chuyên đề XIV. Truyền đạt thông tin – trích dẫn – tin đồn

Truyền đạt thông tin từ nguồn khác

156. ～ということだ (Truyền đạt)

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + ということだ / ということです
*Thường đi kèm với các nguồn thông tin: ～によると / ～の話では / ～の話によると (Theo như...).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nghe nói là...". Khác với chức năng "giải thích/tức là" ở Bài 148, trong chuyên đề này, ～ということだ đóng vai trò là mẫu câu truyền đạt lại một thông tin gián tiếp mà người nói nghe được, đọc được từ một nguồn khác. Tính khách quan của nó rất cao, người nói chỉ đơn thuần thuật lại chứ không thêm thắt ý kiến cá nhân.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
ニュースによると、明日あしたから寒さむくなるということだ。	Theo bản tin thời sự, nghe nói là từ ngày mai trời sẽ trở lạnh.
店員てんいんの話はなでは、この商品しょうひんはもう売うり切きれたということです。	Theo lời nhân viên cửa hàng, nghe nói sản phẩm này đã bán hết sạch rồi.

Lưu ý / So sánh: Sự đa dạng của ということだ
• Ở N3, cụm từ này "gánh" 2 vai trò khổng lồ:
1. Quy chiếu/Giải thích (Bài 148): Không có nguồn tin. Chốt lại vấn đề (Tức là A = B).
2. Truyền đạt (Bài này): Luôn đi kèm nguồn tin (Theo báo đài/Theo lời anh A thì...). Mức độ trang trọng của nó cao hơn ～そうだ (Nghe nói - Sơ cấp) một bậc, rất phù hợp dùng trong công sở.

157. ～と言われている

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + と言いわれている
*Đối với Tính từ な và Danh từ, dùng だ + と言われている.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Người ta nói rằng... / Được cho là...". Đây là mẫu câu truyền đạt mang tính đại chúng, dư luận. Nguồn thông tin ở đây không phải là một cá nhân cụ thể, mà là quan điểm chung của xã hội, lời đồn đại trong dân gian, hoặc một sự thật được nhiều người công nhận. Rất hay dùng trong văn nghị luận, báo chí.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
今年ことしは、例年れいねんよりも夏なつが暑あつくなると言いわれている。	Người ta nói rằng mùa hè năm nay sẽ nóng hơn mọi năm.
この地域ちいきの水みずは、健康けんこうにとてもいいと言いわれている。	Nước ở khu vực này được cho là rất tốt cho sức khỏe.

Lưu ý / So sánh:
• Trong cấu trúc này, chủ ngữ thực hiện hành động "nói" đã bị lược bỏ (vì đó là "mọi người/xã hội"). Động từ 言う được chia sang thể bị động (Được nói) ➡️ Trở thành một sự thật khách quan.
• Không dùng mẫu câu này để thuật lại lời của một cá nhân duy nhất (Sai: 社長は明日休むと言われている ➡️ Phải dùng 言っていた hoặc とのことだ).

158. ～とか

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + とか
*Đứng ở cuối câu. Đối với Tính từ な và Danh từ, đi kèm だ.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nghe đâu là... / Thấy bảo là...". Đây là mẫu câu dùng để truyền đạt lại một tin đồn, một thông tin không chính thức, hoặc một điều người nói nghe phong phanh đâu đó mà chưa kịp xác minh. Khác với とか dùng để liệt kê (Bài 109), とか ở đây đứng cuối câu để làm mềm hóa thông tin truyền đạt, tạo cảm giác mập mờ, không chắc chắn.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
駅前えきまえに新あたらしいカフェができたとか。今度こんど行いってみようよ。	Nghe đâu trước nhà ga mới mở một quán cafe mới đấy. Bữa tới tụi mình đi thử xem sao.
来月らいげつ、彼かれは海外かいがいへ転勤てんきんするとか聞ききました。	Tôi nghe phong phanh thấy bảo là tháng sau anh ấy sẽ chuyển công tác ra nước ngoài.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt các loại とか
• AとかBとか (Liệt kê): りんごとかみかんとか (Nào là táo, nào là quýt). Đứng giữa câu.
• ～とか (Tin đồn): Đứng chốt ở cuối câu (có thể thêm 聞いた vào sau). Nó mang sắc thái của văn nói (khẩu ngữ), tuyệt đối không dùng trong báo cáo công việc hay tin tức thời sự chính thống vì độ xác thực kém.

159. ～って

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + って
*Có thể đứng ở giữa câu để thay thế cho trợ từ と (Trích dẫn), hoặc đứng ở cuối câu để truyền đạt lời nhắn (Nghe nói).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nghe nói là... / ...nói là...". Đây là vũ khí tối thượng trong văn nói thân mật (話し言葉) của người Nhật. Cấu trúc って vô cùng linh hoạt, nó có thể thay thế cho hầu hết các cụm từ trích dẫn và truyền đạt phức tạp như ～と言っている, ～と聞いた, ～ということだ, ～そうだ.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
山田やまださん、今日きょうの飲のみ会かいには行いかないって。（伝聞でんぶん）	Yamada bảo là (nghe nói là) cậu ấy không đi nhậu hôm nay đâu. (Đứng cuối câu)
先生せんせいが、宿題しゅくだいを忘わすれないようにって言いっていたよ。（引用いんよう）	Thầy giáo dặn là nhớ đừng có quên làm bài tập đấy. (Đứng giữa câu thay cho `と`)

Lưu ý / So sánh:
• Ở Bài 147 (～っていう), ta dùng nó để định nghĩa danh từ (Cái thứ gọi là...).
• Ở đây, ～って đứng cuối câu làm chức năng như một chiếc "loa phóng thanh" truyền lại y nguyên lời nói của một người thứ ba cho người nghe. Cực kỳ gọn gàng và tự nhiên trong sinh hoạt, nhưng tuyệt đối không dùng trong kinh doanh hay văn viết học thuật.

