Độ tan của chất rắn và sự kết tinh lại固体（こたい）の溶解（ようかい）度（ど）と再（さい）結晶（けっしょう）

Kiến thức要点

溶解（ようかい）度（ど）Độ tan
Khối lượng chất tan tối đa có thể hòa tan trong 100g dung môi ở một nhiệt độ xác định.
特定（とくてい）温度（おんど）において溶媒（ようばい）100gに溶解（ようかい）し得（え）る溶質（ようしつ）の最大（さいだい）質量（しつりょう）。
溶解（ようかい）度（ど）曲線（きょくせん）Đường cong độ tan
Đồ thị biểu diễn sự biến đổi độ tan của chất rắn theo nhiệt độ.
温度（おんど）変化（へんか）に伴（ともな）う固体（こたい）の溶解（ようかい）度（ど）の推移（すいい）を表（あらわ）したグラフ。
再（さい）結晶（けっしょう）Kết tinh lại
Phương pháp tinh chế chất rắn bằng cách hòa tan ở nhiệt độ cao rồi làm nguội để kết tinh.
高温（こうおん）で溶解（ようかい）させた後（あと）、冷却（れいきゃく）して純粋（じゅんすい）な結晶（けっしょう）を得（え）る精製（せいせい）操作（そうさ）。
析出（せきしゅつ）Sự kết tinh
Quá trình chất tan tách ra khỏi dung dịch dưới dạng thể rắn khi dung dịch bị quá bão hòa.
過（か）飽和（ほうわ）状態（じょうたい）の溶液（ようえき）から溶質（ようしつ）が固体（こたい）結晶（けっしょう）として分離（ぶんり）出現（しゅつげん）する現象（げんしょう）。
水和水（すいわすい）Nước hydrat hóa
Phân tử nước liên kết trực tiếp với các ion hoặc phân tử trong mạng tinh thể.
結晶（けっしょう）格子（こうし）内部（ないぶ）でイオンや分子（ぶんし）と直接（ちょくせつ）結合（けつごう）している水（みず）分子（ぶんし）。
結晶（けっしょう）水（すい）Nước kết tinh
Tên gọi khác của nước hydrat hóa nằm trong hợp chất tinh thể.
結晶（けっしょう）体（たい）内部（ないぶ）に含（ふく）まれる水和水（すいわすい）の別称（べっしょう）。

Cách làmしくみ

01
溶媒（ようばい）100gあたりの溶解（ようかい）度（ど）
Khái niệm độ tan 100g dung môi
Độ tan S được quy ước là số gam chất tan tối đa hòa tan trong 100 gam nước.
溶解（ようかい）度（ど）Sは、水（みず）100gに溶（と）かすことができる溶質（ようしつ）の最大（さいだい）質量（しつりょう）（g）として定義（ていぎ）されます。
02
無水（むすい）物（ぶつ）の析出（せきしゅつ）量（りょう）計算（けいさん）
Tính lượng kết tinh khan
Lượng kết tinh x từ w gam dung dịch bão hòa khi làm nguội được tính bằng x = (S_cao - S_thấp) / (100 + S_cao) * w.
飽和（ほうわ）溶液（ようえき）w(g)の冷却（れいきゃく）による析出（せきしゅつ）量（りょう）xは x = (S_高（こう） - S_低（てい）) / (100 + S_高（こう）) * w で求（もと）まります。
03
水和水（すいわすい）を含（ふく）む結晶（けっしょう）の処理（しょり）
Xử lý tinh thể có nước kết tinh
Tách riêng khối lượng chất khan m_anhydrous và khối lượng nước m_H2O trong m gam tinh thể để lập phương trình cân bằng.
水和物（すいわぶつ）結晶（けっしょう）m(g)中（なか）の無水（むすい）物質（ぶっしつ）量（りょう）m_anhydrousと水質（すいしつ）量（りょう）m_H2Oを分離（ぶんり）計算（けいさん）し、質量（しつりょう）横断（おうだん）の収支（しゅうし）を立（た）てます。

Công thức公式

x = \frac{S_{\text{高}} - S_{\text{低}}}{100 + S_{\text{高}}} \times w

Công thức tính khối lượng kết tinh x khi làm nguội w gam dung dịch bão hòa từ nhiệt độ cao xuống nhiệt độ thấp.

