Đây là kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh / thành phố môn Tiếng Nhật, do Sở GD&ĐT tổ chức. Mục tiêu không phải xét tốt nghiệp, mà để tuyển chọn đội tuyển đại diện địa phương đi thi HSG Quốc gia. Vì thế đề khó hơn hẳn đề tốt nghiệp THPT, tập trung ở mức ~N3–N2.
Lưu ý quan trọng: hình thức, thời lượng, số phần và thang điểm tuỳ từng Sở GD&ĐT và thay đổi theo năm. Trang này chỉ mô tả những điểm thường gặp — hãy luôn đọc thông báo / hướng dẫn chính thức của Sở năm bạn dự thi để có số liệu chính xác.
Những đặc điểm chung nhất của kỳ thi HSG cấp tỉnh / thành môn Tiếng Nhật. Các con số bên dưới là khoảng tham khảo, không phải quy định cứng.
Vòng chọn đội tuyển của địa phương, lấy người giỏi nhất đi thi HSG Quốc gia.
Chủ yếu tự luận, có thể kèm một phần trắc nghiệm; một số nơi thêm Nghe / Nói.
Thường dài hơn đề THPT để đủ chỗ cho phần viết luận và dịch.
Cao hơn đề tốt nghiệp THPT một bậc rõ rệt — đòi hỏi vốn từ rộng, ngữ pháp vững.
Để công bằng giữa học sinh trường chuyên và trường thường, một số tỉnh / thành chia đề thành Bảng A và Bảng B. Không phải nơi nào cũng có — hãy xem thông báo của Sở.
Dành cho học sinh các lớp chuyên / trường chuyên Tiếng Nhật. Đề thường ở mức cao nhất (gần N2), yêu cầu khắt khe về độ chính xác ngôn ngữ, chiều sâu đọc hiểu và chất lượng bài viết luận.
Dành cho học sinh trường / lớp không chuyên. Phạm vi kiến thức và độ khó được điều chỉnh nhẹ hơn Bảng A, nhưng vẫn rõ ràng cao hơn đề tốt nghiệp THPT.
Nhiều địa phương dùng một đề chung cho tất cả thí sinh. Việc có hay không chia bảng, cũng như tiêu chí xếp bảng, đều do Sở quyết định và ghi trong thông báo tổ chức kỳ thi.
Cấu trúc cụ thể khác nhau theo từng Sở, nhưng đề HSG Tiếng Nhật thường xoay quanh các nhóm dưới đây. Mỗi phần có đặc thù riêng — nắm chắc là đã đi được nửa chặng đường.
Vốn từ và mẫu câu ở mức N3–N2: từ Hán-Nhật (漢語) học thuật, kính ngữ (敬語), thành ngữ (慣用句), từ nối, mẫu câu trang trọng. Có thể ra dưới dạng trắc nghiệm điền từ, hoặc tự luận chia thể / chọn cách diễn đạt đúng. Đòi hỏi độ chính xác cao chứ không chỉ “hiểu đại ý”.
Luyện sâu phần này tại Từ vựng nâng cao HSG TP.
Đoạn văn dài hơn, nội dung sâu hơn đề THPT: bài nghị luận, bài báo phổ thông, tản văn, thư trang trọng. Câu hỏi không chỉ tìm ý mà còn suy luận, nắm ý ẩn, hiểu thái độ và lập luận của người viết. Đây là phần phân loại mạnh nhất.
Luyện đọc và làm bài tự chấm tại Đọc hiểu nâng cao.
Viết một đoạn hoặc bài luận theo chủ đề cho trước, diễn đạt mạch lạc, có bố cục (mở – thân – kết). Chấm cả nội dung lẫn độ chính xác ngữ pháp, dùng từ, liên kết câu. Đây là phần thể hiện rõ nhất ai thật sự giỏi.
Dịch hai chiều: chuyển câu / đoạn từ tiếng Nhật sang tiếng Việt và ngược lại. Kiểm tra khả năng hiểu chính xác và diễn đạt tự nhiên ở cả hai ngôn ngữ — không dịch máy móc từng từ.
Hiểu biết nền về văn hoá, phong tục, xã hội, lịch sử, lễ hội Nhật Bản. Có thể là câu hỏi riêng hoặc lồng trong đọc hiểu / viết luận. Kiến thức nền tốt giúp đọc sâu và viết thuyết phục hơn.
Một số địa phương bổ sung phần Nghe hiểu, thậm chí vấn đáp / thuyết trình (Nói) ở vòng sau. Có hay không, và tổ chức thế nào, hoàn toàn tuỳ Sở — cần xem thông báo chính thức.
Số câu, biểu điểm và cách xếp giải không cố định giữa các địa phương. Dưới đây là những điểm chung mang tính nguyên tắc — số liệu chính xác xem trong quy chế kỳ thi.
Xem thêm khu HSG Quốc gia.
Đã nắm khung kỳ thi, giờ là lúc xây vốn từ nâng cao và rèn đọc hiểu văn bản dài. Hãy luôn đối chiếu với thông báo chính thức của Sở năm bạn dự thi.