160. ～とのこと（だ）

Cấu trúc:
• V / A / Na / N (Thể thông thường) + とのことだ / とのことです
*Thường đi kèm: ～の話では / ～さんからの伝言によると.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nghe nói là / Theo như lời nhắn thì...". Đây là hình thức văn viết, trang trọng và lịch sự nhất của ～ということだ. Nó chuyên được sử dụng trong thư từ, email thương mại (ビジネスメール), hoặc khi bạn cần truyền đạt lại lời nhắn của cấp trên/đối tác một cách vô cùng chuyên nghiệp và tôn kính.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
社長しゃちょうからお電話でんわがあり、少すこし遅おくれるとのことです。	Có điện thoại từ giám đốc, (lời nhắn là) ngài ấy sẽ đến trễ một chút ạ.
天気てんき予報よほうによれば、明日あしたは大雪おおゆきになるとのことだ。	Theo như dự báo thời tiết, nghe nói ngày mai sẽ có tuyết rơi dày. (Văn phong báo cáo)

Lưu ý / So sánh: Trục Trang trọng của nhóm Truyền đạt (Nghe nói)
Để tồn tại được trong môi trường tiếng Nhật thực tế, hãy ghi nhớ thang độ lịch sự này:
• Suồng sã (Bạn bè): ～って / ～とか.
• Bình thường (Tiêu chuẩn): ～そうだ / ～ということだ.
• Trang trọng (Kinh doanh/Văn bản): ～とのことだ / ～と言われている.

Chuyên đề XV. Nhờ vả – Xin phép – Sai khiến

1. Mong muốn người khác làm gì

161. ～てほしい / ～てもらいたい

Cấu trúc:
• (Người thực hiện) に + Động từ (Thể て - V-て) + ほしい / もらいたい
• Phủ định: V-ないでほしい / V-てほしくない

Ý nghĩa & Cách dùng: "Muốn (ai đó) làm gì...". Dùng để diễn đạt mong muốn, yêu cầu của bản thân yêu cầu một người khác thực hiện hành động. Mẫu câu này mang tính chất nhờ vả hoặc kỳ vọng vào người đối diện.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
親おやにはいつまでも元気げんきでいてほしい。	Tôi mong bố mẹ lúc nào cũng luôn khỏe mạnh.
この秘密ひみつは、誰だれにも言いわないでもらいたい。	Bí mật này, tôi muốn bạn đừng nói cho bất kỳ ai biết.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～たい và ～てほしい
• ～たい: CHÍNH MÌNH muốn thực hiện hành động (私は日本へ行きたい - TÔI muốn đi Nhật).
• ～てほしい: Muốn NGƯỜI KHÁC thực hiện (彼に日本へ行ってほしい - Tôi muốn ANH ẤY đi Nhật).
• Quy tắc cấm kỵ: Không dùng trực tiếp ～てほしい để nhờ vả cấp trên hoặc người lớn tuổi vì nó nghe có vẻ ra lệnh. Phải dùng ～ていただきたい.

Chuyên đề XV. Nhờ vả – Xin phép – Sai khiến

2. Xin phép cho bản thân làm

162. ～させてほしい / ～させてもらいたい

Cấu trúc:
• Động từ (Thể sai khiến - V-させる) + てほしい / てもらいたい
*Nhóm 1: V-かせてほしい | Nhóm 2: V-させてほしい | Nhóm 3: させてほしい / こさせてほしい

Ý nghĩa & Cách dùng: "Xin hãy cho phép tôi làm... / Tôi muốn được làm...". Đây là cấu trúc xin phép (許可を求める) kinh điển trong tiếng Nhật. Bằng cách kết hợp Thể sai khiến (Bắt/Cho phép) và Thể mong muốn (てほしい), người nói bộc lộ nguyện vọng muốn tự mình thực hiện một việc gì đó và mong đối phương chấp thuận.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
明日あしたは用事ようじがあるので、休やすませてほしいのですが。	Ngày mai tôi có việc bận, nên tôi muốn xin phép cho tôi được nghỉ có được không ạ.
この仕事しごとは、ぜひ私わたしにやらせてもらいたい。	Công việc này, xin hãy cho phép tôi được đảm nhận. (Thể hiện sự hăng hái)

Lưu ý / So sánh:
• Đây là mẫu câu rất hay xuất hiện trong các đoạn hội thoại xin nghỉ ốm, xin về sớm hoặc xung phong nhận việc.
• Nếu muốn nói lịch sự hơn với sếp, người ta sẽ dùng ～させていただけませんか (Xin phép cho tôi làm... có được không ạ).

163. ～させてくれる / ～させてもらう

Cấu trúc:
• Động từ (Thể sai khiến - V-させる) + てくれる / てもらう
*Chủ ngữ đi với くれる là NGƯỜI CHO PHÉP.
*Chủ ngữ đi với もらう là BẢN THÂN MÌNH (Người được cho phép).

