初級しょきゅう1 · とき・と・授受じゅじゅ

Thời điểm, điều kiện tất yếu & cho–nhận hành vi

6 mẫu: 〜とき ・ 辞書じしょ形けいとき／たとき ・ 〜と（điều kiện）・ くれます ・ V-てあげます／もらいます／くれます ・ N1はN2がV
📖 Lộ trình ngữ pháp EJU · cấp N5 · nhóm chức năng とき・と・授受じゅじゅ表現ひょうげん
1
〜とき、〜Khi ~ thì ~
📖 とき・と
Cấu tạo
名-の／い-tt／な-tt-な／動-普通形 ＋ とき、〜
Giải thích
ある状況じょうきょう・時点じてんを表あらわす。前まえには名詞めいしは「の」、ナ形がたは「な」、動詞どうし・イ形がたは普通ふつう形けいが来くる。
Diễn tả thời điểm / tình huống “khi ~”. Trước 「とき」: danh từ + の, tính từ-な + な, động từ/tính từ-い dùng thể thông thường.
Ví dụ
ひまなとき、よく映画えいがを見みます。
子こどものとき、よく川かわで泳およぎました。
2
V(辞書じしょ形けい)とき vs V-たときTrước / sau khi hành động xảy ra
📖 とき・と
Cấu tạo
V-辞書形 とき = lúc chuẩn bị/chưa ~ ・ V-た とき = lúc đã ~ xong
Giải thích
「とき」の前まえの動詞どうしの形かたちで時点じてんが変かわる。辞書じしょ形けい＝その動作どうさの前まえ、た形かたち＝その動作どうさの後あと。
Hình thức động từ trước 「とき」 quyết định thời điểm: 辞書じしょ形けいとき = lúc trước/đang chuẩn bị làm; たとき = lúc đã làm xong.
Ví dụ
日本にっぽんへ行いくとき、空港くうこうでかばんを買かいました。
日本にっぽんへ行いったとき、友達ともだちにお土産みやげを買かいました。
Phân biệt
行いくとき買かう: mua trước/trên đường đi (ở nơi xuất phát).
行いったとき買かう: mua sau khi đã đến nơi đó.
3
V(辞書じしょ形けい) と、〜 ／ 場所ばしょ を V移動いどうHễ ~ là ~ · を nơi đi qua
📖 とき・と
Cấu tạo
V-辞書形 ＋ と、（kết quả tất yếu） ・ 場所 を 通る／散歩する
Giải thích
「と」は前提ぜんていが成り立なりたてば必かならず後あとが起おこる（自然しぜん法則ほうそく・道どう案内あんない）。「を」は移動いどうの経路けいろを示しめす。
「〜と」 diễn tả quan hệ tất yếu: hễ ~ là ~ (quy luật, chỉ đường). Trợ từ 「を」 còn chỉ nơi đi qua: 公園こうえんを散歩さんぽする.
Ví dụ
このボタンを押おすと、ドアが開ひらきます。
毎朝まいあさ、公園こうえんを散歩さんぽします。
4
くれますAi đó cho tôi/người thân
📖 授受じゅじゅ表現ひょうげん
Cấu tạo
（人）が （わたし／身内）に N を くれます
Giải thích
「くれる」は他者たしゃが「わたし（の側がわ）」に物ものを与あたえる。受け手うけてはいつも話し手はなして側がわ。
「くれる」 = người khác cho tôi (hoặc người thân của tôi). Người nhận luôn là phía người nói. Khác 「あげる」 (mình cho người khác).
Ví dụ
友達ともだちがわたしに本ほんをくれました。
姉あねが妹いもうとにかばんをくれました。
Phân biệt
あげる: (mình／người A) cho người khác — hướng ra ngoài.
くれる: người khác cho mình／người thân — hướng về phía mình.
5
V-て あげます ／ もらいます ／ くれますCho–nhận hành vi (ân huệ)
📖 授受じゅじゅ表現ひょうげん
Cấu tạo
V-て あげます （làm cho ai） ・ V-て もらいます （được ai làm cho） ・ V-て くれます （ai làm cho mình）
Giải thích
恩恵おんけいのやり取とりを表あらわす。あげる＝してやる、もらう＝してもらう、くれる＝してくれる。
Diễn tả cho–nhận hành vi (ân huệ): 〜てあげる (làm giúp ai), 〜てもらう (được ai làm cho), 〜てくれる (ai làm cho mình).
Ví dụ
わたしは友達ともだちに日本にっぽん語ごを教おしえてあげました。
母ははにセーターを買かってもらいました。
6
N1 は N2 が VChủ đề N1, chủ thể N2 dùng が
📖 授受じゅじゅ表現ひょうげん
Cấu tạo
N1 は N2 が V （N1 chủ đề lớn, N2 là chủ thể/đối tượng đánh dấu が）
Giải thích
大おおきな主題しゅだいN1を「は」で、その中なかの主語しゅご・対象たいしょうN2を「が」で示しめす二に重じゅう主語しゅごのような構造こうぞう。
Cấu trúc “chủ đề lớn (N1, は) — chủ thể/đối tượng (N2, が)”: nêu N1 làm chủ đề rồi tả N2 bên trong bằng 「が」.
Ví dụ
わたしは妹いもうとが作つくった料理りょうりが好すきです。
日本にっぽんは電車でんしゃが時間じかんに正確せいかくです。
練れん

