Hô hấp tế bào và ti thể呼吸（こきゅう）とミトコンドリア

Kiến thức要点

• ミトコンドリアTi thể

  Bào quan màng kép là trung tâm hô hấp tế bào, nơi sản xuất phần lớn ATP cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống của tế bào nhân thực.

  真核（しんかく）細胞（さいぼう）の生命（せいめい）活動（かつどう）にエネルギーを供給（きょうきゅう）するATPの大（だい）部分（ぶぶん）を生産（せいさん）する、細胞（さいぼう）呼吸（こきゅう）の中心（ちゅうしん）となる二（に）重（じゅう）膜（まく）の細胞（さいぼう）小器（しょうき）官（かん）。

• クリステMào ti thể (cristae)

  Các nếp gấp màng trong của ti thể, nơi chứa chuỗi truyền electron và ATP synthase giúp gia tăng diện tích bề mặt tổng hợp ATP.

  電子（でんし）伝達（でんたつ）系（けい）とATP合成（ごうせい）酵素（こうそ）が存在（そんざい）し、ATP合成（ごうせい）のための表（ひょう）面積（めんせき）を増加（ぞうか）させるミトコンドリア内膜（ないまく）のひだ状（じょう）構造（こうぞう）。

• マトリックスChất nền ti thể (matrix)

  Chất nền dạng keo bên trong màng trong ti thể, chứa các enzyme của chu trình axit citric (chu trình Krebs) và ADN, ribosome ti thể.

  クエン酸（さん）回路（かいろ）の酵素（こうそ）やミトコンドリアDNA、リボソームを含（ふく）む、ミトコンドリア内膜（ないまく）の内側（うちがわ）にあるゲル状（じょう）のマトリックス。

• 呼吸（こきゅう）基質（きしつ）Cơ chất hô hấp

  Hợp chất hữu cơ (chủ yếu là glucozơ, ngoài ra còn có chất béo, protein) bị phân giải trong quá trình hô hấp để giải phóng năng lượng.

  呼吸（こきゅう）の過程（かてい）で分解（ぶんかい）されてエネルギーを放出（ほうしゅつ）する有機（ゆうき）化合（かごう）物（ぶつ）（主（おも）にグルコース、その他（た）に脂肪（しぼう）やタンパク質（しつ））。

• 解糖（かいとう）系（けい）Đường phân

  Giai đoạn đầu của hô hấp diễn ra trong bào tương, biến đổi 1 phân tử glucozơ thành 2 phân tử pyruvic acid mà không cần O2, thu được 2 ATP.

  O2を必要（ひつよう）とせずに、細胞（さいぼう）質（しつ）基質（きしつ）で1分子（ぶんし）のグルコースを2分子（ぶんし）のピルビン酸（さん）に分解（ぶんかい）し、2ATPを得（え）る呼吸（こきゅう）の最初（さいしょ）の段階（だんかい）。

• ピルビン酸（さん）Axit pyruvic

  Hợp chất 3-cacbon (C3H4O3) là sản phẩm trung gian tạo ra từ đường phân, sau đó được vận chuyển vào chất nền ti thể.

  解糖（かいとう）系（けい）から生成（せいせい）される3炭素（たんそ）化合（かごう）物（ぶつ）（C3H4O3）であり、その後（ご）ミトコンドリアのマトリックスへと輸送（ゆそう）される中間（ちゅうかん）生成（せいせい）物（ぶつ）。

• クエン酸（さん）回路（かいろ）Chu trình axit citric (Chu trình Krebs)

  Chuỗi phản ứng vòng diễn ra tại chất nền ti thể, phân giải hoàn toàn pyruvic acid thành CO2, giải phóng H+ và electron cho NADH, FADH2.

  ミトコンドリアのマトリックスで行（おこな）われる回路（かいろ）状（じょう）の反応（はんのう）であり、ピルビン酸（さん）をCO2に完全（かんぜん）分解（ぶんかい）し、H+と電子（でんし）をNADHやFADH2に放出（ほうしゅつ）する。

• 電子（でんし）伝達（でんたつ）系（けい）Chuỗi truyền electron

  Chuỗi các phức chất enzyme nằm trên màng trong ti thể truyền electron từ NADH/FADH2 tới O2, tạo ra chênh lệch nồng độ H+ để tổng hợp ATP.

  ミトコンドリア内膜（ないまく）に位置（いち）する一連（いちれん）の酵素（こうそ）複合（ふくごう）体（たい）であり、NADH/FADH2からO2へ電子（でんし）を伝達（でんたつ）し、H+の濃度（のうど）差（さ）を形成（けいせい）してATPを合成（ごうせい）する。

• ATP合成（ごうせい）酵素（こうそ）Enzyme ATP synthase

  Enzyme nằm trên mào ti thể, sử dụng dòng chảy proton H+ từ khoảng gian màng vào chất nền để gắn Pi vào ADP tạo thành ATP.