Ý nghĩa & Cách dùng: "Được (ai đó) cho phép làm gì...". Dùng để diễn tả việc đã nhận được sự cho phép, sự bao dung từ người khác để làm một việc gì đó. Cấu trúc này luôn mang đậm sự biết ơn, cảm kích của người nói đối với người đã tạo điều kiện cho mình.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
両親りょうしんは私わたしを日本にほんへ留学りゅうがくさせてくれた。	Bố mẹ đã (tạo điều kiện) cho phép tôi đi du học Nhật Bản. (Biết ơn bố mẹ)
風邪かぜをひいたので、今日きょうは早はやく帰かえらせてもらった。	Vì bị cảm nên hôm nay tôi đã (xin và) được cho phép về sớm.

Lưu ý / So sánh: Trục hành động
Hãy nhớ quy tắc xác định người thực hiện hành động chính:
• V-てくれる: Họ làm giúp mình.
• V-させてくれる: Mình là người làm (họ chỉ cấp phép/tài trợ).
Ví dụ: 社長が言わせてくれた (Giám đốc đã cho phép tôi nói).

Chuyên đề XV. Nhờ vả – Xin phép – Sai khiến

3. Bị ép buộc / Cảm xúc tự nhiên

164. ～させられる (Bị động sai khiến)

Cấu trúc: Động từ chia ở Thể Bị động Sai khiến (V-させられる)
• Nhóm 1: V-かされる (Rút gọn từ V-かせられる, ví dụ: 書かされる)
• Nhóm 2: V-させられる (Ví dụ: 食べさせられる)
• Nhóm 3: させられる (する) / こさせられる (くる)

Ý nghĩa & Cách dùng: Mẫu câu này là một trong những điểm ngữ pháp "khó nhằn" nhất nhưng cũng quan trọng nhất của N3. Nó có 2 ý nghĩa:
1. Bị ép buộc: "Bị (ai đó) bắt phải làm...". Mình không hề muốn làm, nhưng bị ép nên phải làm một cách miễn cưỡng.
2. Cảm xúc tự nhiên: "Tự nhiên bị làm cho cảm thấy...". Đối tượng/sự việc vô tình tác động khiến bản thân tự động nảy sinh một cảm xúc, suy nghĩ nào đó (không thể cưỡng lại được).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
子供こどもの頃ころ、母ははに嫌きらいな野菜やさいを食たべさせられた。	Hồi bé, tôi hay bị mẹ bắt phải ăn loại rau mà mình ghét. (Miễn cưỡng)
その映画えいがを見みて、命いのちの大切たいせつさについて考かんがえさせられた。	Xem bộ phim đó xong, tôi (bị làm cho) phải suy ngẫm sâu sắc về sự quý giá của sinh mệnh. (Cảm xúc tự phát)

Lưu ý / So sánh: Động từ cảm xúc
• Ở Nghĩa 2, ～させられる rất hay đi với các động từ chỉ nhận thức và cảm xúc như: 考える (suy nghĩ), 感じる (cảm thấy), 泣く (khóc), 思い出す (nhớ lại), 気付く (nhận ra).
• Ví dụ: 彼の言葉に泣かされた (Tôi bị rơi nước mắt bởi những lời nói của anh ấy).

Chuyên đề XVI. Khuyên bảo – Mệnh lệnh – Cấm đoán

1. Đưa ra lời khuyên

165. ～ことだ

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + ことだ (Khuyên NÊN làm)
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + ことだ (Khuyên KHÔNG NÊN làm)

Ý nghĩa & Cách dùng: "Nên / Không nên...". Đây là cấu trúc dùng để đưa ra lời khuyên, sự chỉ bảo hoặc cảnh cáo gián tiếp mang tính chất răn dạy. Thường được sử dụng bởi người lớn tuổi hơn, người có nhiều kinh nghiệm hơn nói với cấp dưới, hậu bối, hoặc học trò.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
日本語にほんごが上手じょうずになりたければ、毎日まいにち話はなすことだ。	Nếu muốn giỏi tiếng Nhật, thì (điều cậu nên làm là) phải nói chuyện mỗi ngày.
風邪かぜをひいたときは、無理むりをしないことだ。	Khi bị cảm thì (tốt nhất là) không nên cố quá sức.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～ことだ và ～べきだ (Bài 44)
• ～べきだ: Mang tính đạo lý xã hội, nghĩa vụ phải làm (Là học sinh thì PHẢI học). Không làm thì bị đánh giá.
• ～ことだ: Mang tính kinh nghiệm cá nhân, lời khuyên thực tế để đạt được mục tiêu (Muốn giỏi thì NÊN học). Mang tính chỉ bảo, dẫn dắt hơn là ép buộc đạo đức.
• Quy tắc cấm kỵ: Không dùng để áp đặt nội quy công ty hay pháp luật (dùng ～ことになっている).