高温（こうおん）の飽和（ほうわ）溶液（ようえき）w(g)を低温（ていおん）へ冷却（れいきゃく）した際（さい）の結晶（けっしょう）析出（せきしゅつ）量（りょう）xの計算（けいさん）式（しき）。

Áp dụng khi ban đầu bão hòa, S_cao ≥ S_thấp, nước không bay hơi và tinh thể tách ra không mang nước kết tinh.初（はじ）めが飽和（ほうわ）でS_高（こう） ≥ S_低（てい）、水（みず）の蒸発（じょうはつ）がなく、析出（せきしゅつ）結晶（けっしょう）が結晶（けっしょう）水（すい）を含（ふく）まない場合（ばあい）に用（もち）います。

y = \frac{S}{100} \times w'

Công thức tính khối lượng chất tan y trong w' gam nước dựa trên độ tan S.

水（みず）w'(g)に対（たい）する飽和（ほうわ）溶質（ようしつ）量（りょう）yを溶解（ようかい）度（ど）Sから算出（さんしゅつ）する式（しき）。

m_{\text{H}_2\text{O}} = w \times \frac{n \cdot M_{\text{H}_2\text{O}}}{M_{\text{hydrate}}}

Tính khối lượng nước kết tinh m_H2O có trong w gam tinh thể hydrat hóa.

水和物（すいわぶつ）結晶（けっしょう）w(g)に含（ふく）まれる結晶（けっしょう）水（すい）の質量（しつりょう）m_H2Oを算出（さんしゅつ）する式（しき）。

m_{\text{anhydrous}} = w \times \frac{M_{\text{anhydrous}}}{M_{\text{hydrate}}}

Tính khối lượng chất khan m_anhydrous có trong w gam tinh thể hydrat hóa.

水和物（すいわぶつ）結晶（けっしょう）w(g)に含（ふく）まれる無水（むすい）成分（せいぶん）の質量（しつりょう）m_anhydrousを算出（さんしゅつ）する式（しき）。

Ví dụ例題

Làm nguội 134,5 g dung dịch KNO₃ bão hòa ở 80°C xuống 20°C. Tính lượng tinh thể khan thu được khi nước không bay hơi và hệ đạt cân bằng.

80°CのKNO₃飽和（ほうわ）水溶（すいよう）液（えき）134.5 gを20°Cまで冷却（れいきゃく）します。水（みず）が蒸発（じょうはつ）せず、平衡（へいこう）に達（たっ）したときの無水（むすい）結晶（けっしょう）の質量（しつりょう）を求（もと）めましょう。

Ở 80°C, 100 g nước hòa tan 169 g KNO₃: một phần dung dịch bão hòa có khối lượng 100 + 169 = 269 g.80°Cでは水（みず）100 gにKNO₃が169 g溶（と）けるので、基準（きじゅん）となる飽和（ほうわ）水溶（すいよう）液（えき）は100 + 169 = 269 gです。
Tìm lượng nước: 134,5 × 100/269 = 50 g. Lượng KNO₃ ban đầu: 134,5 − 50 = 84,5 g.水（みず）の質量（しつりょう）は134.5 × 100/269 = 50 g。初（はじ）めのKNO₃は134.5 − 50 = 84.5 gです。
Ở 20°C, 50 g nước giữ lại tối đa 50 × 31,6/100 = 15,8 g KNO₃ hòa tan.20°Cで水（みず）50 gに溶（と）けて残（のこ）るKNO₃は、50 × 31.6/100 = 15.8 gです。
Tinh thể tách ra: 84,5 − 15,8 = 68,7 g. Kiểm lại: 50 + 15,8 + 68,7 = 134,5 g.析出（せきしゅつ）する結晶（けっしょう）は84.5 − 15.8 = 68.7 g。水（みず）50 g＋溶存（ようぞん）KNO₃ 15.8 g＋結晶（けっしょう）68.7 g＝134.5 gで、質量（しつりょう）が保存（ほぞん）されています。

