Hệ thần kinh tự chủ và hệ nội tiết自律（じりつ）神経（しんけい）系（けい）と内（ない）分泌（ぶんぴつ）系（けい）

Kiến thức要点

• 交感（こうかん）神経（しんけい）thần kinh giao cảm

  Phân nhánh của hệ thần kinh tự chủ hoạt động mạnh khi căng thẳng hay vận động, giải phóng noradrenaline.

  ストレスや運動（うんどう）時（じ）に優位（ゆうい）に働（はたら）き、ノルアドレナリンを放出（ほうしゅつ）する自律（じりつ）神経（しんけい）系（けい）の部門（ぶもん）。

• 副（ふく）交感（こうかん）神経（しんけい）thần kinh đối giao cảm

  Phân nhánh của hệ thần kinh tự chủ hoạt động mạnh khi nghỉ ngơi, giải phóng acetylcholine.

  安静（あんせい）時（じ）に優位（ゆうい）に働（はたら）き、アセチルコリンを放出（ほうしゅつ）する自律（じりつ）神経（しんけい）系（けい）の部門（ぶもん）。

• インスリンinsulin

  Hormone do tế bào B của đảo Langerhans tụy tiết ra, có tác dụng duy nhất làm giảm nồng độ đường huyết.

  膵臓（すいぞう）ランゲルハンス島（とう）B細胞（さいぼう）から分泌（ぶんぴつ）され、血糖（けっとう）濃度（のうど）を低下（ていか）させる唯一（ゆいいつ）のホルモン。

• グルカゴンglucagon

  Hormone do tế bào A của đảo Langerhans tụy tiết ra, xúc tác phân giải glycogen thành glucose để tăng đường huyết.

  膵臓（すいぞう）ランゲルハンス島（とう）A細胞（さいぼう）から分泌（ぶんぴつ）され、グリコーゲンのグルコースへの分解（ぶんかい）を促進（そくしん）して血糖（けっとう）値（ち）を上昇（じょうしょう）させるホルモン。

• 視床（ししょう）下部（かぶ）vùng dưới đồi

  Trung khu điều hòa thần kinh tự chủ và nội tiết nằm ở não trung gian, cảm nhận biến đổi nội môi và điều khiển tuyến yên.

  間脳（かんのう）に位置（いち）し、自律（じりつ）神経（しんけい）と内（ない）分泌（ぶんぴつ）の調節（ちょうせつ）中枢（ちゅうすう）として体内（たいない）環境（かんきょう）の変化（へんか）を感知（かんち）し脳（のう）下垂（かすい）体（たい）を制御（せいぎょ）する部位（ぶい）。

• 負（ふ）のフィードバックphản hồi âm tính

  Cơ chế trong đó sản phẩm cuối hoặc hiệu ứng sinh ra quay lại ức chế cơ quan tuyến ban đầu để duy trì trạng thái cân bằng.

  最終（さいしゅう）産物（さんぶつ）や生（しょう）じた効果（こうか）が上位（じょうい）の器官（きかん）へとフィードバックして分泌（ぶんぴつ）を抑制（よくせい）し、平衡（へいこう）状態（じょうたい）を維持（いじ）する仕組（しく）み。

Cách làmしくみ

1. 01
   自律（じりつ）神経（しんけい）系（けい）による拮抗（きっこう）的（てき）調節（ちょうせつ）

   Điều hòa đối kháng của hệ thần kinh tự chủ

   交感神経 (giao cảm) tiết ノルアドレナリン (noradrenaline) làm tăng nhịp tim, giãn đồng tử; trong khi 副交感神経 (đối giao cảm) tiết アセチルコリン (acetylcholine) làm giảm nhịp tim, co đồng tử. Hai hệ hoạt động 拮抗的 (đối kháng) để duy trì ổn định.

