Sự Tiếp Nhận Kích Thích và Dẫn Truyền Xung Thần Kinh刺激（しげき）の受容（じゅよう）と反応（はんのう）

Kiến thức要点

• 適（てき）刺激（しげき）kích thích thích hợp

  Dạng kích thích mà một cơ quan thụ cảm (受容器) có độ nhạy cao nhất và dễ bị kích thích nhất với mức năng lượng tối thiểu (ví dụ: ánh sáng là kích thích thích hợp của mắt).

  受容（じゅよう）器（き）が最（もっと）も高（たか）い感度（かんど）を持（も）ち、最小（さいしょう）のエネルギーで最（もっと）も励起（れいき）されやすい刺激（しげき）の形態（けいたい）（例（れい）：光（ひかり）は眼（め）の適（てき）刺激（しげき）である）。

• 静止（せいし）電位（でんい）điện thế nghỉ

  Hiệu điện thế giữa bên trong và bên ngoài màng nơron khi không bị kích thích (khoảng -70mV), với bên trong màng tích điện âm so với bên ngoài, chủ yếu do bơm natri duy trì nồng độ ion và tính thấm tích cực của kênh kali.

  刺激（しげき）を受（う）けていないときのニューロン膜（まく）の内外（ないがい）の電位（でんい）差（さ）（約（やく）-70mV）。主（おも）にナトリウムポンプによるイオン濃度（のうど）の維持（いじ）とカリウムチャネルの選択（せんたく）的（てき）透過（とうか）性（せい）により、膜（まく）内側（うちがわ）が負（ふ）に帯電（たいでん）している。

• 活動（かつどう）電位（でんい）điện thế hoạt tính

  Sự biến đổi điện thế màng nhanh chóng khi bị kích thích vượt ngưỡng, do kênh natri mở ra làm Na+ tràn vào gây khử cực, sau đó kênh kali mở ra để phục hồi điện thế màng.

  閾値（しきいち）以上（いじょう）の刺激（しげき）を受（う）けた際（さい）の急速（きゅうそく）な膜（まく）電位（でんい）変化（へんか）。Na+チャネルが開（ひら）いてNa+が流入（りゅうにゅう）し脱（だつ）分極（ぶんきょく）を起（お）こし、続（つづ）いてK+チャネルが開（ひら）いて膜（まく）電位（でんい）が回復（かいふく）する。

• 全（ぜん）か無（む）かの法則（ほうそく）quy luật tất cả hoặc không

  Quy luật cho rằng trên một sợi thần kinh đơn lẻ, nếu kích thích dưới ngưỡng (閾値) thì không phát sinh điện thế hoạt tính, còn nếu kích thích đạt hoặc vượt ngưỡng thì biên độ điện thế hoạt tính luôn đạt tối đa và không đổi.

  単一（たんいつ）の神経（しんけい）繊維（せんい）において、閾値（しきいち）未満（みまん）の刺激（しげき）では活動（かつどう）電位（でんい）が発生（はっせい）せず、閾値（しきいち）以上（いじょう）の刺激（しげき）では活動（かつどう）電位（でんい）の振幅（しんぷく）が常（つね）に一定（いってい）の最大（さいだい）値（ち）となる法則（ほうそく）。

• 跳躍（ちょうやく）伝導（でんどう）dẫn truyền nhảy cóc

  Hình thức dẫn truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh có myelin (有髄神経繊維), trong đó điện thế hoạt tính chỉ phát sinh tại các eo Ranvier (ランビエ絞輪), giúp tốc độ dẫn truyền nhanh hơn nhiều so với sợi không myelin.

  有髄（ゆうずい）神経（しんけい）繊維（せんい）における興奮（こうふん）伝導（でんどう）の形式（けいしき）。活動（かつどう）電位（でんい）がランビエ絞輪（こうりん）のみで発生（はっせい）するため、無髄（むずい）神経（しんけい）繊維（せんい）よりもはるかに高速（こうそく）に伝導（でんどう）する。

• シナプスxináp

  Vùng tiếp xúc chuyên hóa giữa đầu tận cùng thần kinh của một nơron với nơron khác hoặc cơ quan đáp ứng, nơi thông tin được truyền qua bằng chất truyền dẫn thần kinh (神経伝達物質).

  ニューロンの神経（しんけい）終末（しゅうまつ）と他（ほか）のニューロンまたは効果（こうか）器（き）との接合（せつごう）部位（ぶい）。神経（しんけい）伝達（でんたつ）物質（ぶっしつ）によって情報（じょうほう）が伝達（でんたつ）される。

Cách làmしくみ

1. 01
   受容（じゅよう）器（き）と適（てき）刺激（しげき）・閾値（しきいち）

   Cơ quan thụ cảm, kích thích thích hợp và ngưỡng kích thích

   Cơ quan thụ cảm (受容器) chỉ phản ứng nhạy nhất với kích thích thích hợp (適刺激). Để phát sinh hưng phấn (興奮), cường độ kích thích phải đạt tới ngưỡng (閾値). Một sợi nơron tuân theo quy luật tất cả hoặc không (全か無かの法則).