Thu được 68,7 g KNO₃ khan. Công thức tắt dùng khối lượng dung dịch ở mẫu số 269, không nhầm 134,5 g dung dịch thành 134,5 g nước.無水（むすい）KNO₃が68.7 g得（え）られます。式（しき）の分母（ぶんぼ）269 gは基準（きじゅん）の水溶（すいよう）液質（えきしつ）量（りょう）です。水溶（すいよう）液（えき）134.5 gと水（みず）134.5 gを混同（こんどう）しないようにしましょう。

Khi tinh thể mang theo nước結晶（けっしょう）水（すい）も一緒（いっしょ）に取り込（とりこ）む場合（ばあい）

Làm nguội 156 g dung dịch CuSO₄ bão hòa ở 80°C xuống 0°C, không bay hơi. Giả thiết tinh thể thu được là CuSO₄·5H₂O và hệ đạt cân bằng. Độ tan tính theo CuSO₄ khan: 56 g ở 80°C và 14 g ở 0°C trên 100 g nước. Cho M(CuSO₄) = 160, M(H₂O) = 18 g/mol.

80°CのCuSO₄飽和（ほうわ）水溶（すいよう）液（えき）156 gを、蒸発（じょうはつ）させず0°Cまで冷却（れいきゃく）します。析出（せきしゅつ）結晶（けっしょう）はCuSO₄·5H₂Oで、平衡（へいこう）に達（たっ）すると仮定（かてい）します。無水（むすい）CuSO₄としての溶解（ようかい）度（ど）は水（みず）100 g当（あ）たり80°Cで56 g、0°Cで14 g。M(CuSO₄) = 160、M(H₂O) = 18 g/molとします。

Ban đầu có 100 g nước và 56 g CuSO₄. Gọi x gam là khối lượng CuSO₄·5H₂O tách ra.初（はじ）めは水（みず）100 gとCuSO₄ 56 gです。析出（せきしゅつ）するCuSO₄·5H₂Oの質量（しつりょう）をx gとします。
M tinh thể = 250 g/mol. Mỗi x gam tinh thể lấy 0,64x gam CuSO₄ và 0,36x gam nước ra khỏi dung dịch.結晶（けっしょう）のモル質量（しつりょう）は250 g/molです。結晶（けっしょう）x gはCuSO₄を0.64x g、水（みず）を0.36x g、水溶（すいよう）液（えき）から取り込（とりこ）みます。
Dung dịch còn lại bão hòa ở 0°C: lượng CuSO₄ còn lại bằng 14% khối lượng nước còn lại, không phải 14% của 100 g nước ban đầu.0°Cの残（のこ）りの水溶（すいよう）液（えき）は飽和（ほうわ）です。残（のこ）ったCuSO₄の質量（しつりょう）は、残（のこ）った水（みず）の質量（しつりょう）の14%であり、初（はじ）めの水（みず）100 gの14%ではありません。
\frac{56-0.64x}{100-0.36x}=\frac{14}{100}
Giải phương trình được x = 42/0,5896 ≈ 71,2 g tinh thể. Dùng giá trị chưa làm tròn: nước còn khoảng 74,36 g, CuSO₄ hòa tan khoảng 10,41 g; cộng với 71,23 g tinh thể vẫn là 156 g.方程（ほうてい）式（しき）を解（と）くとx = 42/0.5896 ≈ 71.2 gです。丸（まる）める前（まえ）の値（あたい）で計算（けいさん）すると、水（みず）は約（やく）74.36 g、溶存（ようぞん）CuSO₄は約（やく）10.41 g。結晶（けっしょう）約（やく）71.23 gと合（あ）わせて156 gとなります。