練習れんしゅう — Bài tập (Bài 13)

6 câu · củng cố 〜とき, 〜と, くれる, V-てあげる／もらう／くれる
Tự luyện · có chấm điểm
Chọn phương án đúng nhất. Bấm vào đáp án để chấm ngay — hệ thống hiện đáp án đúng và giải thích vì sao đúng / vì sao sai cho từng phương án.
1（ 　 ）とき、いつも音楽おんがくを聞ききます。
ひまなひまのひまだ
✓ Đáp án: a — ひまな
Vì sao đúng: 「ひま」 là tính từ-な, trước 「とき」 phải thêm 「な」 → ひまなとき.
b ひまの: 「の」 dùng cho danh từ trước とき, không cho tính từ-な.
c ひまだ: 「だ」 không đứng trực tiếp trước 「とき」.
2日本にっぽんへ（ 　 ）とき、空港くうこうで両替りょうがえしました。
行いく行いった行いって
✓ Đáp án: a — 行いく
Vì sao đúng: Đổi tiền trên đường/trước khi đến Nhật (ở sân bay xuất phát) → 辞書じしょ形けい + とき.
b 行いった: 「行いったとき」 = ‘khi đã đến Nhật’, đổi tiền ở Nhật — khác tình huống sân bay đi.
c 行いって: thể て không đứng trước 「とき」.
3この道みちをまっすぐ（ 　 ）、駅えきがあります。
行いくと行いったら だ行いって
✓ Đáp án: a — 行いくと
Vì sao đúng: Chỉ đường/tất yếu “hễ đi thẳng là tới ga” → 辞書じしょ形けい + と.
b 行いったら だ: thừa 「だ」, sai dạng.
c 行いって: thể て chỉ nối hành động, không diễn tả quan hệ tất yếu ‘hễ…là’.
4誕生たんじょう日ひに友達ともだちがプレゼントを（ 　 ）。
あげましたくれましたもらいました
✓ Đáp án: b — くれました
Vì sao đúng: Bạn cho tôi quà → 「くれる」 (hướng về phía mình).
a あげました: 「あげる」 là mình cho người khác, ngược hướng.
c もらいました: 「もらう」 lấy ‘tôi’ làm chủ ngữ (わたしは…もらった); ở đây chủ ngữ là 友達ともだちが nên dùng くれる.
5わたしは先生せんせいに作文さくぶんを直なおして（ 　 ）。
あげましたもらいましたくれました
✓ Đáp án: b — もらいました
Vì sao đúng: “Tôi được thầy sửa bài” (mình nhận ân huệ) → V-て + もらう (先生せんせいに…もらった).
a あげました: 「てあげる」 = mình làm cho người khác, sai hướng.
c くれました: 「てくれる」 cần chủ ngữ là người làm ơn (先生せんせいが…くれた); câu này lấy 「わたしは…先生せんせいに」 nên dùng もらう.
6日本にっぽん（ 　 ）電車でんしゃが時間じかんに正確せいかくです。
はがを
✓ Đáp án: a — は
Vì sao đúng: Chủ đề lớn 「日本にっぽん」 dùng 「は」, chủ thể bên trong 「電車でんしゃが」 — cấu trúc N1はN2が.
b が: nếu cả hai đều が thì sai; chủ đề lớn phải là は.
c を: 「を」 đánh dấu tân ngữ, không phải chủ đề.
Sắp cóAI đánh giá năng lực: sau khi làm xong bài tập, AI sẽ nhận xét điểm mạnh/yếu theo từng nhóm ngữ pháp và gợi ý mẫu cần ôn lại. (Tính năng mở rộng — sẽ bật ở bản chính thức.)
Trí Lữ · Nihongo — Ngữ pháp EJU N5, Bài 13.
Lộ trình ngữ pháp EJU theo nhóm chức năng ngữ nghĩa (意味いみ機能きのう別べつ). Ví dụ & bài tập biên soạn theo trình độ EJU.