Bỏ qua điều hướng本文へ移動
Trí Lữ · EJU化学 · Hóa học

Định nghĩa axit và bazơ Phần 2酸（さん）・塩基（えんき）の定義（ていぎ） 第（だい）2部（ぶ）

Kiến thức要点

  • 水酸化（すいさんか）物（もの）イオンion hiđroxit

    Anion OH- được phân li ra từ các bazơ trong dung dịch nước, quyết định tính bazơ của dung dịch.

    水溶（すいよう）液中（えきちゅう）で塩基（えんき）から解離（かいり）する陰（いん）イオンOH-であり、溶液（ようえき）の塩基（えんき）性（せい）を決定（けってい）します。

  • オキソニウムイオンion oxoni

    Cation H3O+ tạo thành khi proton H+ kết hợp với phân tử nước H2O.

    プロトンH+が水（みず）分子（ぶんし）H2Oに結合（けつごう）して生成（せいせい）する陽（ひ）イオンH3O+のことです。

  • 可逆（かぎゃく）反応（はんのう）phản ứng thuận nghịch

    Phản ứng hóa học có thể diễn ra theo cả hai chiều thuận và nghịch đồng thời dưới cùng điều kiện.

    同一（どういつ）条件（じょうけん）化（か）で正（せい）反応（はんのう）と逆（ぎゃく）反応（はんのう）の両（りょう）方向（ほうこう）へ同時（どうじ）に進行（しんこう）し得（え）る化学（かがく）反応（はんのう）です。

  • 平衡（へいこう）状態（じょうたい）trạng thái cân bằng

    Trạng thái mà tốc độ phản ứng thuận bằng tốc độ phản ứng nghịch, làm cho nồng độ các chất không thay đổi.

    正（せい）反応（はんのう）と逆（ぎゃく）反応（はんのう）の速度（そくど）が等（ひと）しくなり、各（かく）物質（ぶっしつ）の濃度（のうど）が一定（いってい）に保（たも）たれる状態（じょうたい）です。

  • ブレンステッドの酸（さん）・塩基（えんき）axit và bazơ Brønsted

    Thuyết định nghĩa axit là chất nhường proton H+ và bazơ là chất nhận proton H+.

    プロトンH+を与（あた）える物質（ぶっしつ）を酸（さん）、受け取（うけと）る物質（ぶっしつ）を塩基（えんき）と定義（ていぎ）する説（せつ）です。

  • プロトンproton

    Ion H+, đại diện cho hạt nhân của nguyên tử hydro đã bị mất 1 electron.

    電子（でんし）を1個（こ）失（うしな）った水素（すいそ）原子（げんし）核（かく）であるH+イオンのことです。

Cách làmしくみ

  1. 01
    プロトン供与（きょうよ）体（たい）の特定（とくてい）

    Xác định chất nhường proton

    Phân tích phương trình phản ứng để tìm chất phân li hoặc chuyển giao ion H+ cho chất khác.

    反応（はんのう）式（しき）を分析（ぶんせき）し、相手（あいて）にH+を放出（ほうしゅつ）している物質（ぶっしつ）(酸（さん）)を特定（とくてい）します。

  2. 02
    プロトン受容（じゅよう）体（たい）の特定（とくてい）

    Xác định chất nhận proton

    Xác định phân tử hoặc ion tiếp nhận ion H+ trong phản ứng để kết luận đó là bazơ.

    反応（はんのう）中（ちゅう）でH+を受け取（うけと）っている分子（ぶんし）やイオンを特定（とくてい）し、塩基（えんき）と判定（はんてい）します。

  3. 03
    平衡（へいこう）状態（じょうたい）の認識（にんしき）

    Nhận biết trạng thái cân bằng

    Sử dụng dấu mũi tên hai chiều <=> cho các phản ứng thuận nghịch đạt cân bằng.

    平衡（へいこう）に達（たっ）する可逆（かぎゃく）反応（はんのう）に対（たい）して双（そう）方向（ほうこう）矢印（やじるし） <=> を用（もち）いて表現（ひょうげん）します。

Công thức公式

Ca(OH)2 -> Ca^2+ + 2OH-

Sự điện li của canxi hidroxit giải phóng ion \(\mathrm{Ca}^{2+}\) và ion hiđroxit OH-.

水酸化（すいさんか）カルシウムが電離（でんり）して\(\mathrm{Ca}^{2+}\)と水酸化（すいさんか）物（もの）イオンOH-を生（しょう）じる式（しき）です。

NH3 + H2O <=> NH4+ + OH-

Phản ứng thuận nghịch của amoniac với nước, NH3 nhận proton từ H2O nên đóng vai trò là bazơ Brønsted.

