Dùng để diễn tả một kết luận đương nhiên, một sự thật hiển nhiên dựa trên tình hình, hoàn cảnh đã biết. Cũng dùng để bày tỏ sự đồng tình, "thảo nào", "có nghĩa là vậy" khi người nói nhận ra một sự thật sau khi biết một thông tin nào đó.

Tương tự như 「〜わけだ」, nhưng 「〜というわけだ」 thường dùng để giải thích rõ ràng hơn, nhấn mạnh hơn về một kết luận hoặc sự thật đã được làm rõ. Thường xuất hiện sau khi người nói đã hiểu ra vấn đề hoặc muốn tổng kết lại một tình huống.

Diễn tả việc không thể làm gì đó không phải vì không có khả năng, mà vì có những lý do mang tính xã hội, đạo đức, hoặc tâm lý khiến người nói không thể thực hiện, mặc dù có thể muốn làm. Thường dùng với chủ ngữ ngôi thứ nhất.

Diễn tả việc phải làm gì đó, không thể không làm, không phải vì quy định hay bắt buộc mà vì lý do xã hội, đạo đức, hoặc cảm giác nghĩa vụ, trách nhiệm, dù bản thân có thể không muốn làm lắm. Thường dùng với chủ ngữ ngôi thứ nhất.

Diễn tả sự phủ định mạnh mẽ, cho rằng điều gì đó là hoàn toàn không thể xảy ra, không có khả năng, không có lý do nào để xảy ra. Thường dùng để bác bỏ một suy nghĩ hoặc giả định, thể hiện sự chắc chắn về việc điều đó không đúng.

Dùng để phủ định một phần, không phải là phủ định hoàn toàn. Diễn tả rằng "không phải lúc nào cũng vậy", "không nhất thiết là vậy", "không có nghĩa là vậy". Thường dùng để đính chính một sự hiểu lầm hoặc một nhận định chung, làm rõ rằng điều được nói đến không phải là sự thật tuyệt đối.

「はずだ」 diễn tả suy đoán chủ quan của người nói dựa trên thông tin hoặc kinh nghiệm, với mức độ chắc chắn cao (chắc chắn là, hẳn là). Trong khi đó, 「わけだ」 diễn tả sự chấp nhận một kết quả là đương nhiên, hiển nhiên dựa trên tình hình thực tế, không phải là suy đoán (thảo nào, đương nhiên là).