Đo tốc độ ánh sáng光（ひかり）の速（はや）さの測定（そくてい）

Kiến thức要点

• 光速（こうそく）tốc độ ánh sáng

  Tốc độ ánh sáng c trong chân không là hằng số vật lý căn bản có giá trị chính xác c = 2.99792458 x 10^8 m/s.

  真空（しんくう）中（ちゅう）における光速（こうそく） c は基本（きほん）的（てき）物理（ぶつり）定数（ていすう）であり、正確（せいかく）に c = 2.99792458 x 10^8 m/s です。

• 光波（こうは）sóng ánh sáng

  Sóng ánh sáng là sóng điện từ lan truyền năng lượng trong không gian với tốc độ c trong chân không.

  光波（こうは）とは、真空（しんくう）中（ちゅう）を速度（そくど） c でエネルギーを伝達（でんたつ）する電磁（でんじ）波（は）のことです。

• レーマーの測定（そくてい）phép đo của Rømer

  Phép đo của Rømer dựa trên chu kỳ nhật thực của vệ tinh Io xung quanh Sao Mộc khi Trái Đất ở các vị trí khác nhau trên quỹ đạo.

  レーマーの測定（そくてい）は、地球（ちきゅう）の軌道（きどう）位置（いち）による木星（もくせい）衛星（えいせい）イオの食（しょく）の周期（しゅうき）変動（へんどう）の観測（かんそく）に基（もと）づく手法（しゅほう）です。

• フィゾーの測定（そくてい）phép đo của Fizeau

  Phép đo của Fizeau sử dụng một bánh răng xoay nhanh để ngắt quãng chùm sáng đi và về trên quãng đường khoảng cách xa.

  フィゾーの測定（そくてい）は、高速（こうそく）回転（かいてん）する歯車（はぐるま）を用（もち）いて往復（おうふく）する光束（こうそく）を断続（だんぞく）させて光速（こうそく）を求（もと）めた実験（じっけん）です。

• フーコーの測定（そくてい）phép đo của Foucault

  Phép đo của Foucault cải tiến bằng cách dùng gương xoay để đo góc lệch của tia sáng phản xạ trong phòng thí nghiệm ngắn.

  フーコーの測定（そくてい）は、回転（かいてん）鏡（きょう）による反射（はんしゃ）光（こう）の偏角（へんかく）を利用（りよう）し、短（たん）距離（きょり）の実験（じっけん）室（しつ）枠内（わくない）で光速（こうそく）を測定（そくてい）した実験（じっけん）です。

• 反射（はんしゃ）の法則（ほうそく）định luật phản xạ

  Định luật phản xạ theta = theta' được áp dụng trong hệ thống gương phản xạ của các phép đo Fizeau và Foucault.

  反射（はんしゃ）の法則（ほうそく） theta = theta' は、フィゾーやフーコーの測定（そくてい）装置（そうち）における鏡面（きょうめん）反射（はんしゃ）で適用（てきよう）されます。

Cách làmしくみ

1. 01
   レーマーの天文（てんもん）学（がく）的（てき）測定（そくてい）の理解（りかい）

   Tìm hiểu phép đo thiên văn Rømer

   Rømer nhận thấy thời gian chu kỳ quan sát nhật thực của vệ tinh Io kéo dài khi Trái Đất di chuyển ra xa Sao Mộc, chứng minh ánh sáng có tốc độ hữu hạn.

   地球（ちきゅう）が木星（もくせい）から遠（とお）ざかる際（さい）、衛星（えいせい）イオの食（しょく）の間隔（かんかく）が遅（おく）れることから光速（こうそく）が有限（ゆうげん）であることを示（しめ）しました。

2. 02
   フィゾーの歯車（はぐるま）実験（じっけん）の解析（かいせき）

   Khảo sát thí nghiệm bánh răng Fizeau

   Ánh sáng đi qua khe bánh răng, phản xạ từ gương xa quay lại. Bằng cách điều chỉnh tốc độ quay để răng tiếp theo chặn ánh sáng, Fizeau tính được c.

   歯車（はぐるま）の隙間（すきま）を通（とお）った光（ひかり）が遠方（えんぽう）の鏡（かがみ）で反射（はんしゃ）して戻（もど）る際（さい）、次（つぎ）の歯（は）で光（ひかり）が遮（さえぎ）られる回転（かいてん）速度（そくど）から光速（こうそく）を算定（さんてい）しました。

3. 03
   フーコーの回転（かいてん）鏡（きょう）実験（じっけん）の解析（かいせき）

   Khảo sát thí nghiệm gương xoay Foucault

   Dùng gương xoay tạo ra góc lệch phản xạ, áp dụng định luật phản xạ theta = theta' để đo tốc độ ánh sáng trong khoảng cách ngắn.

   回転（かいてん）鏡（きょう）を用（もち）いて反射（はんしゃ）光（こう）に偏角（へんかく）を生（しょう）じさせ、反射（はんしゃ）の法則（ほうそく） theta = theta' を利用（りよう）して短（たん）距離（きょり）で高（こう）精度（せいど）な光速（こうそく）を得（え）ました。

Công thức公式

Ví dụ例題