アンモニアが水（みず）からプロトンを受け取（うけと）る可逆（かぎゃく）反応（はんのう）であり、NH3はブレンステッド塩基（えんき）として機能（きのう）します。

HCl + H2O -> Cl- + H3O+

HCl nhường proton cho H2O tạo ion oxoni H3O+ và Cl-, thể hiện tính axit Brønsted.

HClが水（みず）分子（ぶんし）にプロトンを与（あた）えてオキソニウムイオンH3O+を生（しょう）じるブレンステッド酸（さん）の反応（はんのう）です。

HCl + NH3 -> NH4Cl

Phản ứng pha khí giữa HCl và NH3 tạo amoni clorua, chứng minh định nghĩa Brønsted áp dụng cả ngoài dung dịch nước.

気相（きそう）中（ちゅう）でHClとNH3が反応（はんのう）して塩化（えんか）アンモニウムを生（しょう）じる、水（みず）不要（ふよう）の酸（さん）塩基（えんき）反応（はんのう）です。

Ví dụ例題

Trong phản ứng NH3 + H2O <=> NH4+ + OH-, hãy xác định chất đóng vai trò là axit và bazơ theo Brønsted.

反応（はんのう） NH3 + H2O <=> NH4+ + OH- において、ブレンステッドの定義（ていぎ）における酸（さん）と塩基（えんき）を特定（とくてい）しなさい。

  1. Quan sát sự chuyển giao proton: H2O nhường H+ cho NH3 để biến thành OH-.プロトンの移動（いどう）を観察（かんさつ）すると、H2OがH+をNH3に与（あた）えてOH-に変化（へんか）しています。
  2. Vì H2O nhường proton nên H2O là axit Brønsted; NH3 nhận proton nên NH3 là bazơ Brønsted.プロトンを放出（ほうしゅつ）したH2Oはブレンステッド酸（さん）、受け取（うけと）ったNH3はブレンステッド塩基（えんき）となります。
  3. Phản ứng diễn ra hai chiều thuận nghịch và đạt trạng thái cân bằng.この電離（でんり）は可逆（かぎゃく）反応（はんのう）であり平衡（へいこう）状態（じょうたい）に達（たっ）します。
H2O đóng vai trò là axit Brønsted và NH3 đóng vai trò là bazơ Brønsted.H2Oがブレンステッド酸（さん）、NH3がブレンステッド塩基（えんき）として機能（きのう）します。

3 câu kiểm tra確認（かくにん）問題（もんだい） 3問（もん）

Đã trả lời 0 / 3

1. Theo thuyết Brønsted, chất nào được định nghĩa là chất nhường proton H+?ブレンステッド説（せつ）において、プロトンH+を与（あた）える物質（ぶっしつ）と定義（ていぎ）されるのはどれか。

2. Ion Cation H3O+ được tạo thành khi H+ kết hợp với phân tử H2O gọi là gì?H+が水（みず）分子（ぶんし）H2Oと結合（けつごう）して生成（せいせい）する陽（ひ）イオンH3O+の名称（めいしょう）は何（なん）か。

3. Phản ứng nào thể hiện tính bazơ của NH3 khi tác dụng với hơi HCl ở thể khí?気相（きそう）中（ちゅう）でNH3がHClと反応（はんのう）して塩基（えんき）性（せい）を示（しめ）す反応（はんのう）式（しき）はどれか。

Nội dung Trí Lữ viết mới theo JASSO 2026 · nguồn sách riêng tư không được tái xuất bảnJASSO 2026に沿（そ）ったTrí Lữの新規（しんき）教材（きょうざい） · 非（ひ）公開（こうかい）書籍（しょせき）資料（しりょう）は転載（てんさい）していません

設定 · Cài đặt

Ngôn ngữ và nguồn言語（げんご）と出典（しゅってん）

Chọn ngôn ngữ giảng. Câu hỏi, lời giải và tiến độ giữ nguyên khi chuyển.学習（がくしゅう）言語（げんご）を選（えら）べます。切り替（きりか）えても解答（かいとう）と進捗（しんちょく）は保持（ほじ）されます。

Furigana tiếng Nhậtふりがな表示（ひょうじ）

JASSO 2026: CHEM.II.1.2. Bài Trí Lữ được viết mới sau khi đối chiếu 1 phân đoạn nguồn riêng tư. Scan, văn bản, câu hỏi và đáp án sách không được xuất bản.JASSO 2026：CHEM.II.1.2。非（ひ）公開（こうかい）資料（しりょう）1区分（くぶん）を照合（しょうごう）してTrí Lữが新規（しんき）執筆（しっぴつ）しました。書籍（しょせき）の画像（がぞう）・本文（ほんぶん）・問題（もんだい）・解答（かいとう）は公開（こうかい）していません。