Chuyên đề XVI. Khuyên bảo – Mệnh lệnh – Cấm đoán

2. Mệnh lệnh trên văn bản / Cấm đoán

166. ～こと / ～ないこと

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + こと (Phải làm...)
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + こと (Không được làm...)
*Thường đứng ở cuối câu, có thể dùng N + の + こと.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Hãy... / Phải... / Không được...". Đây là hình thức mệnh lệnh hoặc chỉ thị dùng trong văn viết. Thường xuất hiện trên các biển báo, nội quy trường học/công ty, hướng dẫn sử dụng, hoặc đề thi để yêu cầu người đọc tuân thủ một quy tắc nhất định.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
図書館としょかんの中なかでは、大声おおごえで話はなさないこと。	Trong thư viện, không được nói chuyện lớn tiếng. (Nội quy)
レポートは来週らいしゅうの月曜日げつようびまでに提出ていしゅつすること。	Phải nộp báo cáo trước thứ Hai tuần sau. (Chỉ thị)

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～ことだ (Bài 165) và ～こと
• ～ことだ: Lời khuyên bằng miệng (Nên làm thế này thì tốt hơn). Dùng trong hội thoại.
• ～こと: Mệnh lệnh bằng văn bản (Phải làm thế này, đây là quy định). Tuyệt đối không dùng để nói chuyện trực tiếp với người khác vì nghe rất trịch thượng, ra lệnh.

167. ～てはならない

Cấu trúc:
• Động từ (Thể て - V-て) + はならない / はなりません

Ý nghĩa & Cách dùng: "Không được phép... / Tuyệt đối không được...". Đây là hình thức văn viết vô cùng trang trọng và cứng rắn (硬い表現) của ～てはいけない. Nó biểu thị sự cấm đoán mạnh mẽ dựa trên pháp luật, đạo lý, hoặc quy định xã hội mang tính tuyệt đối.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
法律ほうりつを破やぶるようなことをしてはならない。	Tuyệt đối không được phép làm những việc vi phạm pháp luật.
この悲惨ひさんな戦争せんそうを、決けっして忘わすれてはならない。	Chúng ta tuyệt đối không được phép lãng quên cuộc chiến tranh bi thảm này.

Lưu ý / So sánh: Trục Cấm đoán
• ～な (V-る + な): Mệnh lệnh cấm đoán thô lỗ, cục cằn (Dừng lại! Đừng có làm!). Dùng khi tức giận hoặc nguy hiểm khẩn cấp.
• ～てはいけない / ～てはだめだ: Cấm đoán thông thường trong đời sống hàng ngày (Mẹ bảo con: Không được ăn kẹo trước khi ngủ).
• ～てはならない: Lệnh cấm mang tầm vóc đạo đức, xã hội (Văn bản nhà nước, lời kêu gọi).

Chuyên đề XVII. Ép buộc – Không còn cách nào khác

Bị dồn vào chân tường

168. ～しかない / ～ほかない

Cấu trúc:
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + しかない / ほかない / ほかはない
• Động từ (Thể từ điển - V-る) + よりほか（は）ない

Ý nghĩa & Cách dùng: "Chỉ còn cách... / Không còn cách nào khác ngoài việc...". Dùng để diễn tả tình trạng người nói bị dồn vào thế bí, mọi phương án khác đều đã thất bại hoặc không khả thi, và bắt buộc phải chọn giải pháp duy nhất còn lại (thường là giải pháp mình không thực sự mong muốn).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
終電しゅうでんに乗のり遅おくれたから、タクシーで帰かえるしかない。	Bị lỡ mất chuyến tàu cuối rồi, giờ chỉ còn cách đi taxi về thôi.
ここまで来きたら、最後さいごまで頑張がんばるほかない。	Đã đi đến bước này rồi thì chẳng còn cách nào khác ngoài việc cố gắng đến cùng.

Lưu ý / So sánh:
• ～しかない là cách nói phổ biến nhất trong đàm thoại hàng ngày.
• ～（より）ほかない mang sắc thái văn viết và trang trọng hơn một chút. Cả hai đều bộc lộ sự cam chịu, bất đắc dĩ trước hoàn cảnh thực tại.

169. ～ざるを得ない

Cấu trúc:
• Động từ (Thể phủ định - bỏ ない) + ざるを得えない
*Ngoại lệ Nhóm 3: する ➡️ せざるを得ない | くる ➡️ こざるを得ない

Ý nghĩa & Cách dùng: "Đành phải... / Buộc phải...". Đây là cấu trúc cực kỳ quan trọng ở cấp độ N3/N2. Nó biểu thị sự miễn cưỡng tột độ: Bản thân người nói KHÔNG HỀ MUỐN làm, nhưng do khách quan, do quy định, do tình hình thực tế ép buộc nên không thể không làm.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
熱ねつが39度どもあるので、会社かいしゃを休やすまざるを得えない。	Sốt tới 39 độ liền, nên (dù không muốn) tôi vẫn đành phải nghỉ làm.
台風たいふうが近ちかづいているため、イベントは中止ちゅうしせざるを得えない。	Vì bão đang đến gần nên chúng tôi đành phải (buộc phải) hủy bỏ sự kiện.

Lưu ý / So sánh: Phân biệt ～しかない và ～ざるを得ない
• ～しかない (Hết cách): Nhấn mạnh vào việc hết phương án lựa chọn (Không có xe buýt thì chỉ còn cách đi bộ).
• ～ざるを得ない (Miễn cưỡng): Nhấn mạnh vào tâm lý không tình nguyện. Người nói bị hoàn cảnh tước đi quyền lựa chọn và phải làm một việc trái với ý muốn (Muốn tổ chức sự kiện lắm nhưng bão tới nên buộc phải hủy).

