Tự trị địa phương — "Trường học của dân chủ"
"地方自治は民主主義の学校" (Bryce) — Tự trị địa phương là trường học của dân chủ.
| Quyền | Tỷ lệ chữ ký cần | Gửi đến |
|---|---|---|
| 条例制定改廃 (lập/sửa/bỏ pháp lệnh) | 1/50 cử tri | 首長 |
| 監査請求 (kiểm tra) | 1/50 | 監査委員 |
| 議会解散 | 1/3 | 選挙管理委員会 |
| 首長・議員リコール | 1/3 | 選挙管理委員会 |
▶Ý nghĩa của chính quyền địa phương (地方自治) Nhà chính trị học người Anh Bryce (1838~1922) đã đề xướng rằng "chính quyền địa phương (地方自治) là trường học của dân chủ", và nhà chính trị học người Pháp Tocqueville (1805~59) cũng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của chính quyền địa phương (地方自治).
▶Các nguyên tắc cơ bản của chính quyền địa phương (地方自治) Các nguyên tắc cơ bản của chính quyền địa phương (地方自治) bao gồm tự trị đoàn thể (団体自治) và tự trị cư dân (住民自治). Nguyên tắc tự trị đoàn thể (団体自治) là nguyên tắc mà các tổ chức công cộng địa phương (地方公共団体) (tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương (都道府県) và thành phố/thị trấn/làng (市町村)) độc lập với chính phủ trung ương tiến hành các hoạt động chính trị. Nguyên tắc tự trị cư dân (住民自治) là nguyên tắc mà chính trị địa phương được quyết định bởi ý chí của cư dân.
Tại các tổ chức công cộng địa phương (地方公共団体), có hội đồng địa phương (地方議会) và người đứng đầu (首長) (thống đốc tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương (都道府県知事) và thị trưởng/trưởng thị trấn/trưởng làng (市町村長)). Cả người đứng đầu (首長) và các thành viên của hội đồng địa phương (地方議会) đều được bầu thông qua bầu cử trực tiếp của cư dân.
Hội đồng địa phương (地方議会) là chế độ một viện (一院制), nhiệm kỳ là 4 năm, thực hiện việc ban hành, sửa đổi, bãi bỏ các sắc lệnh (条例) (luật do tổ chức công cộng địa phương (地方公共団体) ban hành) và thông qua ngân sách, v.v., đồng thời có quyền bỏ phiếu bất tín nhiệm (不信任決議権) đối với người đứng đầu (首長).
Nhiệm kỳ của người đứng đầu (首長) là 4 năm, và họ có quyền giải tán (解散権) hội đồng. Ngoài ra, họ có thể yêu cầu xem xét lại các sắc lệnh (条例) hoặc ngân sách đã được thông qua.
Các tổ chức công cộng địa phương (地方公共団体) có thể ban hành các sắc lệnh (条例) "trong phạm vi pháp luật". Tuy nhiên, họ cũng có thể ban hành các sắc lệnh (条例) với tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn luật pháp quốc gia để phù hợp với tình hình thực tế của địa phương, hoặc các sắc lệnh (条例) không thuộc đối tượng quy định của luật pháp quốc gia. Ngoài ra, việc quy định các hình phạt hoặc áp đặt các loại thuế mới bằng sắc lệnh (条例) cũng được cho phép.
Trong chính quyền địa phương (地方自治), cư dân được công nhận quyền yêu cầu trực tiếp (直接請求権) để thu thập chữ ký và tham gia trực tiếp vào chính trị địa phương. Các quyền yêu cầu trực tiếp (直接請求権) bao gồm: sáng kiến (イニシアティブ) (sáng kiến của cư dân (住民発案)) cho phép yêu cầu người đứng đầu (首長) ban hành, sửa đổi, bãi bỏ sắc lệnh (条例) hoặc kiểm toán công việc; quyền yêu cầu giải tán (解散請求権) cho phép yêu cầu ủy ban quản lý bầu cử (選挙管理委員会) giải tán hội đồng địa phương (地方議会); và bãi nhiệm (リコール) (quyền yêu cầu bãi nhiệm (解職請求権)) cho phép yêu cầu bãi nhiệm thành viên hội đồng hoặc người đứng đầu (首長). Ngoài ra, trưng cầu dân ý (レファレンダム) (bỏ phiếu của cư dân (住民投票)) để quyết định các vấn đề quan trọng bằng cách bỏ phiếu của cư dân cũng được đảm bảo.
