Quần thể và đặc trưng của quần thể (個体群とその特徴)個体（こたい）群（ぐん）とその特徴（とくちょう）

Kiến thức要点

• 個体（こたい）群（ぐん）quần thể

  Tập hợp các cá thể cùng một loài cùng sinh sống trong một khoảng không gian và thời gian nhất định, có khả năng giao phối sinh ra thế hệ sau.

  一定（いってい）の空間（くうかん）と時間（じかん）に共（とも）に生活（せいかつ）し、交配（こうはい）して次（じ）世代（せだい）を残（のこ）す能力（のうりょく）を持（も）つ同種（どうしゅ）個体（こたい）の集（あつ）まり。

• 個体（こたい）群（ぐん）密度（みつど）mật độ quần thể

  Số lượng cá thể của quần thể trên một đơn vị diện tích hoặc thể tích không gian sống.

  生息（せいそく）空間（くうかん）の単位（たんい）面積（めんせき）または単位（たんい）体積（たいせき）あたりの個体（こたい）群（ぐん）の個体（こたい）数（すう）。

• 標識（ひょうしき）再捕（さいほ）法（ほう）phương pháp đánh dấu bắt lại

  Phương pháp ước tính tổng số cá thể bằng cách bắt một số cá thể, đánh dấu rồi thả ra, sau đó bắt lại đợt hai để tính tỷ lệ cá thể có dấu.

  一部（いちぶ）の個体（こたい）を捕獲（ほかく）して標識（ひょうしき）をつけて放流（ほうりゅう）し、再（さい）捕獲（ほかく）して標識（ひょうしき）個体（こたい）の割合（わりあい）から総（そう）個体（こたい）数（すう）を推定（すいてい）する方法（ほうほう）。

• 密度（みつど）効果（こうか）hiệu ứng mật độ

  Tác động của mật độ quần thể lên sự sinh trưởng, tỷ lệ sinh, tỷ lệ tử vong và biến đổi hình thái của các cá thể trong quần thể.

  個体（こたい）群（ぐん）密度（みつど）が個体（こたい）の成長（せいちょう）、出生（しゅっしょう）率（りつ）、死亡（しぼう）率（りつ）、形態（けいたい）変化（へんか）に及（およ）ぼす影響（えいきょう）。

• 環境（かんきょう）収容（しゅうよう）力（りょく）sức chứa của môi trường

  Số lượng cá thể tối đa mà môi trường có thể cung cấp đủ tài nguyên để duy trì ổn định lâu dài.

  環境（かんきょう）が長（ちょう）期間（きかん）安定（あんてい）して維持（いじ）するために十分（じゅうぶん）な資源（しげん）を供給（きょうきゅう）できる最大（さいだい）の個体（こたい）数（すう）。

• 生存（せいぞん）曲線（きょくせん）đường cong sống sót

  Đồ thị biểu diễn số lượng cá thể còn sống sót theo thời gian hoặc theo từng giai đoạn tuổi đời.

  時間（じかん）経過（けいか）または加齢（かれい）段階（だんかい）に伴（ともな）う生存（せいぞん）個体（こたい）数（すう）を表（あらわ）すグラフ。

• 年齢（ねんれい）ピラミッドtháp tuổi

  Sơ đồ biểu diễn tỷ lệ cá thể theo từng nhóm tuổi (trước sinh sản, sinh sản, sau sinh sản) trong quần thể.

  個体（こたい）群（ぐん）における年齢（ねんれい）群（ぐん）別（べつ）（生殖（せいしょく）前（まえ）、生殖（せいしょく）期（き）、生殖（せいしょく）後（ご））の個体（こたい）割合（わりあい）を示（しめ）す図解（ずかい）。

• 社会（しゃかい）性（せい）tính xã hội

  Tập tính sống thành tập đoàn, bầy đàn với sự phân công trách nhiệm hoặc phân chia thứ bậc giữa các cá thể.

  個体（こたい）間（かん）で役割（やくわり）分担（ぶんたん）や順位（じゅんい）制（せい）をもつ、群（む）れや集団（しゅうだん）で生活（せいかつ）する習性（しゅうせい）。

Cách làmしくみ

1. 01
   個体（こたい）群（ぐん）密度（みつど）の測定（そくてい）と標識（ひょうしき）再捕（さいほ）法（ほう）

   Ước tính kích thước quần thể bằng phương pháp đánh dấu bắt lại

   Bước 1: Bắt M cá thể, đánh dấu rồi thả về quần thể (X). Bước 2: Bắt đợt hai n cá thể, đếm số cá thể có dấu m. Áp dụng tỷ lệ M / X = m / n để suy ra X = (M × n) / m.