Chuyên đề XVIII. Ý chí phủ định / Suy đoán phủ định

Quyết không / Chắc là không

170. ～まい / ～まいか

Cấu trúc:
• Động từ Nhóm 1 (V-る) + まい (書くまい)
• Động từ Nhóm 2/3 (V-る / V-bỏ ます) + まい (食べるまい / 食べまい)
*Nhóm 3: する ➡️ するまい / すまい | くる ➡️ くるまい / こまい

Ý nghĩa & Cách dùng: ～まい là hình thức phủ định mang tính cổ điển, văn viết của Thể ý chí (～よう) và Thể phỏng đoán (～だろう). Nó có 2 nghĩa:
1. Ý chí phủ định: "Quyết không... / Tuyệt đối không..." (Dùng cho bản thân - Giống ～ないでおこう / ～絶対にない).
2. Suy đoán phủ định: "Có lẽ không..." (Dùng cho ngôi thứ 3 - Giống ～ないだろう).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
あんなひどい店みせには、二度にどと行いくまいと決きめた。	Tôi đã quyết định sẽ QUYẾT KHÔNG bao giờ đến cái quán tồi tệ đó lần thứ hai. (Ý chí)
彼かれは本当ほんとうの事ことを誰だれにも言いうまい。	Cậu ta CÓ LẼ SẼ KHÔNG nói sự thật cho ai biết đâu. (Suy đoán)

Lưu ý / So sánh:
• Khi dùng với nghĩa Ý chí (Nghĩa 1), thường đi kèm với ～まいと思う / ～まいと決める (Nghĩ rằng quyết không/ Quyết định sẽ không).
• Cấu trúc mở rộng thường gặp trong đọc hiểu: ～のではあるまいか (Phải chăng là... / Chẳng phải là... sao). Thực chất đây là cách nói vòng vèo, lịch sự để bày tỏ ý kiến cá nhân (Hoàn toàn bằng nghĩa với ～のではないだろうか).

Chuyên đề XIX. Cảm xúc tột độ – Không thể kìm nén

1. Cảm xúc / Cảm giác sinh lý mãnh liệt

171. ～てたまらない / ～てしかたがない

Cấu trúc:
• Động từ (Thể て - V-て) + たまらない / しかたがない (Thường đi với động từ chỉ cảm xúc/mong muốn: V-たくてたまらない)
• Tính từ đuôi い (Bỏ い ➡️ くて) + たまらない / しかたがない
• Tính từ đuôi な (Bỏ だ ➡️ で) + たまらない / しかたがない

Ý nghĩa & Cách dùng: "...vô cùng / ...không chịu nổi". Dùng để diễn tả một cảm xúc (nhớ nhung, buồn bực), một cảm giác sinh lý (nóng, lạnh, đói, khát) hoặc một ham muốn mạnh mẽ đến mức bản thân không thể nào kiềm chế hay chịu đựng được nữa.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
暑あつくて暑あつくて、水みずが飲のみたくてたまらない。	Nóng quá nóng quá, tôi muốn uống nước đến mức không chịu nổi nữa rồi.
飼かっていた犬いぬが死しんでしまって、悲かなしくてしかたがない。	Chú chó tôi nuôi đã chết mất rồi, tôi buồn vô cùng (buồn không để đâu cho hết).

Lưu ý / So sánh:
• たまらない và しかたがない có thể dùng thay thế cho nhau hoàn toàn. Tuy nhiên, たまらない thường dùng nhiều hơn cho cảm giác sinh lý (đau, ngứa, lạnh), còn しかたがない thiên về tâm lý (buồn, bực, lo lắng).
• Quy tắc ngôi thứ 3: Giống như ～たい, khi chủ ngữ là NGƯỜI KHÁC (Ngôi thứ 3), ta BẮT BUỘC phải thêm ～ようだ / ～らしい / ～そうだ vào cuối câu (Ví dụ: 彼は水を飲みたくてたまらないようだ).

172. ～てならない

Cấu trúc:
• Động từ (Thể て - V-て) + ならない
• Tính từ đuôi い (Bỏ い ➡️ くて) + ならない
• Tính từ đuôi な (Bỏ だ ➡️ で) + ならない

Ý nghĩa & Cách dùng: "...vô cùng / hết sức...". Về mặt ý nghĩa, nó hoàn toàn giống với ～てしかたがない nhưng mang sắc thái trang trọng hơn, hơi cứng và thiên về văn viết (硬い表現). Nó đặc biệt nhấn mạnh vào những cảm xúc hoặc suy nghĩ tự nhiên trào dâng trong lòng mà lý trí không thể nào kiểm soát được.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
面接めんせつの結果けっかがどうなるか、心配しんぱいでならない。	Tôi lo lắng vô cùng không biết kết quả phỏng vấn sẽ ra sao.
国くにに残のこしてきた家族かぞくのことが、思おもい出だされてならない。	Tôi cứ nhớ da diết (không thể nào ngăn dòng suy nghĩ) về gia đình để lại ở quê nhà.

Lưu ý / So sánh: Đặc trưng của ～てならない
• Cấu trúc này RẤT HAY đi kèm với các Động từ chỉ cảm xúc tự phát (Tự động từ) như: 思える (có cảm giác là), 思い出される (tự nhiên nhớ về), 気がする (cảm thấy).
• Không dùng ～てならない cho những ham muốn chủ động như "Muốn ăn, muốn đi" (Ví dụ sai: 食べたくてならない ➡️ Phải dùng たまらない).