Thuật ngữ và giải thích thêm用語・補足
Mục tiêu · 目標

Sau bài nàyこの課（か）の目標（もくひょう）

  1. Hiểu và áp dụng thuyết axit-bazơ theo Brønsted dựa trên sự trao đổi proton.プロトンの移動（いどう）に基（もと）づくブレンステッドの酸（さん）・塩基（えんき）説（せつ）を理解（りかい）し適用（てきよう）する。
  2. Phân biệt phản ứng thuận nghịch và trạng thái cân bằng điện li.可逆（かぎゃく）反応（はんのう）と電離（でんり）における平衡（へいこう）状態（じょうたい）の概念（がいねん）を区別（くべつ）して習得（しゅうとく）する。
Trực giác · イメージ

Sự cho và nhận protonプロトンの授受（じゅじゅ）

Phản ứng axit-bazơ thực chất là quá trình chuyển giao proton H+ từ chất cho (axit) sang chất nhận (bazơ).

酸（さん）・塩基（えんき）反応（はんのう）の本質（ほんしつ）は、供与（きょうよ）体（たい）(酸（さん）)から受容（じゅよう）体（たい）(塩基（えんき）)へのプロトンH+の移動（いどう）にあります。

Bẫy · 注意

Sửa sai trước khi thiよくある誤解（ごかい）

Coi H2O luôn luôn chỉ là dung môi trung tính không tham gia cho/nhận proton.水（みず）H2Oを単（たん）なる中性（ちゅうせい）溶媒（ようばい）と見（み）なしプロトンの授受（じゅじゅ）に関与（かんよ）しないと思い込（おもいこ）むこと。

Sửa cách hiểu正（ただ）しい理解（りかい）Theo Brønsted, H2O có thể đóng vai trò axit (nhường H+) hoặc bazơ (nhận H+) tùy phản ứng.ブレンステッド説（せつ）では、H2Oは相手（あいて）に応（おう）じて酸（さん）(H+供与（きょうよ）)にも塩基（えんき）(H+受容（じゅよう）)にもなります。

Giả định mọi phản ứng axit-bazơ đều phải diễn ra trong môi trường nước.すべての酸（さん）塩基（えんき）反応（はんのう）が水溶（すいよう）液中（えきちゅう）で起（お）こらなければならないと仮定（かてい）すること。

Sửa cách hiểu正（ただ）しい理解（りかい）Thuyết Brønsted giải thích được cả các phản ứng axit-bazơ ở thể khí như HCl + NH3 -> NH4Cl.ブレンステッド説（せつ）は HCl + NH3 -> NH4Cl のような気相（きそう）反応（はんのう）も説明（せつめい）可能（かのう）です。

Ghi nhớ · まとめ

Ba điều mang theo三（みっ）つの要点（ようてん）

  • Axit Brønsted nhường proton H+, bazơ Brønsted nhận proton H+.ブレンステッド酸（さん）はプロトンを放出（ほうしゅつ）し、ブレンステッド塩基（えんき）はプロトンを受容（じゅよう）します。
  • Ion oxoni H3O+ đại diện cho ion H+ đã hydrat hóa trong nước.オキソニウムイオンH3O+は水中（すいちゅう）で水和（すいわ）したH+の実体（じったい）を表（あらわ）します。
  • Thuyết Brønsted áp dụng cho cả các phản ứng không dung môi như phản ứng pha khí.ブレンステッド説（せつ）は気相（きそう）反応（はんのう）など無（む）溶媒（ようばい）の酸（さん）塩基（えんき）過程（かてい）にも適用（てきよう）可能（かのう）です。
EJU 2026 · CHEM.II.1.2

Theo Brønsted, axit là chất nhường proton H+ và bazơ là chất nhận proton H+. Định nghĩa này mở rộng khái niệm axit-bazơ sang cả các phản ứng không trong dung môi nước.

ブレンステッドの定義（ていぎ）では、酸（さん）はプロトンH+を与（あた）える物質（ぶっしつ）、塩基（えんき）はプロトンH+を受け取（うけと）る物質（ぶっしつ）です。この定義（ていぎ）により水溶（すいよう）液（えき）外（がい）の反応（はんのう）へ拡張（かくちょう）されます。

酸（さん）・塩基（えんき）の定義（ていぎ） 第（だい）2部（ぶ）
水酸化物イオンオキソニウムイオン可逆反応平衡状態