   ステップ1：M個体（こたい）を捕獲（ほかく）し、標識（ひょうしき）を付（つ）けて個体（こたい）群（ぐん）（X）に戻（もど）す。ステップ2：2回（かい）目（め）にn個体（こたい）を捕獲（ほかく）し、標識（ひょうしき）個体（こたい）数（すう）mを数（かぞ）える。比率（ひりつ） M / X = m / n を適用（てきよう）して X = (M × n) / m を導き出（みちびきだ）す。

2. 02
   個体（こたい）群（ぐん）の成長（せいちょう）と密度（みつど）効果（こうか）

   Tăng trưởng quần thể và hiệu ứng mật độ

   Khi tài nguyên dồi dào, quần thể tăng trưởng theo đường cong hàm số mũ (指数曲線). Khi mật độ tăng cao, cạnh tranh cùng loài (種内競争) diễn ra làm giảm tỷ lệ sinh và tăng tỷ lệ tử vong, đưa đường cong tăng trưởng về dạng chữ S (S字状曲線) tiệm cận sức chứa môi trường (環境収容力).

   資源（しげん）が豊富（ほうふ）な場合（ばあい）、個体（こたい）群（ぐん）は指数（しすう）曲線（きょくせん）に従（したが）って成長（せいちょう）する。密度（みつど）が高（たか）くなると、種内（しゅない）競争（きょうそう）が起（お）こり出生（しゅっしょう）率（りつ）の低下（ていか）と死亡（しぼう）率（りつ）の上昇（じょうしょう）をもたらし、成長（せいちょう）曲線（きょくせん）を環境（かんきょう）収容（しゅうよう）力（りょく）に漸近（ぜんきん）するS字（じ）状（じょう）曲線（きょくせん）へと導（みちび）く。

3. 03
   齢（とし）構成（こうせい）と生存（せいぞん）曲線（きょくせん）の解析（かいせき）

   Phân tích cấu trúc tuổi và đường cong sống sót

   Đường cong sống sót chia làm 3 dạng: Tử vong muộn (晩死型 - tử vong thấp ở giai đoạn sớm như động vật lớn), tử vong trung bình (平均型), và tử vong sớm (早死型 - đẻ nhiều trứng nhỏ 小卵多産型). Tháp tuổi phản ánh xu hướng tăng (幼若型), ổn định (安定型) hay giảm (老化型).

   生存（せいぞん）曲線（きょくせん）は3つの型（かた）に分（わ）けられる：晩（ばん）死（し）型（がた）（大型（おおがた）動物（どうぶつ）のように初期（しょき）死亡（しぼう）率（りつ）が低（ひく）い）、平均（へいきん）型（がた）、および早死（はやじに）型（がた）（小（こ）卵（たまご）多産（たさん）型（がた））。年齢（ねんれい）ピラミッドは増加（ぞうか）傾向（けいこう）（幼若（ようじゃく）型（がた））、安定（あんてい）（安定（あんてい）型（がた））、減少（げんしょう）（老化（ろうか）型（がた））を反映（はんえい）する。

4. 04
   個体（こたい）群（ぐん）内（ない）の相互（そうご）作用（さよう）

   Tương tác nội bộ quần thể

   Cá thể cùng loài có thể phân chia lãnh thổ (縄張り) để giảm bớt đụng độ trực tiếp, lập thứ bậc (順位制) để phân phối thức ăn/giao phối, hoặc phát triển tính xã hội (社会性) với chế độ đẳng cấp (カースト制) và hành vi vị tha (利他行動).

   同種（どうしゅ）個体（こたい）は、直接（ちょくせつ）の衝突（しょうとつ）を減（へ）らすために縄張（なわば）りを形成（けいせい）したり、食物（しょくもつ）や交配（こうはい）の分配（ぶんぱい）のために順位（じゅんい）制（せい）を確立（かくりつ）したり、あるいはカースト制（せい）や利他（りた）行動（こうどう）を伴（ともな）う社会（しゃかい）性（せい）を発達（はったつ）させたりする。

Công thức公式

Ví dụ例題