Chuyên đề XIX. Cảm xúc tột độ – Không thể kìm nén

2. Phản xạ hành động tự nhiên

173. ～ないではいられない / ～ずにはいられない

Cấu trúc:
• Động từ (Thể phủ định - V-ない) + ではいられない
• Động từ (Thể phủ định - bỏ ない) + ずにはいられない
*Ngoại lệ Nhóm 3: する ➡️ せずにはいられない | くる ➡️ こずにはいられない

Ý nghĩa & Cách dùng: "Không thể không... / Không kìm nén được...". Mẫu câu này dùng để diễn tả việc người nói bị hoàn cảnh tác động mạnh mẽ đến mức sinh ra một phản xạ hành động tự nhiên, dù có cố gắng kìm nén bằng lý trí cũng không thể nhịn được (ví dụ: bật cười, bật khóc, nói ra).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
彼かれの話はながとても面白おもしろくて、笑わらわないではいられなかった。	Câu chuyện của anh ấy quá hài hước nên tôi không thể nào nhịn được cười.
こんなにひどい事ことをされたら、怒おこらずにはいられない。	Bị đối xử tồi tệ đến nhường này, không tức giận không được (không thể nào không tức giận).

Lưu ý / So sánh:
• ～ずにはいられない là hình thức văn viết, mang tính trang trọng và học thuật hơn so với ～ないではいられない (hay dùng trong hội thoại).
• Chủ ngữ của mẫu câu này mặc định luôn là Ngôi thứ nhất (Tôi). Nếu nói về Ngôi thứ ba, bắt buộc phải thêm ～ようだ / ～らしい.

Chuyên đề XIX. Cảm xúc tột độ – Không thể kìm nén

3. Lồng ghép từ để hỏi

174. いくら～ても / どんなに～ても

Cấu trúc:
• いくら / どんなに + Động từ (V-て) + も
• いくら / どんなに + Tính từ đuôi い (Bỏ い ➡️ くて) + も
• いくら / どんなに + Tính từ đuôi な (Bỏ だ ➡️ で) + も

Ý nghĩa & Cách dùng: "Cho dù... đến mức nào / Cho dù... bao nhiêu đi chăng nữa". Đây là cấu trúc nhượng bộ cường độ cao. Nó nhấn mạnh rằng dù có cố gắng lặp đi lặp lại một hành động với số lượng bao nhiêu (いくら), hay mức độ hoàn cảnh có khắc nghiệt đến đâu (どんなに), thì kết quả ở vế sau vẫn không hề thay đổi.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
いくら勉強べんきょうしても、この文法ぶんぽうが分わからない。	Cho dù có học bao nhiêu đi chăng nữa, tôi vẫn không sao hiểu nổi điểm ngữ pháp này.
どんなに反対はんたいされても、私わたしは彼かれと結婚けっこんするつもりだ。	Cho dù có bị phản đối đến mức nào đi nữa, tôi vẫn dự định sẽ kết hôn với anh ấy.

Lưu ý / So sánh:
• いくら (Bao nhiêu): Đi với các hành động có thể đếm được số lần, đo lường được lượng (gọi điện bao nhiêu lần, học bao nhiêu tiếng, ăn bao nhiêu).
• どんなに (Đến mức nào): Đi với tính chất, mức độ trừu tượng, cảm xúc (đau đớn mức nào, khó khăn mức nào).
• Cả hai đều bắt buộc phải đóng câu bằng đuôi ～ても / ～でも.

175. ～か / ～かどうか (Lồng ghép câu hỏi)

Cấu trúc:
• Từ để hỏi (いつ、どこ、誰、何) + V/A/Na/N (Thể thông thường) + か、～
• Không có từ để hỏi + V/A/Na/N (Thể thông thường) + かどうか、～
*Đối với Tính từ な và Danh từ, BỎ だ trước か / かどうか.

Ý nghĩa & Cách dùng: "Có... hay không / ...là cái gì/ở đâu". Đây là kỹ năng biến một câu hỏi thành một danh từ (Mệnh đề danh từ hóa) để lồng ghép nó vào bên trong một câu lớn hơn. Mẫu câu này rất quan trọng để thể hiện sự lịch sự khi hỏi thông tin hoặc khi bày tỏ sự thắc mắc/không chắc chắn.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
会議かいぎがいつ始はじまるか、知しっていますか。（疑問詞ぎもんしあり）	Anh có biết (cái việc) khi nào cuộc họp bắt đầu không? (Có từ để hỏi いつ)
その話はなが本当ほんとうかどうか、調しらべてみましょう。（疑問詞ぎもんしなし）	Hãy cùng điều tra xem câu chuyện đó có phải sự thật hay không. (Không có từ để hỏi)

Lưu ý / So sánh:
• Lỗi sai kinh điển: Khi ghép với かどうか, tuyệt đối không được để nguyên だ sau Danh từ và Tính từ Na. (Sai: 本当だかどうか ➡️ Đúng: 本当かどうか).
• Động từ đứng sau mệnh đề này thường là các động từ nhận thức, truyền đạt, kiểm tra như: 知る (biết), 分かる (hiểu), 教える (chỉ cho), 調べる (điều tra), 忘れる (quên).