   交感（こうかん）神経（しんけい）はノルアドレナリンを放出（ほうしゅつ）して心拍（しんぱく）数（すう）を増加（ぞうか）させ瞳孔（どうこう）を拡大（かくだい）させる。一方（いっぽう）、副（ふく）交感（こうかん）神経（しんけい）はアセチルコリンを放出（ほうしゅつ）して心拍（しんぱく）数（すう）を減少（げんしょう）させ瞳孔（どうこう）を縮小（しゅくしょう）させる。両者（りょうしゃ）は拮抗（きっこう）的（てき）に作用（さよう）して安定（あんてい）を維持（いじ）する。

2. 02
   内（ない）分泌（ぶんぴつ）系（けい）と負（ふ）のフィードバック機構（きこう）

   Hệ nội tiết và cơ chế phản hồi âm tính

   視床下部 (vùng dưới đồi) tiết hormone giải phóng kích thích 脳下垂体前葉 (thùy trước tuyến yên) tiết TSH, kích thích 甲状腺 (tuyến giáp) tiết チロキシン (thyroxine). Khi nồng độ thyroxine trong máu tăng cao, nó quay lại ức chế vùng dưới đồi và tuyến yên (負のフィードバック).

   視床（ししょう）下部（かぶ）は放出（ほうしゅつ）ホルモンを分泌（ぶんぴつ）して脳（のう）下垂（かすい）体（たい）前葉（ぜんよう）を刺激（しげき）しTSHを分泌（ぶんぴつ）させ、甲状（こうじょう）腺（せん）を刺激（しげき）してチロキシンを分泌（ぶんぴつ）させる。血中（けっちゅう）チロキシン濃度（のうど）が高（たか）くなると、視床（ししょう）下部（かぶ）および脳（のう）下垂（かすい）体（たい）を抑制（よくせい）する（負（ふ）のフィードバック）。

3. 03
   血糖（けっとう）濃度（のうど）の調節（ちょうせつ）メカニズム

   Cơ chế điều hòa nồng độ đường huyết

   Khi 血糖 (đường huyết) tăng: B細胞 (tế bào B) tiết インスリン (insulin) thúc đẩy tế bào hấp thu glucose và tổng hợp グリコーゲン (glycogen) ở gan. Khi đường huyết giảm: A細胞 (tế bào A) tiết グルカゴン (glucagon), tủy thượng thận tiết アドレナリン (adrenaline) để phân giải glycogen.

   血糖（けっとう）値（ち）の上昇（じょうしょう）時（じ）：B細胞（さいぼう）がインスリンを分泌（ぶんぴつ）し、細胞（さいぼう）によるグルコース取り込（とりこ）みおよび肝臓（かんぞう）でのグリコーゲン合成（ごうせい）を促進（そくしん）する。血糖（けっとう）値（ち）の低下（ていか）時（じ）：A細胞（さいぼう）がグルカゴンを分泌（ぶんぴつ）し、副腎（ふくじん）髄質（ずいしつ）がアドレナリンを分泌（ぶんぴつ）してグリコーゲンを分解（ぶんかい）する。

4. 04
   体温（たいおん）調節（ちょうせつ）における神経（しんけい）とホルモンの協調（きょうちょう）

   Phối hợp thần kinh và hormone trong điều hòa thân nhiệt

   Khi lạnh, 体温調節中枢 (trung khu điều hòa thân nhiệt tại vùng dưới đồi) kích hoạt thần kinh giao cảm làm co mạch máu dưới da (giảm 放熱 - tỏa nhiệt) và kích thích tiết thyroxine, adrenaline tăng chuyển hóa (tăng 発熱 - sinh nhiệt).

   寒冷（かんれい）時（じ）、視床（ししょう）下部（かぶ）の体温（たいおん）調節（ちょうせつ）中枢（ちゅうすう）は交感（こうかん）神経（しんけい）を活性（かっせい）化（か）して皮膚（ひふ）下（か）の血管（けっかん）を収縮（しゅうしゅく）させ（放熱（ほうねつ）を減少（げんしょう））、チロキシンやアドレナリンの分泌（ぶんぴつ）を促進（そくしん）して代謝（たいしゃ）を高（たか）める（発熱（はつねつ）を増加（ぞうか））。

Công thức公式

Ví dụ例題