  クリステ上（じょう）に位置（いち）し、膜（まく）間（かん）腔（くう）からマトリックスへのH+プロトンの流（なが）れを利用（りよう）してADPに無機（むき）リン酸（りんさん）を結合（けつごう）させATPを生成（せいせい）する酵素（こうそ）。

• NADHNADH

  Phân tử vận chuyển electron và H+ sinh ra từ đường phân và chu trình axit citric để đi vào chuỗi truyền electron.

  解糖（かいとう）系（けい）およびクエン酸（さん）回路（かいろ）から生（しょう）じ、電子（でんし）伝達（でんたつ）系（けい）へと進（すす）む電子（でんし）およびH+の担体（たんたい）分子（ぶんし）。

Cách làmしくみ

1. 01
   ミトコンドリアの構造（こうぞう）（クリステとマトリックス）

   Cấu trúc ti thể (Mào cristae và chất nền matrix)

   Ti thể có màng ngoài phẳng và màng trong gấp nếp thành mào ti thể (クリステ). Khoảng không bên trong màng trong chứa chất nền (マトリックス). Mào ti thể chứa chuỗi truyền electron và ATP synthase.

   ミトコンドリアは滑（なめ）らかな外膜（がいまく）と、内側（うちがわ）に折（お）りたたまれてクリステを形成（けいせい）する内膜（ないまく）をもつ。内膜（ないまく）の内側（うちがわ）の空間（くうかん）はマトリックスと呼（よ）ばれる。クリステには電子（でんし）伝達（でんたつ）系（けい）とATP合成（ごうせい）酵素（こうそ）が存在（そんざい）する。

2. 02
   解糖（かいとう）系（けい）：細胞（さいぼう）質（しつ）基質（きしつ）でのブドウ糖（とう）分解（ぶんかい）

   Đường phân: Sự phân giải glucose trong bào tương

   Diễn ra tại bào tương (細胞質基質), 1 phân tử glucozơ (C6) bị phân giải thành 2 phân tử pyruvic acid (C3H4O3). Giai đoạn này không tiêu thụ O2, thu được 2 ATP và 2 NADH.

   細胞（さいぼう）質（しつ）基質（きしつ）で行（おこな）われ、1分子（ぶんし）のグルコース（C6）が2分子（ぶんし）のピルビン酸（さん）（C3H4O3）に分解（ぶんかい）される。この段階（だんかい）ではO2は消費（しょうひ）されず、2ATPと2NADHが得（え）られる。

3. 03
   クエン酸（さん）回路（かいろ）：マトリックスでのピルビン酸（さん）の完全（かんぜん）分解（ぶんかい）

   Chu trình axit citric: Sự phân giải hoàn toàn pyruvic acid trong chất nền

   Pyruvic acid đi vào chất nền ti thể (マトリックス), biến đổi và tham gia chu trình axit citric (クエン酸回路). Tại đây, carbon bị oxy hóa hoàn toàn thành CO2, giải phóng 2 ATP cùng các chất mang electron NADH và FADH2.

   ピルビン酸（さん）はミトコンドリアのマトリックスに入（はい）り、クエン酸（さん）回路（かいろ）に参加（さんか）する。ここでは炭素（たんそ）がCO2へと完全（かんぜん）に酸化（さんか）され、電子（でんし）担体（たんたい）であるNADHやFADH2とともに2ATPが放出（ほうしゅつ）される。

4. 04
   電子（でんし）伝達（でんたつ）系（けい）とATP合成（ごうせい）酵素（こうそ）：クリステでの大量（たいりょう）ATP生成（せいせい）

   Chuỗi truyền electron và ATP synthase tại mào ti thể

   Tại mào ti thể (クリステ), NADH và FADH2 nhường electron cho chuỗi truyền electron. Dòng electron di chuyển bơm H+ tạo chênh lệch nồng độ, thúc đẩy ATP synthase tổng hợp đến 34 ATP. O2 nhận electron cuối cùng tạo H2O.

   クリステにおいて、NADHとFADH2は電子（でんし）伝達（でんたつ）系（けい）に電子（でんし）を提供（ていきょう）する。電子（でんし）の流（なが）れによりH+が汲み上（くみあ）げられて濃度（のうど）差（さ）が形成（けいせい）され、ATP合成（ごうせい）酵素（こうそ）を駆動（くどう）して最大（さいだい）34ATPを合成（ごうせい）する。O2は最終（さいしゅう）電子（でんし）受容（じゅよう）体（たい）として結合（けつごう）しH2Oを生成（せいせい）する。

Công thức公式

Ví dụ例題