Chuyên đề XX. Kính ngữ (敬語 - Keigo)

1. Tôn kính ngữ (Nâng cao hành động của người khác)

176. Tôn kính ngữ đặc biệt (Động từ bất quy tắc)

Cấu trúc: (Bắt buộc phải học thuộc lòng)
• 行く / 来る / いる ➡️ いらっしゃる / おいでになる
• 食べる / 飲む ➡️ 召めし上あがる
• 言う ➡️ おっしゃる
• する ➡️ なさる
• 見る ➡️ ご覧らんになる
• 知っている ➡️ ご存ぞんじだ
• くれる ➡️ くださる

Ý nghĩa & Cách dùng: Đây là những động từ Tôn kính ngữ (尊敬語 - Sonkeigo) có hình thái biến đổi hoàn toàn khác biệt so với gốc. Chúng được dùng để nâng cao, tôn vinh hành động hoặc trạng thái của người khác (cấp trên, khách hàng, người lớn tuổi, người mới gặp). TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng cho hành động của bản thân.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
先生せんせいは、もうお昼ひるご飯はんを召めし上あがりましたか。	Thầy giáo đã dùng (ăn) bữa trưa chưa ạ?
社長しゃちょうは、明日あしたの会議かいぎにはいらっしゃいません。	Giám đốc sẽ không đến (tham dự) cuộc họp ngày mai đâu ạ.

Lưu ý / So sánh: Biến đổi nhóm đặc biệt
• Các động từ いらっしゃる、おっしゃる、なさる、くださる、おいでになる khi chia sang thể ます sẽ biến đổi đặc biệt thành đuôi ～います (không phải ～ります).
• Ví dụ: いらっしゃいます (Không phải いらっしゃります) / おっしゃいます / なさいます / くださいます.

177. お / ご～になる (Tôn kính ngữ có quy tắc)

Cấu trúc:
• お + Động từ Nhóm 1, 2 (bỏ ます) + になる
• ご + Danh từ (Động từ Nhóm 3 bỏ する) + になる
*Từ ngoại lệ Nhóm 3 dùng お: お電話する、お約束する.

Ý nghĩa & Cách dùng: Đối với những động từ KHÔNG có dạng tôn kính ngữ đặc biệt (như 待つ, 帰る, 読む, 使う), ta áp dụng công thức có quy tắc này để tạo ra Tôn kính ngữ. Ý nghĩa và mức độ trang trọng hoàn toàn tương đương với Bài 176.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
少々しょうしょうお待まちになってください。	Xin quý khách vui lòng chờ một chút ạ. (Tôn kính của 待つ)
いつ、このサービスをご利用りようになりますか。	Khi nào thì ngài sẽ sử dụng dịch vụ này ạ? (Tôn kính của 利用する)

Lưu ý / So sánh: Các hành động không được dùng công thức này
• KHÔNG dùng công thức お～になる cho các động từ chỉ có 1 âm tiết ở thể ます (Ví dụ: 見る ➡️ お見になる (Sai), 寝る ➡️ お寝になる (Sai), 着る ➡️ お着になる (Sai)).
• Với các động từ 1 âm tiết, phải dùng dạng đặc biệt (ご覧になる、お休みになる) hoặc dạng Bị động (見られる).

178. ～れる / られる (Tôn kính ngữ dạng Bị động)

Cấu trúc: (Chia giống hệt Thể Bị Động - 受身形)
• Nhóm 1: V-れる (書く ➡️ 書かれる)
• Nhóm 2: V-られる (食べる ➡️ 食べられる)
• Nhóm 3: される / こられる

Ý nghĩa & Cách dùng: Trong tiếng Nhật, Thể Bị Động (れる/られる) cũng được sử dụng như một hình thức Tôn kính ngữ. Mức độ tôn kính của cấu trúc này nhẹ nhàng hơn so với お～になる hoặc các từ đặc biệt. Do đó, nó cực kỳ phổ biến trong giao tiếp công sở hàng ngày giữa các đồng nghiệp có khoảng cách chức vụ không quá lớn (như nói với Tiền bối, Trưởng nhóm).

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
課長かちょうは、もう帰かえられました。	Tổ trưởng đã về rồi ạ. (Tôn kính của 帰る)
先生せんせいは毎日まいにち、どのくらいお酒さけを飲のまれますか。	Mỗi ngày thầy uống khoảng bao nhiêu rượu ạ? (Tôn kính của 飲む)

Lưu ý / So sánh: Tránh nhầm lẫn ngữ cảnh
• Vì hình thức giống hệt Thể bị động và Thể khả năng (Nhóm 2), nên phải dựa vào văn cảnh và chủ ngữ để dịch cho đúng.
• 社長が笑われた: Giám đốc cười (Kính ngữ) HOẶC Bị giám đốc cười (Bị động). Thường nếu Giám đốc là chủ thể hành động thì đó là Kính ngữ.

Chuyên đề XX. Kính ngữ (敬語 - Keigo)

2. Khiêm nhường ngữ (Hạ thấp hành động của bản thân)

179. Khiêm nhường ngữ đặc biệt (Động từ bất quy tắc)

Cấu trúc: (Bắt buộc phải học thuộc lòng)
• 行く / 来る ➡️ 参まいる / 伺う（うかがう）
• いる ➡️ おる
• 食べる / 飲む / もらう ➡️ いただく
• 言う ➡️ 申もうす / 申もうし上あげる
• する ➡️ いたす
• 見る ➡️ 拝見はいけんする
• 知っている ➡️ 存ぞんじている / 存ぞんじ上あげている
• 会う ➡️ お目めにかかる

Ý nghĩa & Cách dùng: Đây là những động từ Khiêm nhường ngữ (謙譲語 - Kenjougo). Trái ngược với Tôn kính ngữ, Khiêm nhường ngữ dùng để hạ thấp hành động của BẢN THÂN (hoặc người phe mình như nhân viên công ty mình, người nhà mình) khi nói chuyện với cấp trên hoặc khách hàng, qua đó gián tiếp nâng cao vị thế của đối phương.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
はじめまして。私わたしはベトナムから参まいりました。	Xin chào. Tôi đến từ Việt Nam. (Hạ mình giới thiệu bản thân)
いただいた資料しりょうは、すでに拝見はいけんいたしました。	Tài liệu ngài đưa (cho tôi), tôi đã xem qua rồi ạ.