Không dùng kết quả 56 − 14 = 42 g như tinh thể khan: nước đã đi vào tinh thể. Luôn kiểm phần nước và phần chất khan đều còn không âm.無水（むすい）結晶（けっしょう）の場合（ばあい）のように56 − 14 = 42 gとはできません。水（みず）も結晶（けっしょう）に入（はい）るからです。残（のこ）った水（みず）と無水（むすい）成分（せいぶん）の質量（しつりょう）がともに非（ひ）負（ふ）であることも確（たし）かめます。

3 câu kiểm tra確認（かくにん）問題（もんだい） 3問（もん）

Đã trả lời 0 / 3

1. Công thức nào tính khối lượng kết tinh x khi làm nguội w gam dung dịch bão hòa từ nhiệt độ có độ tan S_cao xuống S_thấp?高温（こうおん）（溶解（ようかい）度（ど）S_高（こう））の飽和（ほうわ）溶液（ようえき）w(g)を低温（ていおん）（溶解（ようかい）度（ど）S_低（てい））へ冷却（れいきゃく）した際（さい）の析出（せきしゅつ）量（りょう）xを求（もと）める公式（こうしき）はどれか。

2. Phương pháp tinh chế chất rắn dựa trên sự thay đổi độ tan theo nhiệt độ gọi là gì?温度（おんど）による溶解（ようかい）度（ど）の変化（へんか）を利用（りよう）して固体（こたい）を精製（せいせい）する手法（しゅほう）を何（なん）と呼（よ）ぶか。

3. Công thức tính khối lượng thành phần chất khan m_anhydrous có trong w gam tinh thể ngậm nước là gì?水和物（すいわぶつ）結晶（けっしょう）w(g)に含（ふく）まれる無水（むすい）成分（せいぶん）の質量（しつりょう）m_anhydrousを算出（さんしゅつ）する式（しき）はどれか。

Nội dung Trí Lữ viết mới theo JASSO 2026 · nguồn sách riêng tư không được tái xuất bảnJASSO 2026に沿（そ）ったTrí Lữの新規（しんき）教材（きょうざい） · 非（ひ）公開（こうかい）書籍（しょせき）資料（しりょう）は転載（てんさい）していません

Độ tan của chất rắn và sự kết tinh lại固体（こたい）の溶解（ようかい）度（ど）と再（さい）結晶（けっしょう）

Kiến thức要点

Cách làmしくみ

Khái niệm độ tan 100g dung môi

Tính lượng kết tinh khan

Xử lý tinh thể có nước kết tinh

Công thức公式

Ví dụ例題

Khi tinh thể mang theo nước結晶（けっしょう）水（すい）も一緒（いっしょ）に取り込（とりこ）む場合（ばあい）

3 câu kiểm tra確認（かくにん）問題（もんだい） 3問（もん）

Ngôn ngữ và nguồn言語（げんご）と出典（しゅってん）

Sau bài nàyこの課（か）の目標（もくひょう）

Độ tan phụ thuộc nhiệt độ và sự tinh chế bằng kết tinh lại溶解（ようかい）度（ど）の温度（おんど）依存（いぞん）性（せい）と再（さい）結晶（けっしょう）による精製（せいせい）

Hạ nhiệt độ, tinh thể tách ra bao nhiêu?温度（おんど）を下（さ）げると、何（なん）gの結晶（けっしょう）が出（で）る？

Theo dõi 134,5 g ban đầu初（はじ）めの134.5 gを追（お）いかける

Sửa sai trước khi thiよくある誤解（ごかい）

Ba tình huống, ba cách giữ cân bằng三（みっ）つの場面（ばめん）で質量（しつりょう）収支（しゅうし）を考（かんが）える

Ba điều mang theo三（みっ）つの要点（ようてん）