   受容（じゅよう）器（き）は適（てき）刺激（しげき）に対（たい）して最（もっと）も敏感（びんかん）に反応（はんのう）する。興奮（こうふん）を発生（はっせい）させるには、刺激（しげき）強度（きょうど）が閾値（しきいち）に達（たっ）する必要（ひつよう）がある。単一（たんいつ）ニューロンは全（ぜん）か無（む）かの法則（ほうそく）に従（したが）う。

2. 02
   静止（せいし）電位（でんい）の発生（はっせい）メカニズム

   Cơ chế hình thành điện thế nghỉ

   Bơm natri (ナトリウムポンプ) liên tục chuyển Na+ ra ngoài và K+ vào trong. Khi nghỉ, kênh kali (カリウムチャネル) mở cho K+ khuếch tán ra ngoài, khiến bên trong tích điện âm so với bên ngoài, tạo nên điện thế nghỉ (静止電位).

   ナトリウムポンプは常（つね）にNa+を汲み出（くみだ）しK+を取り込（とりこ）む。静止（せいし）時（じ）、カリウムチャネルが開（ひら）いてK+が外（そと）へ拡散（かくさん）するため、膜（まく）内側（うちがわ）が陰性（いんせい）に帯電（たいでん）して静止（せいし）電位（でんい）が形成（けいせい）される。

3. 03
   活動（かつどう）電位（でんい）と不（ふ）応（おう）期（き）

   Điện thế hoạt tính và giai đoạn trơ

   Khi bị kích thích vượt ngưỡng, kênh natri (ナトリウムチャネル) mở ra, Na+ ùa vào gây khử cực và đảo cực hình thành điện thế hoạt tính (活動電位). Sau đó kênh Na+ đóng, kênh K+ mở cho K+ đi ra để tái cực. Trong giai đoạn trơ (不応期), màng không thể phát sinh thêm điện thế hoạt tính mới.

   閾値（しきいち）以上（いじょう）の刺激（しげき）を受（う）けるとNa+チャネルが開（ひら）き、Na+が流入（りゅうにゅう）して脱（だつ）分極（ぶんきょく）・反転（はんてん）電位（でんい）が起（お）こり活動（かつどう）電位（でんい）が形成（けいせい）される。その後（あと）Na+チャネルが閉（と）じ、K+チャネルが開（ひら）いてK+が流出（りゅうしゅつ）して再（さい）分極（ぶんきょく）する。不（ふ）応（おう）期（き）には膜（まく）は新（あら）たな活動（かつどう）電位（でんい）を発生（はっせい）できない。

4. 04
   軸索（じくさく）における伝導（でんどう）と跳躍（ちょうやく）伝導（でんどう）

   Dẫn truyền trên sợi trục và dẫn truyền nhảy cóc

   Sự chênh lệch điện thế tạo ra dòng điện hoạt tính (活動電流) kích thích vùng lân cận. Trên sợi thần kinh có myelin (有髄神経繊維), bao myelin (髄鞘) do tế bào Schwann (シュワン細胞) tạo ra đóng vai trò cách điện, nên dòng điện nhảy qua các eo Ranvier (ランビエ絞輪), gọi là dẫn truyền nhảy cóc (跳躍伝導).

   電位（でんい）差（さ）によって活動（かつどう）電流（でんりゅう）が生（しょう）じ、隣接（りんせつ）領域（りょういき）を刺激（しげき）する。有髄（ゆうずい）神経（しんけい）繊維（せんい）では、シュワン細胞（さいぼう）が形成（けいせい）する髄鞘（ずいしょう）が絶縁（ぜつえん）体（たい）として働（はたら）くため、電流（でんりゅう）はランビエ絞輪（こうりん）を飛び越（とびこ）えて伝導（でんどう）する（跳躍（ちょうやく）伝導（でんどう））。

5. 05
   シナプス伝達（でんたつ）と神経（しんけい）伝達（でんたつ）物質（ぶっしつ）

   Truyền tin qua xináp và chất truyền dẫn thần kinh

   Khi xung thần kinh tới đầu tận cùng thần kinh (神経終末), bóng xináp (シナプス小胞) giải phóng chất truyền dẫn thần kinh (神経伝達物質 như アセチルコリン hoặc ノルアドレナリン) vào khe xináp (シナプス間隙). Chất này gắn vào thụ thể màng sau gây hưng phấn hoặc ức chế, truyền tin theo một chiều duy nhất.

   興奮（こうふん）が神経（しんけい）終末（しゅうまつ）に達（たっ）すると、シナプス小胞（しょうほう）がアセチルコリンやノルアドレナリンなどの神経（しんけい）伝達（でんたつ）物質（ぶっしつ）をシナプス間隙（かんげき）に放出（ほうしゅつ）する。これが後膜（こうまく）の受容（じゅよう）体（たい）に結合（けつごう）して興奮（こうふん）または抑制（よくせい）を引き起（ひきお）こし、一（いち）方向（ほうこう）のみに情報（じょうほう）を伝達（でんたつ）する。

Ví dụ例題