Quần xã sinh vật và đặc trưng của quần xã (生物群集とその特徴)生物（せいぶつ）群集（ぐんしゅう）とその特徴（とくちょう）

Kiến thức要点

• 生物（せいぶつ）群集（ぐんしゅう）quần xã sinh vật

  Tập hợp các quần thể thuộc nhiều loài khác nhau cùng sống trong một khu vực không gian và thời gian xác định.

  特定（とくてい）エリアおよび時間（じかん）に共（とも）に生活（せいかつ）する多種（たしゅ）の個体（こたい）群（ぐん）の集（あつ）まり。

• 捕食（ほしょく）者（しゃ）vật ăn thịt

  Sinh vật săn bắt và tiêu thụ sinh vật khác (con mồi) để làm nguồn dinh dưỡng.

  他（ほか）の生物（せいぶつ）（被食（ひしょく）者（しゃ））を捕獲（ほかく）して栄養（えいよう）源（げん）として消費（しょうひ）する生物（せいぶつ）。

• 被食（ひしょく）者（しゃ）con mồi

  Sinh vật bị sinh vật khác săn bắt và tiêu thụ.

  他（ほか）の生物（せいぶつ）によって捕獲（ほかく）され消費（しょうひ）される生物（せいぶつ）。

• 種間（しゅかん）競争（きょうそう）cạnh tranh khác loài

  Sự tranh giành cùng một nguồn tài nguyên giới hạn (thức ăn, nơi ở, ánh sáng) giữa các cá thể thuộc các loài khác nhau.

  異（こと）なる種（たね）の個体（こたい）間（かん）における、限（かぎ）られた資源（しげん）（食物（しょくもつ）、生息（せいそく）地（ち）、光（ひかり）など）を巡（めぐ）る争（あらそ）い。

• ニッチổ sinh thái

  Vị trí và vai trò sinh thái của một loài trong quần xã, bao gồm không gian sống, thức ăn và điều kiện môi trường sử dụng.

  生息（せいそく）空間（くうかん）、食物（しょくもつ）、利用（りよう）する環境（かんきょう）条件（じょうけん）を含（ふく）む、群集（ぐんしゅう）におけるある種（たね）の生態（せいたい）的（てき）地位（ちい）および役割（やくわり）。

• 相利共生（そうりきょうせい）cộng sinh tương lợi

  Mối quan hệ giữa hai loài cùng sống chung và cả hai đều nhận được lợi ích.

  2つの種（たね）が共（とも）に生活（せいかつ）し、両者（りょうしゃ）が利益（りえき）を得（え）る関係（かんけい）。

• 寄生（きせい）ký sinh

  Mối quan hệ trong đó một sinh vật (vật ký sinh) sống nhờ trên hoặc trong cơ thể sinh vật khác (vật chủ) và gây hại cho vật chủ.

  一方（いっぽう）の生物（せいぶつ）（寄生（きせい）者（しゃ））が他方（たほう）の生物（せいぶつ）（宿主（しゅくしゅ））の体表（たいひょう）または体内（たいない）で生活（せいかつ）し、宿主（しゅくしゅ）に害（がい）を与（あた）える関係（かんけい）。

• キーストーン種（しゅ）loài chốt

  Loài có vai trò quan trọng quyết định đến sự duy trì cấu trúc và sự đa dạng sinh học của toàn bộ quần xã sinh vật.

  生物（せいぶつ）群集（ぐんしゅう）全体（ぜんたい）の構造（こうぞう）と生物（せいぶつ）多様（たよう）性（せい）の維持（いじ）を決定（けってい）づける重要（じゅうよう）な役割（やくわり）を果（は）たす種（たね）。

Cách làmしくみ

1. 01
   捕食（ほしょく）・被食（ひしょく）関係（かんけい）と間接（かんせつ）効果（こうか）

   Quan hệ vật ăn thịt - con mồi và hiệu ứng gián tiếp

   Biến động số lượng của vật ăn thịt (捕食者) và con mồi (被食者) phụ thuộc lẫn nhau theo chu kỳ. Sự xuất hiện hay biến mất của một loài ăn thịt có thể gây ra hiệu ứng gián tiếp (間接効果) lên các loài khác trong lưới thức ăn.

   捕食（ほしょく）者（しゃ）と被食（ひしょく）者（しゃ）の個体（こたい）数（すう）変動（へんどう）は周期（しゅうき）的（てき）に相互（そうご）依存（いぞん）している。捕食（ほしょく）者（しゃ）の出現（しゅつげん）や消失（しょうしつ）は、食物（しょくもつ）網（もう）における他（ほか）の種（しゅ）に間接（かんせつ）効果（こうか）を引き起（ひきお）こす可能（かのう）性（せい）がある。

2. 02
   共生（きょうせい）と寄生（きせい）の様式（ようしき）

   Các hình thức cộng sinh và ký sinh

   Cộng sinh tương lợi (相利共生) như vi khuẩn nốt sần (根粒細菌) và cây họ Đậu mang lại lợi ích cho cả hai bên. Cộng sinh phiến lợi (片利共生) chỉ một bên có lợi. Ký sinh chia thành ký sinh ngoài (外部寄生者) và ký sinh trong (内部寄生者).

   根粒（こんりゅう）細菌（さいきん）とマメ科（まめか）植物（しょくぶつ）のような相利共生（そうりきょうせい）は両者（りょうしゃ）に利益（りえき）をもたらす。片（かた）利（り）共生（きょうせい）は一方（いっぽう）のみが利益（りえき）を得（う）る。寄生（きせい）は外部（がいぶ）寄生（きせい）者（しゃ）と内部（ないぶ）寄生（きせい）者（しゃ）に分（わ）けられる。

3. 03
   種間（しゅかん）競争（きょうそう）と生態（せいたい）的（てき）地位（ちい）（ニッチ）

   Cạnh tranh khác loài và ổ sinh thái

   Khi hai loài có ổ sinh thái (ニッチ/生態的地位) trùng lặp nghiêm trọng, sự cạnh tranh khác loài (種間競争) sẽ dẫn đến sự đẩy lùi hoặc phân chia ổ sinh thái để giảm cạnh tranh.

   2つの種（しゅ）のニッチ（生態（せいたい）的（てき）地位（ちい））が著（いちじる）しく重複（ちょうふく）すると、種間（しゅかん）競争（きょうそう）により、一方（いっぽう）の排除（はいじょ）または競争（きょうそう）を減（へ）らすためのニッチの分割（ぶんかつ）が生（しょう）じる。

4. 04
   キーストーン種（しゅ）と生物（せいぶつ）多様（たよう）性（せい）の維持（いじ）

   Loài chốt và việc duy trì đa dạng sinh học

   Loài chốt (キーストーン種) kiểm soát số lượng của loài ưu thế cạnh tranh, ngăn không cho một loài chiếm ưu thế tuyệt đối, từ đó bảo vệ cân bằng hệ sinh thái (生態系のバランス) và đa dạng sinh học (生物多様性).

   キーストーン種（しゅ）は競争（きょうそう）優位（ゆうい）種（しゅ）の個体（こたい）数（すう）を抑制（よくせい）し、単一（たんいつ）の種（たね）が絶対（ぜったい）的（てき）な優位（ゆうい）を占（し）めるのを防（ふせ）ぐことで、生態（せいたい）系（けい）のバランスと生物（せいぶつ）多様（たよう）性（せい）を保護（ほご）する。

Ví dụ例題