Sự hình thành hạt và phân loại hạt ở thực vật hạt kín種子（しゅし）の形成（けいせい）

Kiến thức要点

• 種子（しゅし）Hạt

  Cấu trúc sinh sản hình thành từ noãn sau khi thụ tinh, chứa phôi, chất dinh dưỡng dự trữ và được bao bọc bởi vỏ hạt.

  受精（じゅせい）後（ご）に胚珠（はいしゅ）が発達（はったつ）してできた構造（こうぞう）。内部（ないぶ）に胚（はい）と貯蔵（ちょぞう）養分（ようぶん）を含（ふく）み、外面（そとづら）を種皮（しゅひ）で覆（おお）われています。

• 種皮（しゅひ）Vỏ hạt

  Lớp vỏ cứng bên ngoài hạt, phát triển từ vỏ noãn (珠皮 2n) của mô cây mẹ có vai trò bảo vệ.

  種子（しゅし）の最（さい）外層（がいそう）を覆（おお）う保護（ほご）組織（そしき）。母体（ぼたい）の珠皮（しゅひ）（2n）に由来（ゆらい）します。

• 珠皮（しゅひ）Vỏ noãn

  Lớp tế bào (2n) bao bọc xung quanh túi phôi của cây mẹ, sau khi thụ tinh biến đổi thành vỏ hạt (種皮).

  母体（ぼたい）植物（しょくぶつ）の胚珠（はいしゅ）で胚（はい）のうを包（つつ）んでいた2nの組織（そしき）。受精（じゅせい）後（ご）に変化（へんか）して種皮（しゅひ）となります。

• 胚乳（はいにゅう）Nội nhũ

  Mô dự trữ dinh dưỡng (3n) phát triển từ nhân nội nhũ (3n) sau khi tinh bào (n) thụ tinh với 2 nhân cực (n+n).

  精細（せいさい）胞（ほう）（n）と2個（こ）の極核（きょくかく）（n＋n）の融合（ゆうごう）に由来（ゆらい）する3nの貯蔵（ちょぞう）養分（ようぶん）組織（そしき）。

• 有（ゆう）胚乳（はいにゅう）種子（しゅし）Hạt có nội nhũ

  Loại hạt giữ lại nội nhũ làm mô dự trữ chất dinh dưỡng chính khi hạt chín (như lúa, ngô, cà chua).

  成熟（せいじゅく）した種子（しゅし）の中（なか）に胚乳（はいにゅう）が養分（ようぶん）貯蔵（ちょぞう）器官（きかん）として残（のこ）っている種子（しゅし）（イネ、コムギ、トウモロコシなど）。

• 無（む）胚乳（はいにゅう）種子（しゅし）Hạt không nội nhũ

  Loại hạt mà nội nhũ bị tiêu biến trong quá trình phát triển, chất dinh dưỡng được chuyển sang tích trữ ở lá mầm (như đậu, cải).

  種子（しゅし）の発達（はったつ）過程（かてい）で胚乳（はいにゅう）が消失（しょうしつ）し、養分（ようぶん）が子葉（しよう）に移動（いどう）・蓄積（ちくせき）された種子（しゅし）（エンドウ、アブラナ、ダイズなど）。

• 子葉（しよう）Lá mầm

  Bộ phận của phôi, ở hạt không nội nhũ thì lá mầm phát triển dày lên do tích trữ protein và tinh bột.

  胚（はい）の構成（こうせい）要素（ようそ）。無（む）胚乳（はいにゅう）種子（しゅし）ではタンパク質（しつ）やデンプンを蓄（たくわ）えて厚（あつ）く発達（はったつ）します。

Cách làmしくみ

1. 01
   重複（ちょうふく）受精（じゅせい）と各（かく）組織（そしき）の形成（けいせい）

   Thụ tinh kép và sự hình thành các mô

   Quá trình thụ tinh kép diễn ra: tinh bào(n) + trứng(n) -> hợp tử(2n) -> phôi(2n); tinh bào(n) + 2 nhân cực(n,n) -> nhân nội nhũ(3n) -> nội nhũ(3n). Vỏ noãn (2n) của cây mẹ biến thành vỏ hạt(2n).

   重複（ちょうふく）受精（じゅせい）により、精細（せいさい）胞（ほう）(n)＋卵細胞（らんさいぼう）(n)→受精（じゅせい）卵（らん）(2n)→胚（はい）(2n)、精細（せいさい）胞（ほう）(n)＋極核（きょくかく）2個（こ）(n,n)→胚乳（はいにゅう）核（かく）(3n)→胚乳（はいにゅう）(3n)が形成（けいせい）されます。母体（ぼたい）の珠皮（しゅひ）（2n）は種皮（しゅひ）（2n）へと変化（へんか）します。

2. 02
   胚乳（はいにゅう）の発達（はったつ）と吸収（きゅうしゅう）

   Sự phát triển và tiêu giảm của nội nhũ

   Ở một số loài, nội nhũ phát triển mạnh chứa tinh bột/lipid/protein. Ở các loài khác, phôi hấp thụ hầu như toàn bộ chất dinh dưỡng từ nội nhũ làm nội nhũ tiêu biến dần.

   種子（しゅし）の発達（はったつ）中（ちゅう）、一部（いちぶ）の植物（しょくぶつ）では胚乳（はいにゅう）が発達（はったつ）してデンプンや脂質（ししつ）を貯蔵（ちょぞう）します。一方（いっぽう）、他（ほか）の植物（しょくぶつ）では胚（はい）が胚乳（はいにゅう）から養分（ようぶん）を吸収（きゅうしゅう）し、胚乳（はいにゅう）が次第（しだい）に退化（たいか）消失（しょうしつ）していきます。

3. 03
   有（ゆう）胚乳（はいにゅう）種子（しゅし）と無（む）胚乳（はいにゅう）種子（しゅし）の区分（くぶん）

   Phân loại hạt có nội nhũ và hạt không nội nhũ

   Khi hạt chín, nếu nội nhũ còn tồn tại thì gọi là hạt có nội nhũ (有胚乳種子). Nếu dinh dưỡng được chuyển hết sang lá mầm (子葉) làm lá mầm phình to thì gọi là hạt không nội nhũ (無胚乳種子).

   種子（しゅし）が成熟（せいじゅく）したときに胚乳（はいにゅう）が残（のこ）っているものを有（ゆう）胚乳（はいにゅう）種子（しゅし）、胚乳（はいにゅう）が消失（しょうしつ）して子葉（しよう）が肥大（ひだい）化（か）したものを無（む）胚乳（はいにゅう）種子（しゅし）と区分（くぶん）します。

Công thức公式

Ví dụ例題