Lưu ý / So sánh: Lỗi sai chết người
• Quy tắc sinh tử: TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng Khiêm nhường ngữ cho hành động của Khách hàng/Cấp trên. (Ví dụ sai: 社長が参りました - Giám đốc đã đến ➡️ Sửa thành 社長がいらっしゃいました).
• Dùng sai Khiêm nhường và Tôn kính là một trong những lỗi thất lễ nghiêm trọng nhất trong môi trường kinh doanh Nhật Bản.

180. お / ご～する / いたす (Khiêm nhường ngữ có quy tắc)

Cấu trúc:
• お + Động từ Nhóm 1, 2 (bỏ ます) + する / いたす
• ご + Danh từ (Động từ Nhóm 3 bỏ する) + する / いたす
*いたす là Khiêm nhường ngữ của する, nên dùng いたす sẽ trang trọng hơn rất nhiều.

Ý nghĩa & Cách dùng: Đối với những động từ không có Khiêm nhường ngữ đặc biệt (như 待つ, 運ぶ, 連絡する, 案内する), ta dùng công thức này để hạ mình xuống. Đặc trưng quan trọng nhất của cấu trúc này là: Hành động của bản thân BẮT BUỘC phải hướng tới đối phương, hoặc mang lại lợi ích cho đối phương.

Câu ví dụ tiếng Nhật	Ý nghĩa
重おもそうですね。私わたしがお持もちしましょうか。	Trông có vẻ nặng nhỉ. Để tôi cầm giúp ngài nhé. (Hành động cầm mang lại lợi ích cho người nghe)
後あとほど、こちらからご連絡れんらくいたします。	Lát nữa phía chúng tôi sẽ liên lạc lại cho quý khách ạ. (Hành động liên lạc hướng tới người nghe)

Lưu ý / So sánh: Tóm tắt bức tranh Kính ngữ
• Khi TÔI làm việc vì BẠN: Dùng お～する / いたす (Ví dụ: 私がお教えします - Tôi sẽ chỉ cho ngài).
• Khi BẠN làm việc (và tôi tôn trọng bạn): Dùng お～になる hoặc đặc biệt (Ví dụ: 先生がお教えになる - Thầy giáo dạy).
• Lỗi sai hay gặp: Không dùng お～する cho hành động cá nhân không liên quan đến ai (Sai: 今夜、お勉強します ➡️ Chỉ nói: 勉強します).

Ngữ pháptheo chức năng

1. Nguyên nhân / lý do thông thường

1. ～から

2. ～ので

3. ～ため（に）

4. ～て / ～で

5. ～ものだから / ～んだもの / ～もんだから

2. Nguyên nhân mang sắc thái suy ra / căn cứ

6. ～ことから

7. ～ことだし

8. ～こともあって

9. ～からこそ

3. Nguyên nhân tiêu cực / quy trách nhiệm

10. ～せいで

11. ～せいか

12. ～せいだ

13. ～ばかりに

4. Nguyên nhân tích cực

14. ～おかげで

15. ～おかげだ

1. Dẫn đến kết quả / thay đổi trạng thái

16. ～ことになる

17. ～ことにする

18. ～ようになる

19. ～ようにする

20. ～結果 / その結果

2. Kết luận mang tính giải thích

21. ～わけだ

22. ～というわけだ

23. ～ということだ / ～とのことだ

1. Điều kiện đơn thuần

24. ～と

25. ～ば

26. ～たら

27. ～なら

2. Giả định / đặt trường hợp

28. ～としたら

29. ～とすれば

30. ～とすると

31. ～ならば

32. ～場合（は）

3. Điều kiện đã xác lập thì kéo theo hệ quả

33. ～以上（は）

34. ～からには

35. ～限り（は）

4. Điều kiện ngược / dù trong trường hợp đó

36. ～ても / ～でも

37. ～たって / ～だって

38. ～としても

1. Mục đích trực tiếp

39. ～ために

40. ～ように

2. Hướng tới thay đổi / duy trì

41. ～ようにする

42. ～ようになる

43. ～ことにする

44. ～ことにしている

3. Ý định / dự định / chuẩn bị làm

45. ～ようと思う / ～ようと思っている

46. ～つもりだ

47. ～予定だ

48. ～うとする / ～ようとする (Hành động sắp sửa / Vừa định)

49. ～うとしない / ～ようとしない (Không chịu làm)

4. Định hướng / hướng tới đối tượng

50. ～に向けて / ～に向けた

1. Trước / sau / đúng lúc

51. ～前に

52. ～後で / あとで

53. ～とき

54. ～際（に）

2. Đang trong lúc

55. ～ところだ

56. ～ているところだ

57. ～ところへ

58. ～ところに

59. ～最中（に）

3. Ngay sau đó / vừa mới

60. ～たところ

61. ～たばかり

62. ～たとたん（に）

Ngữ pháp
theo chức năng