| Loại yêu cầu | Số chữ ký cần thiết | Nơi gửi yêu cầu | Cách xử lý | |
|---|---|---|---|---|
| Sáng kiến trực tiếp (イニシアティブ) | Ban hành, sửa đổi, bãi bỏ quy định | Trên 1/50 số cử tri | Người đứng đầu địa phương | Quyết định bằng đa số phiếu của hội đồng |
| Kiểm toán công việc | Ủy viên kiểm toán | Công bố kết quả kiểm toán | ||
| Bãi nhiệm (リコール) | Giải tán hội đồng | Trên 1/3 số cử tri | Ủy ban quản lý bầu cử | Giải tán/bãi nhiệm bằng đa số phiếu thuận trong trưng cầu dân ý |
| Bãi nhiệm nghị viên/người đứng đầu địa phương | Ủy ban quản lý bầu cử | Giải tán/bãi nhiệm bằng đa số phiếu thuận trong trưng cầu dân ý |
Mặc dù quyền tự trị địa phương được Hiến pháp Nhật Bản đảm bảo, các tổ chức công cộng địa phương lại chịu sự chỉ đạo và giám sát chặt chẽ từ chính phủ trung ương, khiến quyền hạn và nguồn tài chính tự chủ của họ bị hạn chế. Do đó, nhiều vấn đề đã phát sinh, chẳng hạn như các tổ chức công cộng địa phương không thể tự chủ điều hành khu vực của mình. Đến những năm 1990, để các tổ chức công cộng địa phương có thể nắm giữ quyền hạn và nguồn tài chính, thực hiện các chính sách của khu vực, việc phân quyền địa phương đã được thúc đẩy.
Năm 1999, Luật Tổng hợp về Phân quyền Địa phương (地方分権一括法) được ban hành, khẳng định mối quan hệ bình đẳng giữa chính phủ trung ương và các tổ chức công cộng địa phương, đồng thời công việc và quyền hạn dần được chuyển giao từ trung ương xuống địa phương. Kết quả là, các công việc của tổ chức công cộng địa phương được chia thành công việc tự trị (自治事務) mà địa phương có thể tự thực hiện (lập quy hoạch đô thị, tiêu chuẩn tổ chức lớp học và chỉ định trường học, cấp phép thành lập bệnh viện/nhà thuốc, cấp phép kinh doanh nhà hàng) và công việc được ủy thác theo luật định (法定受託事務) được ủy thác từ trung ương (bầu cử quốc hội, công việc hộ tịch/đăng ký người nước ngoài, cấp phát hộ chiếu, quản lý quốc lộ).
Do việc thúc đẩy phân quyền địa phương trùng với thời kỳ suy thoái kinh tế, v.v., thu nhập (歳入) của các địa phương đã giảm đáng kể, và việc phát hành trái phiếu địa phương (地方債), tức là các khoản nợ, đã tăng lên. Vì vậy, tài chính địa phương tiếp tục xấu đi, và một số tổ chức công cộng địa phương đã xuất hiện, không thể trả nợ và lâm vào tình trạng mất khả năng tài chính.
(Trích từ 『日本国勢図会2023/24』)
〔図表: 地方財政の歳入・歳出の構成(2023年度)〕
Thuế địa phương (地方税): Là các khoản thuế mà chính quyền địa phương (地方公共団体) thu từ người dân.
Thuế phân bổ địa phương (地方交付税): Là khoản tiền mà một phần thuế quốc gia (国税) được nhà nước tái phân bổ cho các chính quyền địa phương (地方公共団体) nhằm xóa bỏ sự chênh lệch tài chính (財政格差) giữa các chính quyền địa phương.
Khoản chi từ ngân sách nhà nước (国庫支出金): Là khoản tiền mà nhà nước (国) cấp cho các chính quyền địa phương (地方公共団体) với mục đích sử dụng được chỉ định rõ.
